Mô hình sản xuất gạch không nung từ phế thải

899

13:53 - 07/11/2025

Gạch không nung ra đời từ năm 1866 tại Mỹ, phát triển mạnh mẽ từ giữa thế kỷ 20 tại các nước công nghiệp. Tại Việt Nam, gạch không nung thực sự bùng nổ từ sau năm 2010 khi có chính sách hỗ trợ mạnh từ Chính phủ. Kể từ đó đã có các nghiên cứu và mô hình sản xuất gạch không nung từ phế phẩm nông nghiệp, giúp tiết kiệm tài nguyên khoáng sản mang lại nguồn lợi kinh tế, bảo vệ môi trường.

Gạch không nung từ phế phẩm nông nghiệp

Tiến sĩ Vũ Duy Thoại, thuộc Công ty cổ phần Đầu tư VJO huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, đã nghiên cứu và ứng dụng thành công công nghệ sản xuất gạch không nung từ phế phẩm nông nghiệp thân thiện với môi trường.

Ưu điểm của loại gạch này là thiết bị công nghệ hoàn toàn do tự sáng chế, vận hành đơn giản, không phụ thuộc vào việc nhập thiết bị và công nghệ của nước ngoài. Nếu sản suất đầu tư nhỏ chỉ cần tối thiểu khoảng 300m2 đất và 500 triệu đồng là có thể sản xuất ra loại gạch xây dựng phù hợp với nông thôn miền núi, thay thế các lò gạch đất nung thủ công hiện đang gây ô nhiễm môi trường.

Tiến sĩ Vũ Duy Thoại cho biết, quy trình sản xuất loại gạch này rất đơn giản, từ những phế phẩm nông nghiệp như rơm rạ, cỏ cây được nghiền nhỏ, sau đó trộn với tro bay là phế phẩm của nhà máy nhiệt điện rồi trộn với nước và xi măng theo một tỷ lệ nhất định tạo thành một hỗn hợp và được cho vào khuôn, dưới tác dụng của lực nén chúng sẽ được ép lại, sau đó mang phơi và bảo quản trong vòng một tuần là có thể sử dụng như một viên gạch bình thường.

Do làm từ những phế phẩm nông nghiệp, nên tỷ trọng của những viên gạch này nhẹ hơn so với gạch đất nung, độ uốn gấp ba lần các loại gạch khác, thích hợp với việc xây dựng cho các công trình cao tầng hay xây dựng nhà tại các vùng sâu, vùng xa có địa hình xấu khó vận chuyển vật liệu.

Bên cạnh đó, cường độ chịu nén sau khi sốc nhiệt 10 chu kỳ tăng lên chứng tỏ tuổi thọ của gạch rất cao và loại gạch này hoàn toàn dùng vữa xi măng cát bình thường như vữa xây gạch đất nung nên rất tiện lợi cho việc xây trát truyền thống. Đặc biệt, chi phí làm ra loại gạch này chỉ bằng 60% các sản phẩm nung đang bán trên thị trường.

Sản phẩm gạch không nung từ phế phẩm nông nghiệp thân thiện với môi trường của tiến sĩ Vũ Duy Thoại đã được cấp bằng sáng chế số 9198 do Cục Sở hữu trí tuệ cấp ngày 31-3-2011 và được Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cấp giấy chứng nhận Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ.

Gạch không nung từ đất và phế thải

Công ty CP Công nghệ và Thương mại Huệ Quang - tiền thân là Trung tâm Ứng dụng Khoa học & Chuyển giao Công nghệ Mới thuộc Viện Nghiên cứu Hỗ trợ Phát triển Nông thôn – đã cho ra đời công nghệ sản xuất gạch không nung từ đất và phế thải, sau năm năm nghiên cứu.

Đất để sản xuất gạch chỉ chiếm 30 – 50% nguyên liệu. Có thể sử dụng đa dạng các loại đất từ miền núi, đồng bằng, duyên hải, đất đá sỏi không canh tác nông nghiệp được… và nguồn phế thải xây dựng, phế thải công nghiệp.

Về nguyên lý tạo ra loại gạch này, ông Mai Công Thi, Chủ tịch HĐQT Công ty Huệ Quang, giải thích, là nhờ vào đặc tính của vật liệu. Đất sét có tính âm, kết hợp với vật liệu có nhiều tính dương như magie, sắt, qua quá trình nén, sẽ tạo ra một chất mới cứng như đá.

Có thể nói, loại gạch này sau khi được tạo hình thì tự đóng rắn, đạt các chỉ số về cơ học, cường độ nén, uốn, độ hút nước... mà không cần qua nung nóng. Gạch ép xong chỉ cần hong khô 7 - 10 ngày là có thể xuất xưởng.

Trọng lượng mỗi viên gạch khoảng 2,3kg, nếu đục lỗ thì chỉ còn 1,8 kg so với gạch nung thông thường 2,5kg. Qua thẩm định tại Viện Khoa học Công nghệ & Giao thông vận tải, Viện Vật liệu Xây dựng, kết quả đạt tiêu chuẩn quy định về cường độ chịu lực, chịu nén tốt, có thể chịu nhiệt tới 950 độ C.

Giá thành mỗi viên gạch này ước tính thấp hơn hoặc ngang bằng gạch nung bình thường do dây chuyền sản xuất, công nghệ đã được nội địa hóa tối đa.

Tại Mỹ, Tây Âu, Nhật Bản, tỷ lệ vật liệu xây dựng không nung chiếm tới hơn 70% thị phần, một số nước đang phát triển trên thế giới có xu hướng giảm gạch nung xuống chỉ còn 30 – 50% và xu hướng thay thế toàn bộ bằng gạch không nung. Ở nước ta, tỷ lệ sử dụng gạch không nung rất thấp, đến thời điểm này tỷ lệ gạch không nung mới chiếm 4 – 5% sản lượng gạch toàn quốc. Sản phẩm gạch không nung có nhiều chủng loại để có thể sử dụng rộng rãi từ những công trình phụ trợ nhỏ đến các công trình kiến trúc cao tầng, giá thành phù hợp với từng công trình.