Một dự án tại mỏ than ở miền Bắc Trung Quốc đang biến đá thải than – loại chất thải rắn khó xử lý phát sinh trong quá trình khai thác và chế biến than – thành cốt liệu xây dựng đạt tiêu chuẩn cùng nhiều loại vật liệu có giá trị kinh tế cao khác.
Tại tỉnh Shanxi, địa phương sản xuất than lớn nhất Trung Quốc, một dự án quy mô lớn chuyên chuyển đổi chất thải than siêu cứng thành các vật liệu công nghiệp có giá trị cao đã chính thức đi vào hoạt động, đưa mục tiêu “không chất thải” của ngành nhiên liệu hóa thạch nước này tiến thêm một bước.
Dự án được triển khai tại Gaoping, một thành phố cấp huyện ở phía Đông Nam tỉnh Sơn Tây. Theo chính quyền địa phương, cơ sở này hiện sản xuất khoảng 1.000 tấn vật liệu xây dựng và vật liệu công nghiệp mỗi ngày, bao gồm cát và cốt liệu sỏi dùng trong ngành xây dựng.
Trong một bài viết được công bố vào giữa tháng 5, chính quyền tỉnh cho biết các vật liệu này được sản xuất từ đá thải than – loại chất thải rắn chính phát sinh trong quá trình khai thác và tuyển rửa than. Tại dự án ở Gaoping, đá thải than trước tiên được phân loại bằng hệ thống tách tuyển sử dụng tia X, sau đó trải qua nhiều công đoạn như nghiền, sàng lọc, loại bỏ tạp chất và sản xuất cát nhân tạo.
Tiếp theo, chất thải được chuyển hóa thành các nguyên liệu công nghiệp chất lượng cao, bao gồm cốt liệu xây dựng nhân tạo và gạch không nung – loại vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường, không cần trải qua quá trình nung ở nhiệt độ cao nên giúp giảm đáng kể lượng tiêu thụ năng lượng và phát thải carbon.
Theo bài viết, các sản phẩm này có phạm vi ứng dụng rất rộng, từ sản xuất gốm sứ, vật liệu phủ cho tàu vũ trụ, vật liệu nền đường đến các loại vật liệu vô cơ thế hệ mới. Cốt liệu xây dựng là các vật liệu dạng hạt như cát, sỏi và đá nghiền, vốn là thành phần cốt lõi trong bê tông và nhựa đường, đồng thời đóng vai trò thiết yếu trong xây dựng nền móng, công trình dân dụng, đường bộ và đường sắt.
Điểm đáng chú ý của dự án là việc tích hợp công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) vào toàn bộ quy trình sản xuất. Hệ thống AI có khả năng nhận diện thành phần khoáng chất, tối ưu hóa quá trình phân loại nguyên liệu và kiểm soát chất lượng sản phẩm theo thời gian thực. Nhờ đó, tỷ lệ thu hồi vật liệu hữu ích được nâng cao, trong khi chi phí xử lý chất thải và mức tiêu thụ năng lượng được giảm xuống.
Theo các chuyên gia môi trường, việc tái chế đá thải than không chỉ giúp giải quyết bài toán ô nhiễm từ các bãi thải khổng lồ tồn tại nhiều thập kỷ mà còn góp phần hạn chế khai thác cát, sỏi tự nhiên – những nguồn tài nguyên đang chịu áp lực ngày càng lớn do nhu cầu xây dựng tăng cao. Mô hình này đồng thời mở ra hướng phát triển kinh tế tuần hoàn cho ngành khai khoáng, biến chất thải thành tài nguyên và tạo thêm giá trị cho chuỗi sản xuất công nghiệp.
Hiện Trung Quốc được cho là đang tích lũy hàng tỷ tấn đá thải than từ hoạt động khai thác kéo dài nhiều năm. Sự kết hợp giữa công nghệ tái chế tiên tiến và AI đang giúp nước này từng bước biến nguồn chất thải khổng lồ từ gánh nặng môi trường thành nguyên liệu phục vụ xây dựng và sản xuất công nghiệp, góp phần thúc đẩy mục tiêu phát triển xanh và giảm phát thải trong dài hạn.
Buildata
