Ngói xây dựng được nghiên cứu và sản xuất từ khi nào?
Ngói xây dựng đã có lịch sử lâu đời, xuất hiện từ khoảng năm 2500-2200 TCN ở thế giới, nhưng du nhập và phát triển mạnh ở Việt Nam từ thời Lý, Trần, Lê (thế kỷ 14-18) với các loại ngói âm dương, ngói gốm truyền thống. Ngói đất nung cổ xưa được sản xuất thủ công từ đất sét, qua công đoạn tạo hình, phơi khô và nung ở nhiệt độ cao, trong khi ngói bê tông mới xuất hiện thương mại từ giữa thế kỷ 19.
Ngói xây dựng có lịch sử hình thành từ hàng nghìn năm trước với các mốc thời gian quan trọng như sau:
Ngói xây dựng ra đời cách đây khoảng 5.000 năm
Sơ khởi (Cách đây khoảng 5.000 năm): Các hồ sơ cổ đại ghi nhận Trung Quốc đã bắt đầu sản xuất đất sét phẳng để lợp mái từ khoảng 3.000 năm trước Công nguyên.
Thời kỳ Cổ đại (Cách đây 4.000 - 5.000 năm): Tại Hy Lạp, một loại hình ngói đất nung phẳng khác cũng đã được sử dụng rộng rãi trong giai đoạn này. Sau đó, các nền văn minh Lưỡng Hà, Ai Cập và La Mã đã phát triển kỹ thuật nung ngói bằng lò, giúp nâng cao độ bền và chất lượng sản phẩm để xây dựng đền đài, cung điện.
Tại Việt Nam: Ngói đã xuất hiện từ rất sớm trong kiến trúc cổ. Các nghiên cứu khảo cổ tại Hoàng thành Thăng Long cho thấy sự hiện diện của nhiều loại ngói như ngói ống, ngói lá đề từ thời Đại La (thế kỷ VII - IX) và phát triển rực rỡ dưới thời Lý - Trần (thế kỷ XI - XIV). Các di tích sản xuất gạch ngói quy mô lớn tại Bắc Việt Nam được xác định phổ biến từ thế kỷ XV đến XVIII.
Các mốc đánh dấu sự phát triển của ngói xây dựng
Ngói xây dựng đã trải qua quá trình cải tiến không ngừng từ thời cổ đại, nhưng giai đoạn phát triển mạnh mẽ nhất và mang tính đột phá về công nghệ diễn ra từ thế kỷ XV đến thế kỷ XVIII và tiếp tục bùng nổ trong thời kỳ hiện đại (từ giữa thế kỷ XX đến nay).
Giai đoạn cải tiến kỹ thuật sản xuất
Thế kỷ XV – XVIII: Đây là thời kỳ quan trọng tại Việt Nam và nhiều nơi trên thế giới với sự chuyển mình từ sản xuất thủ công sang các hệ thống lò nung chuyên dụng.
Thế kỷ XV – XVI (Thời Lê Sơ): Kỹ thuật sản xuất ngói tại Việt Nam đạt được bước tiến mới về độ bền và hình dáng. Các di tích khảo cổ cho thấy sự đa dạng của các loại ngói ống, ngói diềm mái với hoa văn tinh xảo.
Thế kỷ XVII – XVIII: Hệ thống di tích sản xuất gạch ngói phát triển mạnh tại Bắc Việt Nam, đánh dấu sự hình thành các làng nghề chuyên nghiệp với quy mô lớn hơn.
Giai đoạn Cách mạng Công nghiệp (Thế kỷ XIX – Đầu thế kỷ XX)
Sự xuất hiện của lò nung đứng và sau đó là lò vòng giúp tăng hiệu quả nung và chất lượng sản phẩm đồng đều hơn.
Ngành công nghiệp vật liệu xây dựng bắt đầu áp dụng máy móc vào các khâu nhào trộn và ép khuôn, thay thế cho phương pháp thủ công hoàn toàn.
Giai đoạn phát triển mạnh mẽ thời hiện đại
Thập niên 1950 – 1980: Sự ra đời và phổ biến của kiến trúc hiện đại thúc đẩy việc sản xuất các loại ngói mới có tính ứng dụng cao.
Ngói bê tông (ngói xi măng): Được đưa vào sản xuất thương mại lần đầu tiên bởi người La Mã, sau đó phổ biến rộng rãi hơn tại Anh và các nước châu Âu khi công nghệ xi măng phát triển.
Ngói nhựa và ngói màu: Là những cải tiến mới trong ngành xây dựng hiện đại nhằm giảm áp lực cho khung mái và tăng tính thẩm mỹ.
Hiện nay, ngành sản xuất ngói đang chuyển dịch mạnh mẽ sang các sản phẩm "ngói xanh" đạt chuẩn phát thải thấp, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.
Ngói xây dựng xuất hiện ở Việt Nam khi nào?
Ngói xây dựng ở Việt Nam đã có từ thời văn hóa Đông Sơn, nhưng phát triển mạnh mẽ, hiện đại hóa và đa dạng hóa từ sau giai đoạn 1990-2005 với sự xuất hiện của công nghệ lò nung tuynel, thay đổi cục diện sản xuất truyền thống, giúp ngói bền hơn, đẹp hơn, sản lượng cao hơn, đánh dấu bước chuyển lớn trong công nghiệp hóa vật liệu xây dựng.
Quá trình phát triển của ngói xây dựng
Thời kỳ sơ khai (Văn hóa Đông Sơn): Phát hiện ngói nung sử dụng trong xây dựng nhà ở và lăng mộ, theo nguồn gachngoiviglacera.com.
Thời kỳ phong kiến: Kỹ thuật cải tiến, đa dạng mẫu mã, dùng cho các công trình lớn (cung điện, đình chùa).
Giai đoạn trước năm 1990: Chủ yếu là lò gạch truyền thống, sản lượng thấp, môi trường ô nhiễm.
Giai đoạn 1990-2005
Công nghệ lò nung tuynel được du nhập và triển khai rộng rãi được coi là bước ngoặt lớn trong quá trình sản xuất ngói trong giai đoạn này: Sản lượng tăng vọt (20-40 triệu viên/năm), chất lượng vượt trội (cứng, bền); Môi trường sản xuất sạch hơn, "lột xác" ngành gạch truyền thống.
Giai đoạn hiện đại
Sự xuất hiện của đa dạng ngói màu (xám ghi, xanh rêu, nâu đất...) đáp ứng thẩm mỹ, hiện đại hóa kiến trúc. Sự cải tiến mạnh mẽ nhất bắt đầu từ những năm 1990 nhờ công nghệ mới, mở đường cho sự phát triển đa dạng và hiện đại hóa về sau.
Buildata
