Ngày 10/8/2026, Sở Xây dựng Lâm Đồng ban hành thông báo giá vật liệu xây dựng (VLXD) tháng 7/2026. Bảng giá được xây dựng trên cơ sở khảo sát của đơn vị tư vấn, tổng hợp từ báo giá của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và đại lý phân phối trong và ngoài tỉnh. Lâm Đồng xác định việc xử lý vấn đề giá VLXD không thể chỉ dừng ở điều chỉnh bảng giá. Tỉnh đang đồng thời tập trung vào 3 mắt xích gồm: phương pháp công bố giá, nguồn cung vật liệu và công tác quản lý thị trường.
Trong danh mục công bố, nhóm vật liệu được nhiều nhà thầu quan tâm nhất là cát xây dựng. Tại xã Nam Đà và khu vực Đam Rông, một số đơn vị báo giá cát tại mỏ trên 400.000 đồng/m³. Trong khi đó, tại xã Quảng Phú - nơi cung cấp phần lớn cát xây dựng cho khu vực phía Tây tỉnh - một mỏ chỉ niêm yết hơn 272.000 đồng/m³. Trước đó, vào tháng 6/2026, một số mỏ tại đây còn công bố giá khoảng 250.000 đồng/m³.
Sự chênh lệch giữa giá công bố và giá giao dịch thực tế đang trở thành vấn đề đáng chú ý trong bối cảnh nhiều dự án đầu tư công, công trình hạ tầng trọng điểm được triển khai trên địa bàn.
Giá công bố thấp, nhà thầu gặp khó
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lê Trọng Yên, mặc dù cơ quan chuyên môn đã khảo sát giá tại các mỏ và trên thị trường, nhưng khi công bố lại chủ yếu căn cứ vào giá tại mỏ. Đơn giá được công bố thấp hơn đáng kể so với mức giao dịch thực tế, làm nhiều nhà thầu không còn mặn mà tham gia đấu thầu.
Các sở, ngành cùng chung nhận định khoảng cách giữa giá niêm yết và giá bán thực tế không còn là hiện tượng cá biệt. Theo cơ quan chuyên môn, mức khoảng 250.000 đồng/m³ trong nhiều trường hợp chủ yếu là giá thể hiện trên hóa đơn.
Trong khi đó, giá bán thực tế tại mỏ thường dao động từ 450.000 - 500.000 đồng/m³. Sau khi cộng thêm chi phí vận chuyển, bốc xếp và các khoản phát sinh, giá cát đến chân công trình có thể lên khoảng 900.000 đồng/m³, thậm chí có thời điểm vượt 1,2 triệu đồng/m³.
Khoảng cách này khiến bài toán giá vật liệu trở thành một trong những yếu tố tác động trực tiếp đến hiệu quả thực hiện các dự án xây dựng. Với những gói thầu có khối lượng cát lớn, việc dự toán dựa trên đơn giá thấp hơn nhiều so với giá mua thực tế có thể làm tăng rủi ro tài chính cho nhà thầu. Một số doanh nghiệp vì vậy cân nhắc, thậm chí không tham gia đấu thầu khi nhận thấy giá vật liệu đầu vào không tương thích với đơn giá được sử dụng trong hồ sơ dự toán.
Từ góc độ cơ quan chuyên môn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Võ Thanh Cường cho biết, việc công bố giá hiện nay phải căn cứ vào hóa đơn và hợp đồng giao dịch theo quy định. Trong khi đó, nhiều trường hợp giá ghi trên hóa đơn chỉ khoảng 250.000 đồng/m³ nhưng giá mua bán thực tế lại lên tới 400.000 - 500.000 đồng/m³.
Theo ông Võ Thanh Cường, giá được đơn vị tư vấn khảo sát, thu thập thông tin từ nhiều nguồn để xác định mức giá bình quân. Nếu công bố giá cao hơn theo thị trường nhưng không có căn cứ pháp lý, cơ quan quản lý sẽ khó giải trình khi có kiểm tra.
Lãnh đạo Sở Tài chính Lâm Đồng dẫn chứng có trường hợp giá trên hóa đơn của cát, đá xây dựng khoảng 250.000 đồng/m³ nhưng giao dịch thực tế gấp 2 lần. Khoảng cách lớn giữa giá công bố và giá giao dịch không chỉ khiến nhiều gói thầu phải điều chỉnh dự toán, kéo dài thời gian lựa chọn nhà thầu mà còn tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách và làm "méo mó" thị trường vật liệu xây dựng.
Kéo giá công bố về sát thực tế
Trước thực tế trên, Lâm Đồng xác định việc xử lý vấn đề giá VLXD không thể chỉ dừng ở điều chỉnh bảng giá. Tỉnh đang đồng thời tập trung vào 3 mắt xích gồm: phương pháp công bố giá, nguồn cung vật liệu và công tác quản lý thị trường.
Theo Phó Chánh Văn phòng UBND tỉnh Đinh Ngọc Nhân, cách công bố giá cần được nghiên cứu lại để bám sát diễn biến của thị trường. Khi giá vật liệu biến động nhưng đơn giá không được cập nhật kịp thời, nhiều dự án đầu tư công sẽ gặp khó trong đấu thầu và giải ngân.
