Trên thế giới, tái sử dụng tro xỉ đốt rác đô thị (Municipal Solid Waste Incineration Bottom Ash - MSWIBA) trong xây dựng đã được nghiên cứu rộng rãi. Nghiên cứu này phân tích hàm lượng kim loại nặng trong tro xỉ và tro bay thu được từ hệ thống đốt rác phát điện tại cơ sở xử lý chất thải công nghiệp URENCO, Sóc Sơn, Hà Nội, đồng thời đánh giá tính tương đồng về thành phần hạt của tro xỉ với cốt liệu (cát sông và đá dăm) dùng trong bê tông.
Là nước đang phát triển, Việt Nam muốn phát triển bền vững không chỉ cần chú trọng phát triển kinh tế mà cần tính đến các giải pháp an sinh xã hội và bảo vệ môi trường. Xét riêng vấn đề bảo vệ môi trường, rác thải được quan tâm chú ý từ thập niên 70 - 80 của thế kỷ trước, đặc biệt là chất thải từ hoạt động sinh hoạt của con người (chất thải rắn sinh hoạt-CTRSH).
Do đó, việc thu gom, xử lý CTRSH vẫn chỉ ở mức độ đơn giản. Chất thải sau khi được tập kết thì đổ thải tại nơi quy định. Phương pháp chủ yếu xử lý là chôn lấp. Cách làm này không chỉ gây lãng phí tài nguyên đất, “tài nguyên” rác mà còn ảnh hưởng xấu đến môi trường nước mặt, nước ngầm, đất và không khí ở khu vực bãi chôn lấp rác.
Quá trình đô thị hóa càng nhanh càng kéo theo sự gia tăng khối lượng CTRSH. Theo Báo cáo Hiện trạng Môi trường Quốc gia năm 2023, tổng lượng CTRSH phát sinh cả nước đạt khoảng 67.877 tấn/ngày, trong đó khu vực đô thị chiếm khoảng 38.143 tấn/ngày [1]. Tỷ lệ chôn lấp vẫn chiếm ~64% tổng lượng chất thải được xử lý, gây áp lực lớn về quỹ đất và ô nhiễm môi trường (như khu xử lý Nam Sơn - Sóc Sơn, Hà Nội) đã vượt quá công suất thiết kế.
Công nghệ đốt rác phát điện (Waste-to-Energy - WtE) đang được triển khai tại Việt Nam như một giải pháp thay thế, với ưu điểm giảm 90 - 95% thể tích chất thải, thu hồi năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, quá trình đốt phát sinh một lượng đáng kể tro xỉ, bao gồm tro đáy lò (bottom ash - BA, chiếm 15 - 20% khối lượng đầu vào) và tro bay (fly ash - FA, chiếm 1 - 5%), cần được đánh giá tính an toàn trước khi tái sử dụng [2].
Trên thế giới, tái sử dụng tro xỉ đốt rác đô thị (Municipal Solid Waste Incineration Bottom Ash - MSWIBA) trong xây dựng đã được nghiên cứu rộng rãi. Sivayogaraj và Elavenil [3] tổng hợp từ 38 nghiên cứu độc lập cho thấy tỷ lệ thay thế 6% cốt liệu mịn bằng MSWIBA giúp bê tông đạt cường độ nén tối ưu ~36 MPa và khả năng chống băng giá F100. Tại Việt Nam, nghiên cứu về lĩnh vực này còn rất hạn chế, nhất là đánh giá tính an toàn môi trường của tro xỉ theo QCVN 07:2009/BTNMT.
Bài báo hướng đến hai mục tiêu: (1) Đánh giá mức độ nguy hại của 16 chỉ tiêu kim loại nặng trong tro xỉ và tro bay theo QCVN 07:2009/BTNMT; (2) phân tích tính tương đồng về thành phần hạt của tro xỉ so với cốt liệu thông thường trong bê tông theo TCVN 7570:2006.
Xem chi tiết Bài nghiên cứu TẠI ĐÂY:
Buildata
