Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng (QCVN 16:2026/BXD). Dự kiến, quy chuẩn mới sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 và thay thế QCVN 16:2023/BXD được ban hành kèm theo Thông tư số 04/2023/TT-BXD ngày 30/6/2023.
Việc xây dựng QCVN 16:2026/BXD được Bộ Xây dựng thực hiện trong Chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật năm 2026. Hồ sơ dự thảo đã được Bộ Xây dựng công bố để lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân chịu tác động. Theo Bộ Xây dựng, việc xây dựng quy chuẩn mới nhằm cập nhật, hoàn thiện các yêu cầu kỹ thuật và biện pháp quản lý đối với sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng, đồng thời bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật mới về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và quản lý vật liệu xây dựng.
Chuyển mạnh sang quản lý theo mức độ rủi ro
Trước đó, Bộ Xây dựng đã ban hành QCVN 16:2023/BXD kèm theo Thông tư số 04/2023/TT-BXD. Trong thời gian áp dụng, quy chuẩn này đã tạo cơ sở kỹ thuật bắt buộc để kiểm soát chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng sản xuất trong nước và nhập khẩu. Tuy nhiên, quá trình triển khai cho thấy một số nội dung cần tiếp tục rà soát, cập nhật và hoàn thiện để phù hợp với hệ thống pháp luật và cơ chế quản lý mới.
Một trong những định hướng đáng chú ý của dự thảo QCVN 16:2026/BXD là chuyển mạnh phương thức quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo mức độ rủi ro. Theo đó, các sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng thuộc phạm vi điều chỉnh được phân định theo nhóm rủi ro cao và nhóm rủi ro trung bình. Việc phân nhóm là cơ sở để áp dụng các yêu cầu kỹ thuật và phương thức đánh giá sự phù hợp tương ứng với tính chất, mức độ rủi ro của từng loại sản phẩm.
Làm rõ cách xác định sản phẩm thuộc phạm vi quản lý
Dự thảo QCVN 16:2026/BXD cũng làm rõ nguyên tắc nhận diện sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý. Việc xác định không chỉ dựa vào tên gọi mà xem xét đồng thời nhiều yếu tố, gồm tên sản phẩm, mô tả kỹ thuật, thành phần, công dụng, mục đích sử dụng và mã HS tham khảo.
Quy định này được kỳ vọng hạn chế tình trạng cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng, nhất là đối với hàng hóa nhập khẩu, kiểm tra chất lượng và thực hiện thủ tục thông quan. Đây cũng là nội dung có ý nghĩa thực tiễn đối với doanh nghiệp nhập khẩu, bởi việc xác định chính xác hàng hóa có thuộc diện quản lý hay không là cơ sở để lựa chọn phương thức kiểm tra, đánh giá sự phù hợp và thực hiện các nghĩa vụ liên quan.
Rà soát tiêu chuẩn, phương pháp thử và chỉ tiêu kỹ thuật
Bên cạnh phương thức quản lý theo rủi ro, dự thảo QCVN 16:2026/BXD rà soát, cập nhật hệ thống tiêu chuẩn viện dẫn, phương pháp thử, phương pháp lấy mẫu và các chỉ tiêu kỹ thuật thiết yếu đối với từng nhóm sản phẩm, hàng hóa.
Các yêu cầu mang tính kỹ thuật được phân định rõ hơn, gồm mức giới hạn, chỉ tiêu kỹ thuật, phương pháp thử, phương pháp lấy mẫu và yêu cầu đánh giá sự phù hợp. Việc này nhằm tạo cơ sở thống nhất cho doanh nghiệp, tổ chức đánh giá sự phù hợp và cơ quan quản lý trong quá trình áp dụng quy chuẩn.
Dự thảo đồng thời xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh; tổ chức thử nghiệm, tổ chức chứng nhận và cơ quan quản lý nhà nước trong việc bảo đảm chất lượng sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh.
Tạo thuận lợi cho vật liệu mới, vật liệu tái chế
Theo định hướng được Bộ Xây dựng công bố, QCVN 16:2026/BXD không chỉ nhằm siết chặt yêu cầu kiểm soát chất lượng mà còn hướng tới việc tạo thuận áp dụng biện pháp quản lý tương ứng với mức độ rủi ro được kỳ vọng sẽ hạn chế những yêu cầu không cần thiết, giảm vướng mắc trong quá trình thực hiện sản phẩm này đáp ứng đầy đủ yêu cầu về an toàn, chất lượng và môi trường. Đây là một trong những nội dung có thể hỗ trợ quá trình đổi mới công nghệ và phát triển các loại vật liệu phù hợp với yêu cầu lợi hơn cho hoạt động sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh vật liệu xây dựng.
Việc làm rõ phạm vi sản phẩm thuộc diện quản lý và áp dụng biện pháp quản lý tương ứng với mức độ rủi ro được kỳ vọng sẽ hạn chế những yêu cầu không cần thiết, giảm vướng mắc trong quá trình thực hiện và thông quan hàng hóa.
Đáng chú ý, quy chuẩn mới được kỳ vọng tạo điều kiện cho việc áp dụng vật liệu mới, vật liệu tái chế và công nghệ mới khi các sản phẩm này đáp ứng đầy đủ yêu cầu về an toàn, chất lượng và môi trường. Đây là một trong những nội dung có thể hỗ trợ quá trình đổi mới công nghệ và phát triển các loại vật liệu phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững của ngành xây dựng.
Dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2027
Theo thông tin Bộ Xây dựng và Báo Xây dựng công bố, QCVN 16:2026/BXD dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Sau khi được ban hành và đi vào áp dụng, quy chuẩn mới sẽ tạo cơ sở kỹ thuật thống nhất để cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng, đồng thời phân bổ nguồn lực quản lý theo mức độ rủi ro.
Đối với doanh nghiệp, việc thay thế QCVN 16:2023/BXD bằng QCVN 16:2026/BXD dự kiến sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh và đánh giá sự phù hợp đối với các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh. Doanh nghiệp cần theo dõi danh mục sản phẩm, yêu thay đổi theo hướng quản lý dựa trên mức độ rủi ro, làm rõ phạm vi sản phẩm chịu sự quản lý và tăng tính thống nhất trong quá trình kiểm tra chất lượng. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời giảm các yêu cầu chồng chéo và tạo thuận lợi cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn viện dẫn, phương pháp thử và phương thức đánh giá sự phù hợp được quy định trong quy chuẩn mới để chủ động chuẩn bị khi văn bản chính thức được ban hành.
Build.Data
