Theo dữ liệu VNTAX200, 10 doanh nghiệp thép – vật liệu xây dựng có số nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam năm 2025 đóng góp hơn 19.000 tỷ đồng, tương đương bình quân hơn 52 tỷ đồng mỗi ngày. Bảng xếp hạng trải rộng từ thép xây dựng, tôn mạ, xi măng đến đá, ống nhựa và vật liệu nội thất. Vì vậy, dù cùng nằm trong chuỗi cung ứng phục vụ xây dựng và công nghiệp, mỗi doanh nghiệp lại tạo ra nghĩa vụ ngân sách từ một cấu trúc sản xuất, thị trường và nguồn lực rất khác nhau.
Dẫn đầu bảng là CTCP Tập đoàn Hòa Phát (HPG) với 12.954 tỷ đồng nộp ngân sách trong năm 2025. Đứng thứ hai là CTCP Tập đoàn Hoa Sen với 1.230 tỷ đồng. Tổng công ty Công nghiệp Xi măng Việt Nam – VICEM xếp thứ ba với 1.110 tỷ đồng, theo sau là Tổng công ty Thép Việt Nam – CTCP (VNSTEEL) với 927 tỷ đồng.
Các vị trí tiếp theo lần lượt thuộc về Thép Nam Kim, Nhựa Bình Minh, Xây dựng và Sản xuất Vật liệu Xây dựng Biên Hòa, Gỗ An Cường, Nhựa Thiếu niên Tiền Phong và Tôn Đông Á.
Điểm nổi bật nhất của bảng xếp hạng là mức độ tập trung rất cao vào doanh nghiệp đứng đầu. Hòa Phát chiếm khoảng 68% tổng số nộp của Top 10. Một mình tập đoàn này đóng góp nhiều hơn 6.870 tỷ đồng so với tổng số nộp của 9 doanh nghiệp còn lại cộng lại.
Tính theo nhóm ngành, 5 doanh nghiệp thép gồm Hòa Phát, Hoa Sen, VNSTEEL, Nam Kim và Tôn Đông Á nộp tổng cộng 16.287 tỷ đồng, chiếm 85,5% toàn bảng. Năm doanh nghiệp vật liệu xây dựng còn lại đóng góp 2.751 tỷ đồng, tương đương 14,5%. Như vậy, cứ 100 đồng ngân sách được tạo ra bởi Top 10 thì khoảng 85 đồng đến từ nhóm doanh nghiệp thép, riêng Hòa Phát đã đóng góp khoảng 68 đồng.
Hòa Phát tạo khoảng cách rất lớn với phần còn lại
Khoảng cách giữa Hòa Phát và nhóm phía sau là đặc điểm đáng chú ý nhất nếu nhìn vào bảng xếp hạng từ góc độ quy mô đóng góp. Mức 12.954 tỷ đồng của Hòa Phát cao hơn nhiều lần so với doanh nghiệp đứng thứ hai. Điều này phù hợp với đặc thù mô hình của tập đoàn: quy mô sản xuất lớn, chuỗi giá trị thép tương đối hoàn chỉnh và hoạt động trải rộng từ nguyên liệu đầu vào, luyện thép, cán thép đến các sản phẩm hạ nguồn.
Đáng chú ý, số nộp ngân sách không chỉ phản ánh lợi nhuận của doanh nghiệp. Với các nhà sản xuất thép có quy mô lớn, một phần đáng kể nghĩa vụ ngân sách phát sinh trong quá trình nhập khẩu nguyên liệu, hàng hóa, thiết bị cũng như từ hoạt động sản xuất – kinh doanh trong nước.
Đây là lý do cần thận trọng khi dùng số nộp ngân sách như một thước đo trực tiếp về hiệu quả kinh doanh. Một doanh nghiệp có lợi nhuận cao chưa chắc có số nộp lớn nhất, trong khi doanh nghiệp có quy mô nhập khẩu nguyên liệu và hàng hóa lớn có thể phát sinh số nộp ngân sách rất cao ngay cả khi cơ cấu lợi nhuận không tương ứng.
