Ngành thép kỳ vọng nhu cầu gia tăng từ việc xây dựng các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu sẽ trở thành động lực mới thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu và cải thiện lợi nhuận, trong bối cảnh ngành này vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn từ chi phí nguyên liệu, cạnh tranh quốc tế và các rào cản thương mại.
Bứt phá nhờ làn sóng AI
Hiệp hội Sắt thép Hàn Quốc cho biết trong 6 tháng đầu năm nay, tổng lượng thép xuất khẩu đạt 14,34 triệu tấn, tăng nhẹ so với mức 14,23 triệu tấn của cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, xuất khẩu sang thị trường Mỹ tăng 58,3%, từ 1,39 triệu tấn lên 2,2 triệu tấn. Kim ngạch xuất khẩu thép của nước này trong tháng 6 đạt 2,14 tỷ USD, tăng 9,6% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là lần đầu tiên trong vòng 14 tháng xuất khẩu thép của Hàn Quốc ghi nhận mức tăng trưởng dương sau thời gian dài suy giảm.
Sự bùng nổ đầu tư vào các trung tâm dữ liệu AI sẽ kéo theo nhu cầu lớn đối với các sản phẩm thép sử dụng trong xây dựng, như thép cốt bê tông, thép thanh, thép hình, thép tấm cường độ cao (Ảnh minh họa)
Giới chuyên môn nhận định sự bùng nổ đầu tư vào các trung tâm dữ liệu AI sẽ kéo theo nhu cầu lớn đối với các sản phẩm thép sử dụng trong xây dựng, như thép cốt bê tông, thép thanh, thép hình, thép tấm cường độ cao và các loại ống thép phục vụ hệ thống cấp điện, làm mát và kết cấu hạ tầng. Đây được xem là phân khúc có tiềm năng tạo thêm nguồn đơn hàng cho các doanh nghiệp thép Hàn Quốc trong thời gian tới.
Một số tổ chức phân tích cũng đánh giá xu hướng này có thể góp phần cải thiện kết quả kinh doanh của ngành trong nửa cuối năm. Báo cáo của Công ty Chứng khoán và Đầu tư Shinhan cho rằng nhu cầu thép thanh phục vụ xây dựng trung tâm dữ liệu tại Mỹ đã thúc đẩy xuất khẩu, đồng thời làm giảm nguồn cung trong nước, qua đó hỗ trợ giá thép trên thị trường nội địa.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng còn quá sớm để kỳ vọng ngành thép sẽ phục hồi mạnh chỉ nhờ nhu cầu từ lĩnh vực trung tâm dữ liệu AI. Theo đánh giá của giới phân tích, nhu cầu này chủ yếu tập trung vào một số chủng loại thép nhất định, trong khi toàn ngành vẫn chịu áp lực từ chi phí nguyên liệu tăng do tỷ giá hối đoái ở mức cao, tình trạng dư cung thép từ Trung Quốc và xu hướng gia tăng các biện pháp bảo hộ thương mại trên thế giới.
Ông Lee Jae Yoon, nghiên cứu viên cao cấp của Viện Kinh tế và Thương mại Công nghiệp Hàn Quốc, nhận định triển vọng của ngành thép Hàn Quốc sẽ chỉ được cải thiện ở mức hạn chế nếu không đồng thời mở rộng nhu cầu trong nước, tăng cường các biện pháp bảo vệ thị trường nội địa và nâng cao khả năng ứng phó với các quy định thương mại quốc tế.
Trước những thách thức trên, Chính phủ Hàn Quốc cho biết sẽ tiếp tục triển khai các biện pháp hỗ trợ ngành thép, bao gồm thúc đẩy liên kết giữa ngành thép với các ngành công nghiệp hạ nguồn nhằm tạo thêm nhu cầu trong nước, đồng thời siết chặt quản lý xuất xứ thép nhập khẩu để ngăn chặn hành vi lẩn tránh các quy định thương mại và bảo vệ năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.
