Quy hoạch phát triển vật liệu xây không nung trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 là một trong những định hướng quan trọng nhằm thúc đẩy ngành vật liệu xây dựng phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, tiết kiệm tài nguyên và thân thiện với môi trường.
Theo quyết định số 2171/QĐ-TTg Thủ tướng Chính phủ ban hành vào ngày 23/12/2021 về Chương trình phát triển vật liệu xây không nung đến năm 2030, Nhà nước ta khuyến khích sử dụng vật liệu xây không nung để thay thế gạch đất sét nung truyền thống để bảo vệ môi trường.Quy hoạch được xây dựng phù hợp với chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam và chủ trương của Chính phủ về hạn chế sản xuất gạch đất sét nung, tăng cường sử dụng vật liệu xây không nung trong các công trình xây dựng.
Việc công bố quy hoạch là cơ sở quan trọng để các sở, ngành, địa phương, nhà đầu tư và doanh nghiệp xây dựng kế hoạch phát triển phù hợp với định hướng của thành phố.
Gạch không nung được sản xuất bằng công nghệ ép rung, ép tĩnh hoặc nén thủy lực, không cần dùng đến nhiên liệu hóa thạch để nung nóng. Điều này giúp loại bỏ lượng khí CO₂ thải ra từ hàng triệu tấn gạch nung mỗi năm. Đây cũng là lý do nhóm vật liệu này được ưu tiên trong các công trình công, khu đô thị và đặc biệt là hai thành phố lớn Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.
Theo quy hoạch, đến năm 2020, ngành sản xuất gạch không nung của Hà Nội được định hướng phát triển theo mô hình công nghiệp xanh, ứng dụng công nghệ tiên tiến, tự động hóa trong sản xuất, sử dụng hiệu quả năng lượng và giảm thiểu phát thải ra môi trường. Thành phố ưu tiên đầu tư mở rộng các dây chuyền sản xuất gạch bê tông, gạch bê tông khí chưng áp (AAC), gạch bê tông bọt và các loại vật liệu xây không nung có chất lượng cao, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong nước và quốc tế. Đồng thời, từng bước loại bỏ các công nghệ sản xuất gạch đất sét nung lạc hậu, tiêu hao nhiều nhiên liệu, khai thác tài nguyên đất sét và gây ô nhiễm môi trường.
Đối với các cơ sở sản xuất gạch thủ công, thành phố đặt mục tiêu chấm dứt hoàn toàn hoạt động từ năm 2012 nhằm giảm thiểu tình trạng khai thác đất nông nghiệp, hạn chế phát thải khí bụi và khí nhà kính. Bên cạnh đó, các cơ sở sản xuất gạch đất sét nung bằng lò thủ công, lò vòng và các công nghệ không đáp ứng yêu cầu về môi trường sẽ được chuyển đổi hoặc chấm dứt hoạt động theo lộ trình.
Song song với quá trình chuyển đổi công nghệ, ngành vật liệu xây dựng của Hà Nội được định hướng duy trì tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp khoảng 17%/năm trong giai đoạn đến năm 2015 và khoảng 16%/năm trong giai đoạn 2016–2020. Dự kiến đến năm 2020, toàn ngành sẽ đóng góp khoảng 3.800 tỷ đồng vào ngân sách thành phố, đồng thời tạo thêm nhiều việc làm ổn định, nâng cao năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp vật liệu xây dựng trên địa bàn.
Để thực hiện các mục tiêu của quy hoạch, tổng nhu cầu vốn đầu tư cho phát triển công nghiệp gạch không nung được ước tính hơn 9.400 tỷ đồng trong giai đoạn từ khi công bố quy hoạch đến năm 2015 và hơn 3.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2016–2020. Nguồn vốn sẽ được huy động từ nhiều thành phần kinh tế, bao gồm doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các tổ chức tín dụng và các nguồn vốn hợp pháp khác để đầu tư xây dựng mới, mở rộng quy mô sản xuất, đổi mới thiết bị, ứng dụng công nghệ hiện đại và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Quy hoạch cũng khuyến khích các doanh nghiệp tận dụng tro xỉ nhiệt điện, xỉ luyện kim, phế thải công nghiệp, cát nghiền và các loại vật liệu thay thế khác làm nguyên liệu sản xuất gạch không nung. Đây là giải pháp vừa góp phần xử lý chất thải công nghiệp, vừa giảm khai thác tài nguyên thiên nhiên, hạ giá thành sản phẩm và thúc đẩy phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành vật liệu xây dựng.
Việc phát triển gạch không nung mang lại nhiều lợi ích về kinh tế, xã hội và môi trường. So với gạch đất sét nung truyền thống, gạch không nung giúp tiết kiệm đáng kể tài nguyên đất sét, giảm tiêu thụ than và các nhiên liệu hóa thạch, giảm phát thải khí CO₂ và bụi trong quá trình sản xuất. Bên cạnh đó, nhiều loại gạch không nung có trọng lượng nhẹ, khả năng cách âm, cách nhiệt tốt, góp phần giảm tải trọng công trình, tiết kiệm chi phí kết cấu và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong các công trình xây dựng.
Theo định hướng đến năm 2030, Hà Nội tiếp tục nâng cao tỷ lệ sử dụng vật liệu xây không nung trong các công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật; khuyến khích sử dụng vật liệu xanh trong các dự án đầu tư công, công trình sử dụng vốn nhà nước và các khu đô thị mới. Thành phố cũng sẽ đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ sản xuất tiên tiến, phát triển các sản phẩm vật liệu xây dựng có giá trị gia tăng cao, đáp ứng yêu cầu về chất lượng, độ bền và bảo vệ môi trường.
Bên cạnh các giải pháp về đầu tư và công nghệ, quy hoạch còn chú trọng hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, tăng cường công tác kiểm tra chất lượng sản phẩm và tuyên truyền nâng cao nhận thức của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế và người dân về lợi ích của việc sử dụng vật liệu xây không nung.
Trong bối cảnh ngành xây dựng chiếm tỷ lệ phát thải carbon lớn, Nhà nước ưu tiên thúc đẩy các vật liệu xanh nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường. Việc đưa ra quy định về sử dụng gạch không nung không chỉ đơn thuần là thay thế vật liệu truyền thống mà còn là bước đi quan trọng hướng đến mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn đến năm 2030.
BuilData
