Dù đã được cấp giấy phép khai thác, hàng chục mỏ khoáng sản trên địa bàn thành phố Bắc Ninh vẫn chưa thể đi vào hoạt động, chủ yếu do vướng mắc về thủ tục đất đai, giải phóng mặt bằng và chậm hoàn thiện các điều kiện khai thác. Trong bối cảnh nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án trọng điểm ngày càng tăng, việc tháo gỡ những “nút thắt” này đang trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm khơi thông nguồn cung, tránh ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư xây dựng.
Hàng chục mỏ khoáng sản trên địa bàn thành phố Bắc Ninh vẫn chưa thể đi vào hoạt động do vướng mắc thủ tục đất đai
Nhiều mỏ đã cấp phép nhưng chưa thể khai thác
Giai đoạn 2020-2025, thành phố Bắc Ninh đã tổ chức đấu giá thành công, đưa vào cấp phép thăm dò và phê duyệt trữ lượng đối với 60 mỏ khoáng sản. Trong số này, 32 mỏ đã được cấp giấy phép khai thác với tổng trữ lượng hơn 45 triệu m³. Tuy nhiên, đến nay, chỉ có 3 mỏ đang hoạt động, số còn lại phải dừng hoặc tạm dừng khai thác. Bên cạnh các mỏ được cấp phép thông qua đấu giá, thành phố còn cấp phép cho 27 mỏ không qua đấu giá, nhưng hiện chỉ có 7 mỏ đang hoạt động. Trước yêu cầu cấp bách về vật liệu xây dựng phục vụ các công trình, dự án trọng điểm, thành phố tiếp tục xem xét cấp phép khai thác mỏ không qua đấu giá theo cơ chế đặc thù, góp phần bổ sung nguồn cung cho thị trường.
Tính đến nay, tổng số mỏ được rà soát qua các hình thức đấu giá, khoanh định khu vực không đấu giá và áp dụng cơ chế đặc thù là 178 mỏ. Trong đó, 78 mỏ đã được cấp phép khai thác, nhưng mới có 15 mỏ đang hoạt động. Như vậy, còn 63 mỏ đã được cấp phép nhưng chưa đi vào khai thác hoặc không duy trì hoạt động, cho thấy khoảng cách đáng kể giữa việc hoàn thành thủ tục cấp phép và khả năng đưa tài nguyên vào phục vụ sản xuất, xây dựng.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những vướng mắc trong quá trình hoàn thiện thủ tục đất đai. Nhiều mỏ chưa hoàn thành thủ tục thuê đất, giải phóng mặt bằng hoặc chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện để triển khai dự án. Một số trường hợp không phải thực hiện thủ tục thuê đất nhưng vẫn chưa hoàn thành xây dựng cơ bản mỏ, chưa đầu tư đầy đủ hệ thống máy móc, thiết bị và các hạng mục phục vụ khai thác.
Vướng mắc từ thủ tục đến năng lực triển khai
Tại xã Yên Định, hiện có 1 mỏ đất và 2 mỏ cát đã được cấp phép nhưng chưa hoạt động. Mới đây, Công ty cổ phần Đầu tư Khai thác Khoáng sản DT69 bắt đầu triển khai xây dựng cơ bản mỏ tại thôn Gốc Gạo, dự kiến khai thác từ tháng 1/2027. Trước đó, dự án gặp khó khăn do vướng thủ tục đất đai, khiến tiến độ đưa mỏ vào hoạt động bị chậm so với kế hoạch.
Đối với 2 mỏ cát, mặc dù các thủ tục về đất đai và môi trường đã hoàn tất, chủ mỏ vẫn chưa đầu tư đầy đủ các hạng mục cần thiết như máy móc, hệ thống xay, sàng, rửa và tuyển cát. Điều này cho thấy, bên cạnh việc tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách và thủ tục hành chính, trách nhiệm chủ động triển khai dự án của doanh nghiệp cũng là yếu tố quyết định khả năng đưa mỏ vào khai thác thực tế.
