Chiều ngày 05/05/2026, tại trụ sở Bộ Xây dựng (số 80 Trần Hưng Đạo, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội), Báo Xây dựng tổ chức Hội thảo “Vật liệu xây dựng xanh, xu thế phát triển bền vững”.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhận định: Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, phát triển kinh tế carbon thấp, ngành Xây dựng đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ, toàn diện hơn. Trong đó, lĩnh vực vật liệu xây dựng có vị trí đặc biệt quan trọng, bởi đây là ngành cung cấp đầu vào cơ bản cho phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị, nhà ở, công nghiệp và các công trình kinh tế - xã hội. Đồng thời là lĩnh vực sử dụng nhiều tài nguyên, năng lượng và chịu áp lực lớn về môi trường, phát thải. Vì vậy, xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không chỉ là một xu hướng, mà trở thành yêu cầu cấp thiết của phát triển.
Thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng đã ban hành nhiều chính sách, văn bản quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển, khuyến khích sản xuất, sử dụng vật liệu xây không nung, vật liệu tái chế, vật liệu tiết kiệm năng lượng, vật liệu phát thải thấp và các sản phẩm vật liệu xây dựng thân thiện môi trường…Nhiều sản phẩm vật liệu xây dựng trong nước đã từng bước tiếp cận các hệ thống chứng nhận xanh, chứng nhận môi trường và các yêu cầu kỹ thuật cao của thị trường trong nước, khu vực và quốc tế. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi xanh của ngành vật liệu xây dựng vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức...
Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam thời kỳ 2021-2030, định hướng đến năm 2050, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1266/QĐ-TTg, đã xác định rõ quan điểm phát triển ngành theo hướng hiệu quả, bền vững; sử dụng tiết kiệm tài nguyên, nguyên liệu và năng lượng; hạn chế tác động môi trường; từng bước loại bỏ công nghệ lạc hậu; phát triển các chủng loại sản phẩm có giá trị gia tăng cao, có sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế. Đây là nền tảng định hướng dài hạn để ngành vật liệu xây dựng chuyển từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, chất lượng và hiệu quả tài nguyên.
Đặc biệt, Chỉ thị số 03-CT/TW ngày 03/02/2026 của Ban Bí thư đã đặt ra các yêu cầu rất cụ thể đối với công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới, trong đó nhấn mạnh việc rà soát, hoàn thiện hệ thống quy hoạch, chiến lược và pháp luật; xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích thực chất, khả thi để doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số; hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; tăng cường kiểm định, kiểm tra, giám sát chất lượng; kiểm soát chặt các cơ sở sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm; kiên quyết loại bỏ công nghệ lạc hậu, thâm dụng tài nguyên.
Để cụ thể hóa Chỉ thị này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 527/QĐ-TTg ngày 31/3/2026 về Kế hoạch triển khai Chỉ thị số 03-CT/TW, trong đó nhấn mạnh yêu cầu phát triển ngành vật liệu xây dựng theo hướng bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh, kiểm soát chặt thị trường, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ, minh bạch cung - cầu và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong khai thác, sản xuất vật liệu xây dựng. Điều này cho thấy xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn chỉ là định hướng khuyến khích, mà đang trở thành một yêu cầu quản lý nhà nước cụ thể, gắn với lộ trình hoàn thiện thể chế và tổ chức thực hiện trong thời gian tới.
Nhiều giải pháp đồng bộ được đề xuất như hoàn thiện thể chế chính sách; minh bạch hóa thông tin thị trường; rà soát, điều chỉnh quy hoạch các ngành vật liệu chủ lực; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về VLXD và khoáng sản; thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý, sản xuất và logistics. Đồng thời, khuyến khích nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các loại vật liệu thay thế như cát nghiền, cát biển, vật liệu tái chế từ chất thải xây dựng, góp phần giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên.
Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh: Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, phát triển kinh tế carbon thấp, ngành Xây dựng đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ, toàn diện hơn. Trong đó, lĩnh vực vật liệu xây dựng có vị trí đặc biệt quan trọng, bởi đây là ngành cung cấp đầu vào cơ bản cho phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị, nhà ở, công nghiệp và các công trình kinh tế - xã hội; đồng thời cũng là lĩnh vực sử dụng nhiều tài nguyên, năng lượng và chịu áp lực lớn về môi trường, phát thải. Vì vậy, xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không chỉ là một xu hướng, mà đã trở thành một yêu cầu cấp thiết của phát triển.
Trong định hướng đó, thời gian qua, lĩnh vực vật liệu xây dựng đã ghi nhận những kết quả tích cực trong phát triển các sản phẩm xanh, tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường. Đáng chú ý, các sản phẩm vật liệu xây không nung đã từng bước được hình thành và phát triển với nhiều chủng loại như gạch xi măng cốt liệu, bê tông khí chưng áp, bê tông bọt, tấm tường rỗng đùn ép, tấm tường bê tông khí chưng áp. Đây là nhóm sản phẩm có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm sử dụng đất sét nung, tiết kiệm đất nông nghiệp, giảm tiêu hao nhiên liệu hóa thạch, hạn chế phát thải và góp phần xử lý, sử dụng tro, xỉ, thạch cao từ các ngành công nghiệp làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng.
Hiện nay, cả nước đã có khoảng 2.900 cơ sở sản xuất vật liệu xây không nung (VLXKN) đang hoạt động với tổng công suất thiết kế (CSTK) khoảng 12,4 tỷ viên QTC/năm, chiếm khoảng 40% tổng CSTK vật liệu xây. Năm 2025, sản lượng sản xuất đạt trên 7,2 tỷ viên (QTC), tiêu thụ khoảng 6,7 tỷ viên. Qua quá trình triển khai Chương trình phát triển vật liệu xây không nung, cả nước đã hình thành được năng lực sản xuất tương đối lớn, từng bước thay đổi nhận thức của chủ đầu tư, nhà thầu, doanh nghiệp sản xuất và người tiêu dùng về sử dụng vật liệu xây dựng thân thiện môi trường.
Cùng với đó, hiện nay, Bộ Xây dựng đang tiếp tục hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật liên quan để cụ thể hóa các định hướng nêu trên, bao gồm Nghị định quản lý Vật liệu xây dựng thay thế Nghị định số 09/2021/NĐ-CP; Thông thư quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng thay thế cho Thống tư số 10/2024/TT-BXD. Trong đó điểm đáng chú ý trong dự thảo Nghị định thay thế là định hướng xây dựng khung quản lý, phát triển vật liệu xây dựng theo hướng gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, giảm phát thải và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Về lâu dài, đây sẽ là nền tảng quan trọng để tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định hơn cho doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, phát triển vật liệu mới, vật liệu tái chế, vật liệu xanh và mở rộng thị trường cho các sản phẩm vật liệu xây dựng có chất lượng, có trách nhiệm môi trường cao hơn.
Buildata
