Xu hướng chuyển dần sang cát nhân tạo
Do quy định môi trường ngày càng chặt chẽ và nguồn cát tự nhiên ngày càng khan hiếm, thị trường đang chuyển dần sang sử dụng cát nhân tạo – được sản xuất từ đá vôi, đá granite và bazan. Cát nhân tạo được cho là có giá cả cạnh tranh hơn và đang được chấp nhận rộng rãi trong chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng.
Việt Nam đặt mục tiêu hạn chế việc sử dụng cát tự nhiên và phát triển mạnh thị trường cát nhân tạo nhằm bảo vệ môi trường và giảm khai thác bừa bãi.
Theo báo cáo của Credence Research (2025), Châu Á – Thái Bình Dương dẫn đầu thị trường cát tự nhiên và cát nhân tạo toàn cầu, chiếm 56% thị phần toàn cầu. Tuy nhiên, báo cáo này không phân định rõ phần trăm cụ thể cho từng loại cát. Ngay quốc gia láng giềng Trung Quốc, tỷ lệ sử dụng cát nhân tạo dự kiến vượt 60% thị trường vào năm 2025.
Rõ ràng xu hướng chuyển sang cát nhân tạo tất yếu do khan hiếm cát tự nhiên, chi phí tăng và nhu cầu phát triển bền vững, được các nước tiên tiến áp dụng từ lâu và Việt Nam đang đẩy mạnh qua Quyết định 687/QĐ-TTg, khuyến khích sử dụng trong các công trình công cộng từ năm 2025.
Việt Nam mỗi năm cần khoảng 130–150 triệu m³ cát xây dựng, trong khi trữ lượng khai thác hợp pháp chỉ đáp ứng được 60–65% nhu cầu. Vì vậy cát nhân tạo đang là giải pháp có thể đáp ứng được thị trường cát xây dựng trong những năm tới.
Xu hướng dài hạn rõ ràng là giảm dần tỷ lệ sử dụng cát tự nhiên, ưu tiên sang cát nhân tạo để đảm bảo môi trường và nguồn cung. Các tỉnh phía Bắc và miền Trung sẽ đi đầu trong việc phát triển cát nhân tạo, nhờ nguồn đá phong phú và gần thị trường tiêu thụ. Đến 2030, Việt Nam có thể thay thế 40–50% nhu cầu cát xây dựng bằng cát nhân tạo.
Nằm chung xu thế chung của thị trường, các doanh nghiệp xi măng cũng đang mở rộng sang mảng này, coi cát nhân tạo là sản phẩm song hành với clinker trong hệ sinh thái vật liệu xây dựng (VLXD). Vậy câu hỏi đặt ra là cát nhân tạo có tốt bằng cát tự nhiên?
Câu trả lời được các nhà phân tích đưa ra là cát nhân tạo không chỉ tốt bằng mà còn vượt trội hơn cát tự nhiên về nhiều mặt, bao gồm chất lượng ổn định, khả năng kiểm soát kích thước hạt và thành phần, độ cứng cao, giúp tăng cường độ và độ bền của bê tông.
Đồng thời, việc sử dụng cát nhân tạo còn góp phần bảo vệ môi trường bằng cách giảm khai thác cát sông, ngăn ngừa sạt lở bờ sông và sử dụng các nguồn phế liệu tái chế, đồng thời có nguồn cung ổn định hơn
Mặc dù chưa có số liệu định lượng, nhưng khung quy hoạch rõ ràng cùng xu hướng phát triển cát nhân tạo mạnh mẽ cho thấy cát tự nhiên đang mất dần thị phần, đặc biệt ở các vùng đô thị và dự án lớn. Về lâu dài, cát nhân tạo sẽ trở thành nguồn cung chủ đạo, trong khi cát sông chỉ giữ vai trò bổ sung.
BÀI CÙNG CHỦ ĐỀ:
>> Cát nhân tạo: Giải pháp thiết thực thay thế nguồn cát tự nhiên
>> Cát nhân tạo - Giải pháp xanh cho ngành Xây dựng
>> Cát nhân tạo - Giải pháp thay thế bền vững nhất cho cát tự nhiên
>> Tiêu chuẩn cát nhân tạo trong sản xuất bê tông
>> Cát nhân tạo khó tiếp cận được thị trường
Buildata