Thời gian tới, chính quyền địa phương sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân phối hợp thực hiện các thủ tục liên quan, đồng thời đôn đốc các chủ mỏ khẩn trương hoàn thiện điều kiện cần thiết, đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ bản và chuẩn bị đưa mỏ vào hoạt động.
Nhu cầu vật liệu tăng cao, áp lực khơi thông nguồn cung
Theo số liệu tổng hợp, nhu cầu sử dụng khoáng sản nhóm III (vật liệu xây dựng thông thường) và nhóm IV (đất san lấp) trong giai đoạn 2026-2030 của toàn thành phố ước khoảng 1.300 triệu m³, trong khi tổng trữ lượng tại các mỏ đã quy hoạch khoảng 1.026 triệu m³.
Như vậy, quy hoạch hiện còn thiếu khoảng 274 triệu m³ so với nhu cầu dự kiến. Khoảng chênh lệch này cho thấy áp lực lớn đối với công tác quản lý, quy hoạch và khai thác khoáng sản, đòi hỏi thành phố vừa phải rà soát, bổ sung các khu vực mỏ phù hợp, vừa phải nâng cao hiệu quả khai thác những mỏ đã được cấp phép.
Tuy nhiên, bài toán nguồn cung không chỉ nằm ở số lượng mỏ được quy hoạch hay cấp phép. Khi nhiều mỏ chưa thể hoạt động, trữ lượng đã xác định chưa được chuyển hóa thành nguồn vật liệu cung ứng thực tế. Điều này có thể làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt vật liệu cục bộ, gây áp lực lên giá thành xây dựng và ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình, dự án.
Rà soát từng mỏ, xác định rõ trách nhiệm tháo gỡ
Trước thực tế trên, thành phố xác định việc khơi thông nguồn cung khoáng sản, tháo gỡ khó khăn cho các mỏ đã được cấp phép là một trong những nhiệm vụ cần tập trung chỉ đạo trong thời gian tới, với yêu cầu rõ việc, rõ trách nhiệm và rõ thời hạn hoàn thành. Thực hiện chỉ đạo này, Sở Công Thương đang chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan và chủ đầu tư dự án mỏ rà soát toàn bộ các khu vực mỏ đã được quy hoạch, khoanh định, đấu giá và cấp phép. Trên cơ sở đó, lập danh mục phân loại cụ thể theo tình trạng triển khai, gồm: mỏ đang hoạt động; mỏ đã được cấp phép nhưng chưa hoạt động; mỏ có khả năng sớm đưa vào khai thác; mỏ còn vướng mắc về đất đai, giải phóng mặt bằng, quy hoạch, môi trường hoặc các thủ tục pháp lý khác.
Đối với từng mỏ chưa đủ điều kiện triển khai, các khó khăn, vướng mắc cần được xác định cụ thể, gắn với cơ quan chịu trách nhiệm giải quyết, nhiệm vụ phải thực hiện, thời hạn hoàn thành và kết quả dự kiến. Cách làm này nhằm tránh tình trạng rà soát chung chung, không xác định được đầu mối xử lý, khiến các vướng mắc tiếp tục kéo dài qua nhiều giai đoạn.
Cùng với đó, cơ quan chuyên môn sẽ tham mưu kế hoạch tháo gỡ đối với những mỏ có khả năng sớm đi vào hoạt động, ưu tiên các mỏ cung cấp đất san lấp, cát, sỏi, đá xây dựng và đất sét làm gạch. Việc ưu tiên cần căn cứ vào nhu cầu thực tế của thị trường, tiến độ các dự án trọng điểm, điều kiện khai thác và khả năng cung ứng của từng mỏ, qua đó tập trung nguồn lực xử lý những điểm nghẽn có thể giải quyết trong thời gian ngắn.
Build.Data
