Thời gian qua, việc công bố giá vật liệu xây dựng (VLXD) trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa còn bộc lộ nhiều bất cập. Một số mỏ đã hết trữ lượng, tạm dừng hoặc không còn hoạt động nhưng vẫn xuất hiện trong danh sách công bố; có doanh nghiệp kê khai những chủng loại vật liệu không thực tế sản xuất, cung ứng. Qua rà soát, ngành xây dựng xác định 6 nhóm tồn tại, bất cập và 7 nhóm nguyên nhân. Trên cơ sở đó, Sở Xây dựng chính thức công bố thông tin giá VLXD theo giá thị trường từ tháng 9/2026.
Kiểm tra nhiều nguồn, tăng trách nhiệm của doanh nghiệp
Điểm mới trong phương thức công bố lần này là thông tin giá không chỉ dựa vào kê khai của doanh nghiệp mà được kiểm tra, đối chiếu từ nhiều nguồn. Theo đó, doanh nghiệp khai thác, sản xuất và cung ứng VLXD phải cung cấp các tài liệu liên quan như kê khai giá, hóa đơn, hợp đồng mua bán, khối lượng sản xuất, trữ lượng và khả năng cung ứng thực tế. Các thông tin này là cơ sở để cơ quan chuyên môn đối chiếu, đánh giá mức độ phù hợp trước khi tổng hợp, công bố. Bên cạnh đó, chủ đầu tư và Ban Quản lý dự án có trách nhiệm cập nhật giá VLXD thực tế từ các nhà thầu đang triển khai dự án. Đây là nguồn thông tin quan trọng để phản ánh diễn biến giá và điều kiện cung ứng vật liệu trên thực tế, thay vì chỉ căn cứ vào số liệu do đơn vị cung cấp.
UBND cấp xã, phường nơi có hoạt động khai thác khoáng sản cũng được tăng cường trách nhiệm. Trước khi thông tin được gửi đến cơ quan chuyên môn, địa phương phải rà soát, kiểm tra tình trạng hoạt động của mỏ, chủng loại vật liệu, khả năng cung ứng và các thông tin liên quan. Việc hình thành cơ chế kiểm tra, đối chiếu nhiều chiều được kỳ vọng hạn chế tình trạng thông tin không còn phù hợp với thực tế, nhất là trường hợp mỏ đã hết trữ lượng, không hoạt động hoặc không sản xuất loại vật liệu được kê khai.
Doanh nghiệp phải cam kết về giá và khả năng cung ứng
Một nội dung đáng chú ý khác là các doanh nghiệp phải ký cam kết về tính trung thực của thông tin cung cấp, trong đó có giá bán, chất lượng, sản lượng và khả năng cung ứng VLXD. Doanh nghiệp không được găm hàng, hạn chế cung ứng hoặc lợi dụng tình trạng khan hiếm vật liệu để đẩy giá. Trường hợp phát hiện vi phạm, doanh nghiệp sẽ bị xử lý theo quy định. Với những trường hợp vi phạm nghiêm trọng, cơ quan chức năng có thể báo cáo UBND tỉnh xem xét các biện pháp xử lý thuộc thẩm quyền, trong đó có việc thu hồi giấy phép khai thác theo quy định của pháp luật.
Cùng với trách nhiệm của doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước cũng tăng cường kiểm tra và giám sát. Sở Xây dựng dự kiến thành lập tổ công tác liên ngành để kiểm tra đột xuất những mỏ có dấu hiệu bất thường về giá, chất lượng, trữ lượng hoặc khả năng cung ứng. Qua đó, việc công bố giá VLXD được chuyển từ cách tiếp cận thiên về tổng hợp, công bố thông tin sang cơ chế chú trọng hơn đến việc kiểm chứng thông tin và trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng.
Không chỉ thay đổi cách công bố giá
Việc chuyển sang công bố giá VLXD theo giá thị trường không đơn thuần là thay đổi cách tính hoặc điều chỉnh mức giá được công bố. Mục tiêu quan trọng hơn là khơi thông nguồn lực vật liệu, bảo đảm nguồn cung phục vụ hoạt động đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh. Khi giá được công khai cùng với các thông tin về trữ lượng, chất lượng và khả năng cung ứng được kiểm chứng, chủ đầu tư và nhà thầu sẽ có thêm căn cứ để lựa chọn nguồn vật liệu, lập dự toán và xây dựng phương án thi công phù hợp.
Đối với các doanh nghiệp khai thác, sản xuất VLXD, phương thức mới cũng đặt ra yêu cầu rõ ràng hơn về trách nhiệm bảo đảm nguồn cung và tính chính xác của thông tin cung cấp cho cơ quan quản lý. Đây được xem là một trong những giải pháp nhằm giảm khó khăn về vật liệu xây dựng, hạn chế tình trạng thiếu nguồn cung hoặc thông tin không chính xác về nguồn vật liệu. Khi nguồn cung được xác định rõ và giá được phản ánh sát hơn với thực tế, các nhà thầu có điều kiện chủ động tổ chức thi công, hạn chế việc phải điều chỉnh phương án do thiếu vật liệu, qua đó góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư xây dựng.
Giá cơ bản ổn định, một số loại đá tăng khoảng 7%
Đáng chú ý, theo phương thức công bố mới, mặt bằng giá của phần lớn nhóm vật liệu cơ bản vẫn được giữ ổn định so với trước. Một số loại đá có mức điều chỉnh tăng khoảng 7%. Diễn biến này cho thấy việc chuyển sang công bố giá theo giá thị trường không nhằm mục tiêu điều chỉnh giá theo một chiều, mà hướng tới phản ánh sát hơn giá giao dịch và điều kiện cung ứng thực tế.
Quan trọng hơn, phương thức mới đặt trọng tâm vào tính minh bạch, khả năng kiểm chứng và trách nhiệm của các bên cung cấp thông tin. Khi dữ liệu về giá, sản lượng, trữ lượng và khả năng cung ứng được kiểm tra từ nhiều nguồn, thông tin công bố sẽ có giá trị tham khảo thực tế hơn đối với chủ đầu tư, nhà thầu và cơ quan quản lý. Về lâu dài, việc hoàn thiện cơ chế công bố thông tin giá VLXD gắn với kiểm soát nguồn cung, chất lượng và trách nhiệm của doanh nghiệp sẽ góp phần hình thành môi trường cung ứng vật liệu minh bạch hơn, giảm rủi ro cho các dự án đầu tư xây dựng và hỗ trợ các đơn vị chủ động hơn trong tổ chức thi công trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.
Build.Data