AI đang tái định hình ngành thép toàn cầu
Bên cạnh việc tạo ra nhu cầu tiêu thụ thép từ các dự án trung tâm dữ liệu, AI cũng đang được các doanh nghiệp thép trên thế giới ứng dụng ngày càng sâu vào hoạt động sản xuất.
Tại Trung Quốc, các tập đoàn thép lớn như Baowu Steel hay HBIS đã triển khai các mô hình "nhà máy thông minh", sử dụng AI kết hợp với Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn và thị giác máy tính để giám sát hàng nghìn thông số trong quá trình luyện kim theo thời gian thực. Hệ thống AI có thể tự động điều chỉnh nhiệt độ lò luyện, tỷ lệ phối liệu và mức tiêu hao năng lượng nhằm tối ưu chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất.
Tại Nhật Bản, Nippon Steel và JFE Steel ứng dụng AI để dự báo chất lượng thép ngay từ giai đoạn sản xuất, phát hiện sớm các lỗi bề mặt bằng công nghệ nhận dạng hình ảnh, đồng thời triển khai bảo trì dự báo (Predictive Maintenance) đối với các thiết bị quan trọng. Điều này giúp giảm đáng kể thời gian dừng máy ngoài kế hoạch và kéo dài tuổi thọ dây chuyền.
Các nhà sản xuất thép châu Âu như ArcelorMittal, thyssenkrupp hay Tata Steel Europe cũng đang đầu tư mạnh vào AI nhằm tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng, giảm phát thải CO₂ và đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất xanh ngày càng khắt khe của Liên minh châu Âu (EU). AI được sử dụng để mô phỏng quy trình luyện thép, tối ưu hóa việc sử dụng nguyên liệu và hỗ trợ xây dựng mô hình "song sinh số" (Digital Twin) cho toàn bộ nhà máy.
Tại Mỹ, nhiều doanh nghiệp như Nucor hay Cleveland-Cliffs kết hợp AI với robot và hệ thống tự động hóa để nâng cao hiệu quả vận hành, quản lý kho bãi và tối ưu chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh nhu cầu xây dựng các trung tâm dữ liệu AI tăng nhanh, các doanh nghiệp này đồng thời mở rộng năng lực sản xuất các dòng thép có giá trị gia tăng cao phục vụ lĩnh vực hạ tầng số.
AI đang tạo ra "tác động kép" đối với ngành thép
Không chỉ tạo ra nhu cầu tiêu thụ thép mới thông qua làn sóng đầu tư vào hạ tầng AI, bản thân công nghệ AI cũng đang làm thay đổi cách ngành thép vận hành. Từ khai thác nguyên liệu, luyện kim, quản lý chuỗi cung ứng đến bảo trì thiết bị và kiểm soát chất lượng, AI đang giúp các doanh nghiệp thép tối ưu chi phí, nâng cao năng suất và giảm phát thải carbon. Nhiều tập đoàn thép lớn trên thế giới đã xem AI là một trong những trụ cột quan trọng của quá trình chuyển đổi số và sản xuất thông minh.
Theo các chuyên gia, AI đang tạo ra "tác động kép" đối với ngành thép. Một mặt, làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu, nhà máy bán dẫn và hạ tầng điện phục vụ AI làm gia tăng nhu cầu đối với nhiều chủng loại thép chất lượng cao. Mặt khác, chính AI cũng trở thành công cụ giúp các nhà sản xuất thép nâng cao năng suất, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và tăng sức cạnh tranh.
Trong dài hạn, những doanh nghiệp thép có khả năng chuyển đổi số nhanh, đầu tư vào sản xuất thông minh và phát triển các sản phẩm thép phục vụ hạ tầng AI được đánh giá sẽ có nhiều lợi thế hơn trong cuộc cạnh tranh toàn cầu. AI vì vậy không chỉ là khách hàng mới của ngành thép, mà đang dần trở thành một phần của chính quá trình sản xuất thép trong kỷ nguyên công nghiệp số.
Buildata
