Thép, xi măng và nhiệt điện đang là những nhóm ngành dẫn đầu về đăng ký tham gia Hệ thống lưu ký và thanh toán tín chỉ carbon, cho thấy các ngành có mức phát thải khí nhà kính lớn đang là đối tượng trọng tâm trong quá trình hình thành và vận hành thị trường carbon trong nước.
Chia sẻ tại phiên tọa đàm về cơ chế lưu ký và thanh toán tín chỉ carbon trong khuôn khổ diễn đàn mới đây, bà Tạ Thanh Bình - Tổng Giám đốc Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho biết, sau khi Nghị định số 29/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch carbon được ban hành, VSDC đã phối hợp với Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) triển khai các nhiệm vụ tổ chức và vận hành thị trường.
Theo số liệu bước đầu, Hệ thống lưu ký và thanh toán tín chỉ carbon đã ghi nhận sự tham gia của 8 công ty chứng khoán thành viên, với hơn 4.500 tấn carbon được lưu ký. Đáng chú ý, đã có 92 tổ chức đăng ký tham gia thị trường, tập trung chủ yếu ở ba lĩnh vực có cường độ phát thải cao gồm thép, xi măng và nhiệt điện.
Theo cơ chế quy định tại Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, mỗi chủ thể tham gia thị trường được mở một tài khoản lưu ký tại một thành viên lưu ký. Với hạn ngạch chưa đưa vào giao dịch, chủ thể chưa bắt buộc phải lưu ký tại VSDC. Tuy nhiên, khi có nhu cầu giao dịch, hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon phải được ký gửi vào hệ thống lưu ký trước khi nhà đầu tư có thể đặt lệnh vào ngày tiếp theo. VSDC cùng các thành viên lưu ký sẽ đối chiếu số dư định kỳ nhằm bảo đảm số lượng hạn ngạch, tín chỉ được quản lý chính xác và thống nhất giữa các bên.
Việc các doanh nghiệp thuộc những ngành phát thải lớn chủ động đăng ký tham gia cho thấy nhận thức về vai trò của tín chỉ carbon và nhu cầu chuẩn bị cho các cơ chế định giá, giao dịch phát thải đang ngày càng rõ nét. Đây cũng được xem là bước chuẩn bị quan trọng khi Việt Nam từng bước hoàn thiện khung pháp lý, hạ tầng giao dịch và các công cụ phục vụ thị trường carbon.
Đối với doanh nghiệp thép, xi măng và nhiệt điện, việc tham gia hệ thống không chỉ tạo điều kiện theo dõi, lưu ký và quản lý tín chỉ carbon mà còn mở ra khả năng chủ động hơn trong chiến lược giảm phát thải. Trong dài hạn, các doanh nghiệp có khả năng cắt giảm phát thải, cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng hoặc triển khai các dự án tạo tín chỉ có thể có thêm nguồn lực tài chính từ thị trường carbon.
Sự tập trung của các tổ chức đăng ký ở ba nhóm ngành nói trên cũng phản ánh đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam, trong đó các lĩnh vực công nghiệp nặng và sản xuất điện từ nhiên liệu hóa thạch vẫn đóng góp đáng kể vào tổng lượng phát thải. Vì vậy, quá trình hình thành thị trường carbon nhiều khả năng sẽ tác động trực tiếp đến chiến lược đầu tư, công nghệ và quản trị chi phí của các doanh nghiệp trong những ngành này.
Từ những kết quả ban đầu, việc hoàn thiện Hệ thống lưu ký và thanh toán tín chỉ các-bon được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng hạ tầng cần thiết cho thị trường carbon trong nước, nâng cao tính minh bạch trong quản lý tín chỉ và tạo nền tảng cho hoạt động giao dịch trong các giai đoạn tiếp theo. Khi thị trường từng bước đi vào vận hành, tín chỉ carbon có thể trở thành một yếu tố ngày càng quan trọng trong quyết định đầu tư, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp phát thải lớn.
BuilData
