Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt đô thị

Ảnh minh họa do AI tạo.

Việc ban hành QCVN 32:2026/BXD được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn chuyên ngành đường sắt đô thị, từng bước đồng bộ với thông lệ và tiêu chuẩn quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển mạng lưới giao thông công cộng khối lượng lớn tại các đô thị, hướng tới xây dựng hệ thống giao thông hiện đại, an toàn, bền vững và thân thiện với môi trường.

Theo quy chuẩn, metro được xác định là loại hình đường sắt đô thị phục vụ nhu cầu vận tải hành khách trong khu vực đô thị và vùng phụ cận, có năng lực vận chuyển lớn, khai thác với tần suất cao và vận hành trên hạ tầng riêng biệt. Hệ thống được thiết kế với năng lực vận chuyển từ 30.000 hành khách/giờ/hướng trở lên, tải trọng trục tính toán từ 14 đến 17 tấn và tốc độ thiết kế tối đa 120 km/h.

Quy chuẩn cũng quy định rõ đặc điểm của toa xe metro là phương tiện chuyên chở hành khách được thiết kế chuyên biệt cho hệ thống metro, đáp ứng yêu cầu khai thác với tần suất dừng đỗ lớn, thời gian lên xuống khách ngắn, ưu tiên khả năng chuyên chở hành khách đứng, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về an toàn, độ tin cậy, khả năng tiếp cận cho người khuyết tật và tiện nghi trong suốt quá trình vận hành.

Đối với đoàn tàu metro, quy chuẩn xác định đoàn tàu được cấu thành từ các toa xe kết nối theo thành phần cố định, sử dụng hệ thống động lực điện phân tán nhằm bảo đảm khả năng tăng tốc, hãm và khai thác phù hợp với đặc điểm vận hành của đường sắt đô thị có khoảng cách giữa các ga ngắn và mật độ chạy tàu cao.

Về nội dung kỹ thuật, QCVN 32:2026/BXD quy định các yêu cầu cơ bản đối với quy hoạch mạng lưới và tuyến đường sắt đô thị; tốc độ khai thác; khổ giới hạn; khoảng cách an toàn; giải pháp bảo vệ chống ảnh hưởng của dòng điện tản (Stray Current); yêu cầu về khả năng tiếp cận đối với người khuyết tật; hệ thống kiểm soát an ninh công cộng; hệ thống thông tin hành khách; phòng cháy, chữa cháy và thoát nạn; đồng thời đưa ra các yêu cầu về bảo vệ môi trường, giảm phát thải và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. 

Bên cạnh đó, quy chuẩn quy định các yêu cầu kỹ thuật cụ thể đối với từng cấu phần của hệ thống metro, bao gồm kết cấu hạ tầng như tuyến đường, nền đường, cầu, hầm, nhà ga, depot; đoàn tàu metro; hệ thống thông tin - tín hiệu; hệ thống điều khiển chạy tàu; hệ thống cấp điện; hệ thống thu soát vé tự động (AFC); hệ thống thông gió, điều hòa không khí; hệ thống cấp, thoát nước; hệ thống giám sát, điều hành và các trang thiết bị phục vụ công tác vận hành, khai thác, bảo trì.

Đối với công tác thiết kế và xây dựng, quy chuẩn yêu cầu các hạng mục công trình phải bảo đảm các tiêu chí về an toàn kết cấu, an toàn vận hành, khả năng bảo trì, tuổi thọ công trình, khả năng ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu, đồng thời bảo đảm tính đồng bộ giữa các hệ thống kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả khai thác và giảm chi phí vận hành trong suốt vòng đời dự án.

Việc áp dụng thống nhất các yêu cầu kỹ thuật của QCVN 32:2026/BXD được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng thiết kế, thi công và vận hành các tuyến metro; tăng cường khả năng kết nối giữa các tuyến, giữa các địa phương và giữa các dự án được đầu tư trong các giai đoạn khác nhau; đồng thời tạo thuận lợi cho việc lựa chọn công nghệ, thiết bị và từng bước nội địa hóa trong lĩnh vực đường sắt đô thị.

Để bảo đảm tính liên tục trong quản lý và triển khai các dự án đường sắt đô thị, Thông tư số 62/2026/TT-BXD cũng quy định rõ các nguyên tắc chuyển tiếp đối với những dự án đã được phê duyệt trước thời điểm Thông tư có hiệu lực.

Theo đó, các dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt đô thị đã được phê duyệt trước ngày Thông tư có hiệu lực sẽ tiếp tục thực hiện theo các quy định áp dụng tại thời điểm phê duyệt. Trường hợp điều chỉnh dự án, người quyết định đầu tư được xem xét quyết định không áp dụng, áp dụng một phần hoặc áp dụng toàn bộ quy chuẩn mới khi phê duyệt điều chỉnh nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của dự án.

Đối với các tuyến đường sắt đô thị đã đưa vào vận hành trước khi Thông tư có hiệu lực, nếu việc nâng cấp, cải tạo hoặc sửa chữa phát sinh các yêu cầu kỹ thuật không tương thích hoặc không thể tích hợp với hệ thống hiện hữu, người quyết định đầu tư dự án nâng cấp, cải tạo được xem xét quyết định phạm vi áp dụng quy chuẩn phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm an toàn khai thác và hiệu quả đầu tư.

Ngoài ra, doanh nghiệp quản lý tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt đô thị cũng được quyết định việc không áp dụng, áp dụng một phần hoặc áp dụng toàn bộ Quy chuẩn ban hành kèm theo Thông tư số 62/2026/TT-BXD trong quá trình vận hành, khai thác tuyến đường sắt đô thị. Quy định này tạo cơ sở pháp lý để xử lý linh hoạt các trường hợp đặc thù của hệ thống hiện hữu, đồng thời bảo đảm hoạt động vận hành được duy trì an toàn, liên tục, ổn định và phù hợp với điều kiện khai thác thực tế.

BuilData