Sáu doanh nghiệp tăng đóng góp, bốn doanh nghiệp giảm
So với năm 2024, tổng số nộp ngân sách của Top 10 năm 2025 giảm 572 tỷ đồng, tương đương 2,9%. Tuy nhiên, mức giảm này không có nghĩa toàn bộ bảng xếp hạng cùng đi xuống. Trong 10 doanh nghiệp, có 6 đơn vị tăng đóng góp và 4 đơn vị giảm.
Điều này cho thấy diễn biến số nộp ngân sách chịu tác động đồng thời từ nhiều yếu tố: sản lượng, giá bán, lợi nhuận, kim ngạch xuất nhập khẩu, cơ cấu sản phẩm cũng như các nghĩa vụ liên quan đến tài nguyên, đất đai và môi trường.
Nếu kéo dài góc nhìn, mức đóng góp năm 2025 vẫn cao hơn đáng kể so với hai năm trước. Năm 2023, Top 10 nộp ngân sách hơn 13.000 tỷ đồng. Sau hai năm, con số đã tăng thêm gần 5.500 tỷ đồng, tương đương 40,6%.
Như vậy, dù tổng mức nộp năm 2025 thấp hơn năm 2024, quy mô đóng góp của nhóm doanh nghiệp lớn trong chuỗi thép – vật liệu xây dựng vẫn đang ở mặt bằng cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước.
Thuế nhập khẩu và VAT hàng nhập khẩu là nguồn đóng góp lớn của ngành thép
Trong nhóm thép tư nhân, phần lớn số nộp ngân sách đến từ thuế giá trị gia tăng đối với hàng nhập khẩu và các khoản thuế liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu.
Tại Hòa Phát, thuế giá trị gia tăng hàng nhập khẩu đạt gần 8.766 tỷ đồng, chiếm 67,7% tổng số tiền thực nộp. Thuế thu nhập doanh nghiệp đạt gần 1.995 tỷ đồng, tương đương 15,4%. Các khoản còn lại gồm hơn 903 tỷ đồng thuế giá trị gia tăng nội địa, gần 399 tỷ đồng thuế xuất nhập khẩu và hơn 262 tỷ đồng thuế tiêu thụ đặc biệt.
Cơ cấu này cho thấy đóng góp của Hòa Phát không chỉ đến từ lợi nhuận tạo ra, mà còn phản ánh quy mô rất lớn của dòng nguyên liệu, hàng hóa và thiết bị đi qua chuỗi sản xuất.
Tại Hoa Sen, trong tổng số 1.230 tỷ đồng thực nộp bằng tiền, thuế giá trị gia tăng hàng nhập khẩu đạt hơn 782 tỷ đồng và thuế xuất nhập khẩu hơn 260 tỷ đồng. Hai khoản này cộng lại chiếm gần 85% tổng đóng góp, trong khi thuế thu nhập doanh nghiệp ở mức hơn 92 tỷ đồng.
Nam Kim có cơ cấu tập trung cao hơn. Trong 876 tỷ đồng thực nộp, thuế giá trị gia tăng hàng nhập khẩu đạt hơn 723 tỷ đồng, chiếm 82,5%; thuế thu nhập doanh nghiệp đạt gần 107 tỷ đồng.
Ở VNSTEEL, thuế giá trị gia tăng đạt gần 637 tỷ đồng, tương đương 68,7% tổng số nộp. Thuế nhà đất và tiền thuê đất hơn 110 tỷ đồng, còn thuế thu nhập doanh nghiệp gần 68,4 tỷ đồng.
Nhìn chung, bốn trường hợp này cho thấy một đặc điểm chung: số nộp ngân sách của doanh nghiệp thép chịu ảnh hưởng rất lớn bởi quy mô lưu chuyển hàng hóa, chứ không chỉ bởi số lợi nhuận sau cùng. Điều này đặc biệt quan trọng trong năm 2025, khi sản xuất thép trong nước tăng nhưng xuất khẩu lại giảm mạnh.
BuilData
