Phát triển gạch không nung ở Việt Nam đang gặp “nút thắt kép”

Những tồn tại…

Thứ nhất, chất lượng và tính đồng nhất của sản phẩm gạch không nung chưa ổn định Nhiều cơ sở nhỏ lẻ, thiết bị cũ, công nghệ sản xuất thủ công không đồng bộ dẫn đến chất lượng gạch không ổn định, gạch dễ nứt vỡ, sai lệch kích thước, khó cạnh tranh với gạch đất sét nung vốn có độ bền cơ học quen thuộc.

Thứ hai, quy mô sản xuất phân tán như – với hơn 2.000 cơ sở trên cả nước - phần lớn công suất nhỏ, khó đạt chuẩn công nghiệp lớn để hạ giá thành và đảm bảo chất lượng đồng đều.

Thứ ba, tro xỉ, phế thải công nghiệp (nguồn nguyên liệu chính) chưa có hệ thống thu gom, xử lý và phân phối ổn định. Nhiều dây chuyền GKN công suất lớn đã lắp đặt nhưng vận hành cầm chừng vì đầu ra hạn chế. Chi phí vận chuyển cao khiến nhiều nhà máy khó phát huy công suất tối đa.

Thứ tư, tâm lý thị trường dè dặt khi nhà thầu, chủ đầu tư và người dân vẫn ưa chuộng gạch nung vì “quen dùng”, còn GKN bị e ngại về độ bền, khả năng chống thấm, thi công.

Thứ năm, dù đã có Quyết định 567/QĐ-TTg và các quy định cấm gạch đất sét nung tại một số địa phương, nhưng thực thi lỏng lẻo, nhiều công trình công vẫn chưa ưu tiên dùng GKN.

Thứ sáu, sản phẩm chưa được phổ biến mạnh tại các cửa hàng vật liệu xây dựng (VLXD) truyền thống; thông tin quảng bá và dịch vụ hậu mãi còn yếu, làm giảm niềm tin của khách hàng.

Thứ bảy, thị trường phát triển chậm hơn kỳ vọng khi đặt mục tiêu đến 2030 tỷ lệ sử dụng GKN phải đạt từ 35-40% tổng vật liệu xây, nhưng thực tế mới chỉ khoảng 25%.

Thứ tám, nguy cơ lãng phí đầu tư và mất cân đối cạnh tranh khi một số nhà máy GKN phải dừng sản xuất, hoặc chỉ chạy khi có đơn hàng công trình công.

Giải pháp phát triển gạch không nung

Thứ nhất cần nâng chất lượng và đa dạng sản phẩm, đầu tư dây chuyền hiện đại, đạt TCVN, bổ sung nhiều chủng loại, đa dạng hóa các sản phẩm (gạch block, gạch rỗng, gạch cường độ cao).

Thứ hai, liên kết cung ứng nguyên liệu, hình thành chuỗi khai thác – vận chuyển – tiêu thụ tro xỉ, đảm bảo nguồn ổn định cho nhà máy.

Thứ ba, ban hành lộ trình bắt buộc sử dụng GKN trong các công trình vốn ngân sách, dự án hạ tầng lớn. Đồng thời hỗ trợ tín dụng xanh, giảm thuế VAT, ưu đãi tiền thuê đất cho doanh nghiệp sản xuất GKN.

Thứ tư, xây dựng và cập nhật hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng về cường độ, độ bền, cách sử dụng cho từng loại công trình.

Thứ năm, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ ép rung – ép tĩnh tiên tiến, kiểm soát chặt chẽ phối liệu; Phát triển các dòng gạch đa kích thước, màu sắc, bề mặt phù hợp với kiến trúc hiện đại.; Doanh nghiệp chủ động xin nhãn xanh, chứng chỉ hợp chuẩn để tạo niềm tin cho chủ đầu tư.

Kết luận

Theo Quyết định 567/QĐ-TTg, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, gạch không nung chiếm 80 – 90% tổng sản lượng gạch xây dựng. Điều này nhằm bảo vệ tài nguyên đất và giảm ô nhiễm, giảm phát thải CO₂, với kỳ vọng giảm trên 2,5 triệu tấn/năm vào năm 2025 và trên 3 triệu tấn/năm vào năm 2030.

Giai đoạn 2025 – 2030, GKN sẽ mở rộng mạnh mẽ ở phân khúc công trình công cộng và nhà ở xã hội, được hỗ trợ bởi chính sách và nguồn tro xỉ dồi dào.

Sau 2030, xu hướng vật liệu xanh – ít phát thải sẽ chiếm ưu thế; GKN có cơ hội trở thành sản phẩm chủ lực thay thế gạch nung truyền thống, đồng thời kết hợp với công nghệ xây dựng hiện đại (in 3D bê tông, panel lắp ghép).

BÀI CÙNG CHỦ ĐỀ:
>> Thị trường gạch không nung đang trải qua giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ
>> Giá vật liệu xây không nung ghi nhận xu hướng tăng rõ rệt
>> Giai đoạn thị trường gạch không nung phát triển mạnh nhất ở Việt Nam
>> Gạch không nung dần trở thành loại vật liệu chủ đạo trong các công trình xây dựng
>> Gạch không nung xuất hiện từ khi nào?

Buildata