Thông tư 38/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, đã ban hành hệ thống định mức xây dựng mới, trong đó Phụ lục VII quy định về định mức sử dụng vật liệu xây dựng với nhiều nội dung được cập nhật, bổ sung và hoàn thiện so với các quy định trước đây. Những thay đổi này không chỉ phản ánh sát hơn điều kiện thi công thực tế, sự phát triển của vật liệu và công nghệ xây dựng hiện đại mà còn tạo cơ sở pháp lý thống nhất trong việc lập dự toán, quản lý chi phí đầu tư xây dựng, thanh toán và quyết toán công trình.
Ban hành đồng bộ 8 tập định mức xây dựng
Tại Thông tư 38/2026/TT-BXD ngày 26/6/2026, Bộ Xây dựng đã ban hành 08 tập định mức xây dựng, tương ứng với các Phụ lục từ I đến VIII, gồm:
Định mức dự toán khảo sát xây dựng công trình;
Định mức dự toán xây dựng công trình;
Định mức dự toán lắp đặt hệ thống kỹ thuật của công trình;
Định mức dự toán lắp đặt máy và thiết bị công nghệ;
Định mức dự toán thí nghiệm chuyên ngành xây dựng;
Định mức dự toán sửa chữa và bảo dưỡng công trình xây dựng;
Định mức sử dụng vật liệu xây dựng;
Định mức chi phí quản lý dự án và tư vấn đầu tư xây dựng.
Trong đó, Phụ lục VII quy định định mức sử dụng vật liệu xây dựng. Đây là định mức kinh tế - kỹ thuật xác định mức hao phí của từng loại vật liệu để hoàn thành một đơn vị khối lượng công tác xây dựng hoặc một cấu kiện, kết cấu xây dựng theo đúng yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn và quy chuẩn hiện hành.
Đơn vị công tác có thể là xây 1 m³ tường gạch, lát 1 m² nền, đổ 1 m³ bê tông, hoặc chế tạo các cấu kiện như vì kèo, kết cấu thép, kết cấu chống lò, cấu kiện gỗ...
Phạm vi định mức được mở rộng và đầy đủ hơn
So với trước đây, Phụ lục VII được xây dựng khá toàn diện, bao quát hầu hết các nhóm công tác thường gặp trong hoạt động xây dựng.
Định mức sử dụng vật liệu được quy định đối với: Công tác bê tông và cấp phối vật liệu trong công trình giao thông; Công tác xây, trát và hoàn thiện;
Công tác làm giàn giáo; Gia công kết cấu gỗ; Gia công kim loại và kết cấu kim loại; Công tác bảo ôn; Một số công tác xây dựng khác.
Ngoài định mức vật liệu chính, Thông tư còn quy định riêng các định mức hao hụt vật liệu trong từng giai đoạn như: Hao hụt vật liệu trong thi công; Hao hụt vữa bê tông; Hao hụt trong khâu trung chuyển; Hao hụt trong gia công; Hao hụt trong vận chuyển và bảo quản tại kho.
Việc tách riêng định mức hao hụt giúp các chủ thể tham gia dự án dễ dàng xác định đúng chi phí vật liệu, hạn chế việc áp dụng tỷ lệ hao hụt theo kinh nghiệm hoặc tự thỏa thuận như trước.
Có thể thấy, Thông tư 38/2026/TT-BXD không chỉ điều chỉnh các con số về định mức mà còn đổi mới phương pháp xây dựng định mức theo hướng khoa học, minh bạch và tiệm cận điều kiện thi công thực tế. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý chi phí đầu tư xây dựng trong giai đoạn mới.
Những điểm mới đáng chú ý của định mức sử dụng vật liệu xây dựng
1. Định mức được xây dựng chi tiết và sát thực tế hơn
Điểm thay đổi nổi bật nhất là hệ thống định mức không còn xây dựng theo hướng tổng quát mà được phân loại chi tiết theo từng điều kiện kỹ thuật.
Ví dụ, đối với bê tông, định mức vật liệu được xác định theo: Loại xi măng; Cấp cường độ (mác) bê tông; Độ sụt; Kích cỡ cốt liệu lớn nhất; Điều kiện thi công; Mục đích sử dụng.
Việc chi tiết hóa giúp các đơn vị tư vấn thiết kế, lập dự toán và nhà thầu lựa chọn đúng cấp phối vật liệu cho từng hạng mục, hạn chế tình trạng sử dụng định mức chung dẫn đến thiếu hoặc dư vật liệu.
Đồng thời, chất lượng công trình cũng được nâng cao do vật liệu được lựa chọn phù hợp với yêu cầu kỹ thuật ngay từ giai đoạn thiết kế và dự toán.
2. Chuẩn hóa định mức hao hụt vật liệu
Thông tư quy định cụ thể tỷ lệ hao hụt của từng nhóm vật liệu trong các giai đoạn: Vận chuyển; Trung chuyển; Gia công; Lưu kho; Bảo quản; Thi công.
