Trong hơn một thập kỷ qua, ngành vật liệu xây dựng đã trải qua nhiều đợt tăng giá mạnh, và điều này tác động rõ rệt đến nhu cầu xây dựng, đặc biệt trong các lĩnh vực nhà ở dân dụng và đầu tư hạ tầng. Không chỉ dừng lại ở yếu tố chi phí, sự biến động giá vật liệu còn làm gia tăng rủi ro trong việc lập dự toán và quản lý tài chính dự án.
Khi chi phí nguyên vật liệu như thép, xi măng, cát, đá tăng cao, tổng mức đầu tư của các dự án bị đội lên đáng kể, buộc nhiều chủ đầu tư phải điều chỉnh kế hoạch, giãn tiến độ hoặc thậm chí tạm hoãn triển khai. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp xây dựng mà còn lan rộng sang thị trường bất động sản và toàn bộ chuỗi cung ứng liên quan.
Xu hướng tăng giá kéo dài còn ảnh hưởng đến quyết định của người tiêu dùng, làm chậm tiến độ triển khai các dự án và tạo áp lực lên thị trường bất động sản.
Các đợt “sốt giá” vật liệu xây dựng tại Việt Nam thường gắn liền với ba yếu tố chính: biến động kinh tế vĩ mô và lạm phát, gián đoạn hoặc siết chặt nguồn cung, và tác động từ thị trường toàn cầu. Trong đó, giai đoạn 2020–2021 được xem là đỉnh điểm về mức độ và phạm vi ảnh hưởng trong nhiều năm trở lại đây. Đại dịch COVID-19 đã làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến chi phí vận chuyển tăng vọt và nguồn cung nguyên liệu bị hạn chế. Đồng thời, nhu cầu phục hồi kinh tế tại nhiều quốc gia lớn đã đẩy giá nguyên liệu đầu vào trên thị trường thế giới tăng cao, tạo áp lực trực tiếp lên thị trường trong nước.
1. Giai đoạn 2010–2011: Tăng do lạm phát và phục hồi kinh tế sau khủng hoảng
Sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008–2009, nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn phục hồi với tốc độ đầu tư xây dựng tăng mạnh. Nhu cầu vật liệu, đặc biệt là thép và xi măng, tăng cao trong khi chi phí đầu vào (điện, than, xăng dầu) leo thang đã đẩy giá vật liệu xây dựng tăng đáng kể. Đây được xem là một trong những đợt tăng giá đầu tiên mang tính chu kỳ rõ rệt trong thập kỷ.
2. Giai đoạn 2017–2018: Tăng cục bộ do siết nguồn cung cát
Đây là thời kỳ ghi nhận mức tăng “đột biến” của giá cát xây dựng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc siết chặt quản lý khai thác cát tự nhiên nhằm bảo vệ môi trường, khiến nguồn cung sụt giảm nghiêm trọng. Giá cát tại nhiều địa phương tăng gấp 2–3 lần, kéo theo chi phí xây dựng tăng mạnh và làm chậm tiến độ nhiều dự án.
3. Giai đoạn 2020–2021: Tăng mạnh do đứt gãy chuỗi cung ứng và giá nguyên liệu toàn cầu
Đại dịch COVID-19 gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến giá nguyên liệu đầu vào như quặng sắt, than, dầu tăng cao. Giá thép tại Việt Nam trong năm 2021 tăng liên tục, có thời điểm đạt mức kỷ lục, tăng hơn 40–50% so với năm trước. Đây là một trong những đợt tăng mạnh nhất, ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ ngành xây dựng và bất động sản.
4. Giai đoạn 2022: Dư âm tăng giá và biến động địa chính trị
Xung đột quốc tế và biến động giá năng lượng toàn cầu tiếp tục đẩy giá vật liệu duy trì ở mức cao trong nửa đầu năm 2022. Dù không tăng sốc như năm 2021, nhưng mặt bằng giá vẫn neo cao, gây áp lực lớn lên chi phí xây dựng và các nhà thầu.
5. Giai đoạn 2023–2024: Biến động cục bộ và áp lực từ đầu tư công
Trong giai đoạn này, giá vật liệu không tăng đồng loạt nhưng xuất hiện các đợt tăng cục bộ, đặc biệt ở cát và đá xây dựng do nhu cầu lớn từ các dự án hạ tầng, cao tốc. Việc đẩy mạnh đầu tư công khiến nguồn cung tại một số khu vực bị thiếu hụt tạm thời, tạo áp lực tăng giá ngắn hạn.
6. Giai đoạn 2025–2026: Giá vật liệu xây dựng tăng liên tiếp trong 1 quý
Giai đoạn cuối năm 2025 đến quý I năm 2026, giá vật liệu xây dựng – như giá thép và xi măng – đã được điều chỉnh tăng liên tiếp nhiều lần, đặc biệt là trong tháng 03/2026 do tác động của chi phí nguyên liệu đầu vào tăng, gián đoạn chuỗi cung ứng và nhu cầu xây dựng phục hồi.
Buildata
