Khi dân số thế giới ngày càng tăng, cùng với các hoạt động xây dựng ngày càng phát triển mạnh ở các quốc gia đã tạo ra nhiều chất thải xây dựng, không phân huỷ được, gây ô nhiễm môi trường và chiếm nhiều diện tích chôn lấp. Do đó, nhiều công nghệ tái chế phế thải xây dựng thành cốt liệu cho sản xuất bê tông đã được áp dụng ở nhiều nước trên thếgiới. Bài báo trình bày một hướng nghiên cứu mới sử dụng cốt liệu tái chế từ phế thải xây dựng chế tạo bê tông xi măng đầm lăn trong xây dựng đường ô tô ở Việt Nam. Để bổ sung cho các phân tích lý thuyết mang tính định hướng mà nội dung bài báo đề cập, cần thực hiện thêm các thử nghiệm thực tế.
Ngành xây dựng cơ bản không chỉ tiêu thụ một lượng lớn tài nguyên thiên nhiên mà còn tạo ra khối lượng đáng kể chất thải rắn. Chất thải này được tạo ra từ các công trình xây dựng mới, sửa chữa và tháo dỡ, giải phóng mặt bằng, làm đường, đào đất và san lấp (Hình 1). Sự gia tăng nhanh chóng của lượng phế thải xây dựng (PTXD) đang gây ra những vấn đề nghiêm trọng như ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng tới cảnh quan đô thị.
Máy nghiền vật liệu (a) và cốt liệu tái chế thu được (b) và Các loại cốt liệu thu được từ nghiền phế thải xây dựng
Theo số liệu thống kê, chất thải xây dựng chiếm khoảng 25–34% tổng lượng chất thải rắn đô thị tại các quốc gia phát triển, trong khi tỷ lệ này còn cao hơn tại các quốc gia đang phát triển [1]. Trên thế giới, hơn 10 tỷ tấn chất thải xây dựng được tạo ra mỗi năm, trong đó, khoảng 2.3 tỷ tấn từ Trung Quốc, 800 triệu tấn từ Liên minh Châu Âu, 700 triệu tấn từ Hoa Kỳ, Ấn Độ tạo ra 150-500 triệu tấn (có nghiên cứu ghi 750 triệu tấn) và một lượng lớn từcác quốc gia khác trên thế giới [2, 3].
Ở Việt Nam, theo báo cáo Môi trường Quốc gia về quản lý chất thải rắn do BộTài nguyên và Môi trường ban hành năm 2023, tổng lượng chất thải rắn đô thị trung bình khoảng 60.000 tấn/ngày, trong đó phế thải xây dựng chiếm khoảng10–12%.
Riêng tại Hà Nội, qua số liệu điều tra và khảo sát của Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, mỗi ngày phát sinh từ 8.000-10.000 tấn chất thải rắn xây dựng, nhưng chỉ một số lượng ít được đưa vào các bãi chôn lấp, còn lại đa phần đổ lẫn vào rác thải sinh hoạt, đổ trộm ra các bãi đất trống, ao hồ..., ảnh hưởng đến cảnh quan, gây tình trạng ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm bụi [4]
Mặt khác, việc xây dựng cơ sở hạ tầng đường bộ tiêu thụ hàng triệu tấn vật liệu mỗi năm, đặc biệt là cốt liệu. Lượng cốt liệu cần thiết cho một km đường bê tông có thểvượt quá 15.000 tấn [5]. Chính vì thế, nguồn vật liệu tự nhiên dần trở nên cạn kiệt,có tác động rất lớn đến chi phí xây dựng cũng như môi trường, trong khi lượng phế thải xây dựng ngày càng tăng lên.
Với lượnglớn phế thải xây dựng sẵn có, nhiều quốc gia trên thế giới đã bắt đầu tái chế chất thải này trở thành một trong những vật liệu xây dựng quan trọng [6]. Tái chế phế thải xây dựng có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm tiêu thụ vật liệu xây dựng tự nhiên, giảm nhu cầu về không gian cần thiết cho bãi chôn lấp [7].
Do đó, việc sử dụng cốt liệu tái chế ảnh hưởng đáng kể tới kinh tế và môi trường [8]. Đây là giải pháp quan trọng hướng tới tính bền vững vì nó tạo ra vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường [9]. Đặc biệt, một số nước như Mỹ, Úc,... đã nghiên cứu và ứng dụng công nghệ bê tông đầm lăn sử dụng phế thải xây dựng trong xây dựng đường ô tô đạt hiệu quả cho việc giữ gìn môi trường tự nhiên, giảm khí thải CO2, tận dụng nguồn vật liệu phế thải, giảm diện tích chôn lấp và chi phí xây dựng.
Chính vì vậy, hướng nghiên cứu trên sẽ phù hợp với thực trạng xây dựng công trình ở Việt Nam, giải quyết vấn đề xử lý nguồn phế thải xây dựng đang được Chính phủ quan tâm trong những năm gần đây.
Với các nghiên cứu đã được áp dụng tại nhiều quốc gia, nhóm tác giả mong muốn đưa công nghệ tái chế phế thải xây dựng được ứng dụng cho đường giao thông tại Việt Nam. Điều này sẽ không chỉ thuận lợi cho sản xuất bê tông thân thiện với môi trường, mà còn góp phần vào xu hướng phát triển công nghệ tái chế mặt đường bền vững trên thế giới.
Xem chi tiết Bài nghiên cứu TẠI ĐÂY:
Build.Data