Trước đây, nhiều công trình phải xác định tỷ lệ hao hụt dựa trên kinh nghiệm hoặc hướng dẫn riêng của từng địa phương, dẫn đến sự thiếu thống nhất trong quản lý chi phí.
Việc chuẩn hóa định mức hao hụt giúp: lập dự toán thống nhất hơn; kiểm soát vật tư chặt chẽ; giảm tranh chấp khi nghiệm thu; tạo căn cứ rõ ràng cho thanh tra, kiểm toán và quyết toán vốn đầu tư.
Đây được xem là một trong những nội dung có tác động lớn nhất đến công tác quản lý chi phí vật liệu trong thực tế.
3. Cập nhật theo vật liệu và công nghệ xây dựng hiện hành
Định mức mới được xây dựng trên cơ sở các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật mới nhất cùng với sự phát triển của vật liệu xây dựng và công nghệ thi công hiện đại.
Nhiều loại vật liệu, phương pháp thi công tiên tiến và yêu cầu kỹ thuật mới đã được xem xét trong quá trình xây dựng định mức, giúp số liệu phản ánh sát hơn nhu cầu sử dụng vật liệu thực tế thay vì chỉ dựa trên các điều kiện thi công truyền thống.
Điều này tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp áp dụng công nghệ mới, nâng cao năng suất lao động, giảm tiêu hao vật liệu và tiết kiệm chi phí đầu tư.
4. Là căn cứ thống nhất trong lập và quản lý chi phí xây dựng
Một trong những ý nghĩa quan trọng của hệ thống định mức mới là tạo cơ sở thống nhất cho toàn bộ quá trình quản lý chi phí đầu tư xây dựng.
Các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, tư vấn và nhà thầu có thể sử dụng định mức để: Lập tổng mức đầu tư sát thực tế hơn; Lập dự toán xây dựng chính xác; Xác định nhu cầu vật liệu theo từng hạng mục; Kiểm soát chi phí trong quá trình thi công; Thực hiện thanh toán, quyết toán minh bạch; Giảm phát sinh khối lượng và hạn chế lãng phí vật liệu.
Đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công, việc áp dụng thống nhất định mức còn góp phần tăng cường tính công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách.
5. Tăng tính đồng bộ với các bộ định mức xây dựng mới
Khác với các giai đoạn trước, định mức sử dụng vật liệu không còn tồn tại độc lập mà được ban hành đồng bộ với toàn bộ hệ thống 08 tập định mức xây dựng.
Sự đồng bộ này giúp quá trình khảo sát, thiết kế, lập dự toán, thi công, nghiệm thu và quyết toán được liên kết chặt chẽ hơn, giảm tình trạng mỗi khâu áp dụng một hệ thống định mức khác nhau.
Đây cũng là nền tảng để các phần mềm dự toán, BIM và các hệ thống quản lý chi phí xây dựng có thể cập nhật dữ liệu thống nhất, phục vụ quá trình chuyển đổi số của ngành xây dựng.
6. Tác động trực tiếp đến doanh nghiệp xây dựng
Đối với doanh nghiệp xây dựng, các đơn vị tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát, tư vấn lập dự toán và quản lý dự án, Thông tư 38/2026/TT-BXD đặt ra yêu cầu phải nhanh chóng cập nhật quy trình chuyên môn.
Các doanh nghiệp cần: cập nhật cơ sở dữ liệu định mức trên phần mềm dự toán; rà soát các mẫu hồ sơ dự toán và hồ sơ mời thầu; đào tạo lại đội ngũ kỹ sư, cán bộ dự toán và cán bộ quản lý chi phí; điều chỉnh quy trình kiểm soát vật tư và nghiệm thu theo định mức mới.
Việc thích ứng sớm sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro khi kiểm toán, thanh tra, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua việc quản lý chi phí hiệu quả và tối ưu sử dụng vật liệu.
Có hiệu lực từ ngày 01/7/2026
Thông tư 38/2026/TT-BXD có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 và là căn cứ để các cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư, tổ chức tư vấn và nhà thầu áp dụng trong công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng theo quy định của pháp luật.
Việc ban hành hệ thống định mức sử dụng vật liệu mới không chỉ giúp chuẩn hóa phương pháp xác định nhu cầu vật tư mà còn tạo cơ sở để kiểm soát hao phí, nâng cao chất lượng công trình, sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư và thúc đẩy quá trình hiện đại hóa công tác quản lý chi phí xây dựng.
Trong bối cảnh ngành xây dựng đang đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng BIM và quản lý chi phí theo dữ liệu, hệ thống định mức mới được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng quan trọng giúp các doanh nghiệp, chủ đầu tư và cơ quan quản lý nâng cao tính chính xác, minh bạch và hiệu quả trong toàn bộ vòng đời của dự án xây dựng.
BuilData