Ở góc độ chủ đầu tư, đại diện Ban Quản lý các dự án Đầu tư xây dựng số 3 Lâm Đồng cho rằng, giá tại mỏ cần được tính đúng, tính đủ các chi phí khai thác, bốc xếp và vận chuyển. Chỉ khi phản ánh đầy đủ chi phí thực tế, đơn giá công bố mới sát với điều kiện thi công và có thể sử dụng hiệu quả trong lập, thẩm tra và quản lý dự toán.
Điều này cũng đặt ra yêu cầu phân biệt rõ giữa giá bán tại mỏ và giá vật liệu đến chân công trình. Đối với các dự án trải rộng trên địa bàn, cự ly vận chuyển có thể tạo ra chênh lệch rất lớn về chi phí. Vì vậy, việc công bố giá cần tính đến đặc điểm nguồn cung, vị trí mỏ, phương thức vận chuyển và điều kiện thực tế của từng khu vực thay vì chỉ dựa vào một mức giá bình quân.
Không để thiếu nguồn cung tạo áp lực tăng giá
Cùng với hoàn thiện phương pháp công bố giá, tỉnh cũng rà soát nguồn cung. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phan Nguyễn Hoàng Tân cho biết, nguồn vật liệu trên địa bàn nhìn chung không thiếu.
Tỉnh đã công bố 36 khu vực mỏ không đấu giá để sẵn sàng đưa vào khai thác khi cần, đồng thời rà soát các mỏ đang hoạt động, xem xét nâng công suất tại những khu vực có nhu cầu lớn.
Việc bổ sung nguồn cung được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực lên các mỏ đang khai thác, nhất là những khu vực phục vụ các dự án có nhu cầu vật liệu lớn. Khi nguồn cung được mở rộng và hoạt động khai thác được tổ chức hợp lý, mặt bằng giá có thêm cơ sở để hình thành theo quan hệ cung - cầu thực tế.
Tuy nhiên, tăng nguồn cung phải đi cùng với kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác. Nếu sản lượng khai thác thực tế, sản lượng kê khai và lượng vật liệu đưa ra thị trường không được kiểm soát đồng bộ, việc điều chỉnh giá công bố sẽ khó giải quyết tận gốc những bất cập hiện nay.
Siết quản lý từ mỏ đến thị trường
Song song với đó, tỉnh sẽ siết chặt quản lý hoạt động khai thác và kinh doanh VLXD. Công an tỉnh đề nghị tăng cường đối chiếu sản lượng khai thác với sản lượng kê khai, kiểm soát hệ thống cân, camera tại các mỏ và xử lý nghiêm các hành vi gian lận trong khai thác, mua bán VLXD.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Ngọc Hiệp yêu cầu Sở Xây dựng tiếp tục hoàn thiện phương pháp công bố giá theo hướng tiệm cận với giá giao dịch thực tế; đồng thời tăng cường quản lý sản lượng khai thác nhằm bảo đảm minh bạch trong hoạt động khoáng sản.
UBND tỉnh giao các sở, ngành đồng thời điều chỉnh phương pháp công bố giá, rà soát bảng giá tính thuế tài nguyên, bổ sung quy hoạch, nâng công suất các mỏ đủ điều kiện và đẩy nhanh đưa các mỏ mới vào hoạt động để tăng nguồn cung cho thị trường.
Đáng chú ý, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lê Trọng Yên yêu cầu Công an tỉnh, Thuế tỉnh và Chi cục Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra việc niêm yết giá, hóa đơn, xử lý nghiêm các hành vi găm hàng, nâng giá và gian lận thuế.
Theo lãnh đạo tỉnh, nếu doanh nghiệp phải mua vật liệu với giá cao trong khi nguồn thu thuế chưa phản ánh đúng lợi nhuận từ hoạt động khai thác, kinh doanh thì cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng để làm rõ nguyên nhân và xử lý đồng bộ.
Minh bạch giá vật liệu để tháo điểm nghẽn đầu tư công
Vấn đề đặt ra với Lâm Đồng hiện nay không đơn thuần là điều chỉnh một con số trong bảng giá VLXD. Cốt lõi là làm sao để giá công bố vừa có căn cứ pháp lý, vừa phản ánh tương đối sát mặt bằng giao dịch thực tế, qua đó trở thành cơ sở đáng tin cậy cho chủ đầu tư, nhà thầu và cơ quan quản lý.
Nếu giá công bố thấp hơn quá xa so với giá mua thực tế, nhà thầu sẽ phải đối mặt với rủi ro chi phí, còn chủ đầu tư có thể gặp khó trong tổ chức đấu thầu, điều chỉnh dự toán và giải ngân. Ngược lại, nếu giá công bố được đẩy lên cao nhưng thiếu căn cứ xác thực, ngân sách nhà nước cũng có nguy cơ phải gánh chi phí không hợp lý.
Do đó, việc Lâm Đồng đồng thời rà soát phương pháp khảo sát, mở rộng nguồn cung, kiểm soát sản lượng khai thác và tăng cường kiểm tra hóa đơn, giá bán là hướng xử lý cần thiết để giải quyết cả phần "ngọn" lẫn "gốc" của vấn đề.
Trong thời gian tới, hiệu quả của các giải pháp này sẽ được thể hiện rõ nhất ở khả năng rút ngắn thời gian lựa chọn nhà thầu, hạn chế việc phải điều chỉnh dự toán do biến động giá vật liệu và bảo đảm nguồn cung phục vụ các dự án trọng điểm.
BuilData
