Hà Nội đề xuất ban hành ba định mức sản xuất vật liệu tái chế từ phế thải phá dỡ công trình

Sở Xây dựng TP Hà Nội đề xuất ban hành ba định mức sản xuất vật liệu tái chế từ phế thải phá dỡ công trình

Các dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị, cải tạo chung cư cũ và giải phóng mặt bằng (GPMB) phục vụ các công trình giao thông trọng điểm đang phát sinh khối lượng lớn chất thải rắn xây dựng. Phần lớn lượng phế thải này được vận chuyển đi chôn lấp hoặc san lấp, gây áp lực lên các vị trí tiếp nhận, tập kết, làm tăng chi phí vận chuyển và tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Trong khi đó, việc chưa tận dụng hiệu quả nguồn phế thải cũng gây lãng phí tài nguyên, nhất là khi nguồn cát, đá tự nhiên phục vụ xây dựng ngày càng khan hiếm.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, các tiêu chuẩn quốc gia về vật liệu san lấp tái chế, cấp phối tái chế làm móng đường đô thị và cốt liệu lớn tái chế dùng cho bê tông đã được công bố. Trên địa bàn thành phố cũng đã có dây chuyền nghiền, sàng di động được đưa vào hoạt động thực tế.

Tuy nhiên, hệ thống định mức xây dựng hiện hành chưa có định mức sản xuất vật liệu tái chế từ chất thải rắn xây dựng. Điều này khiến chủ đầu tư thiếu căn cứ để lập, thẩm định dự toán và xác định giá sản phẩm khi sử dụng vật liệu tái chế trong các công trình có vốn nhà nước.

Bên cạnh đó, việc áp dụng định mức sản xuất vật liệu từ đá tự nhiên cho nguyên liệu tái chế chưa phù hợp. Phế thải phá dỡ thường lẫn cốt thép, vữa, gạch, có kích thước và thành phần không đồng nhất. Quá trình xử lý vì vậy phải bổ sung các công đoạn tách cốt thép, sàng phân loại và phun nước chống bụi, làm thay đổi hao phí nhân công, máy thi công so với sản xuất vật liệu từ đá tự nhiên.

Đề xuất ba định mức sản xuất vật liệu tái chế

Để xây dựng định mức riêng, từ ngày 29/7 đến 30/8/2026, Sở Xây dựng Hà Nội phối hợp với Viện Kinh tế và Hợp đồng xây dựng (ICEC) cùng đơn vị sản xuất khảo sát tại bãi chứa rộng 6,5 ha ở phường Yên Sở. Mỗi định mức được khảo sát năm lần nhằm thu thập số liệu, xác định hao phí nhân công và máy thi công trong điều kiện sản xuất thực tế.

Trên cơ sở kết quả khảo sát, Sở Xây dựng đề xuất UBND thành phố ban hành ba định mức gồm: sản xuất vật liệu san lấp tái chế; sản xuất cấp phối tái chế làm lớp móng đường giao thông đô thị; và sản xuất cốt liệu lớn tái chế dùng cho bê tông.

Mỗi định mức xác định hao phí để sản xuất 100 m³ sản phẩm đạt yêu cầu kỹ thuật bằng dây chuyền nghiền, sàng di động. Đây sẽ là căn cứ phục vụ lập, thẩm định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng, đồng thời xác định giá sản phẩm vật liệu tái chế.

Đối tượng áp dụng dự kiến gồm các cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư dự án sử dụng vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công, dự án PPP có sử dụng vật liệu tái chế và các đơn vị thu gom, tái chế. Đối với dự án sử dụng nguồn vốn khác, dự thảo khuyến khích áp dụng các định mức này.

Chi phí sản xuất trực tiếp từ khoảng 77.000 đến 277.000 đồng/m³

Theo ví dụ tính toán trong tờ trình, với mặt bằng chi phí tháng 9/2026 tại khu vực I, vùng I, chi phí trực tiếp sản xuất vật liệu san lấp tái chế khoảng 77.226 đồng/m³; cấp phối tái chế làm móng đường đô thị khoảng 204.112 đồng/m³; cốt liệu lớn tái chế dùng cho bê tông khoảng 277.485 đồng/m³.

Các mức chi phí trên được tính theo hao phí nhân công và máy thi công, không phải giá vật liệu hoàn chỉnh giao đến công trình. Chi phí chưa bao gồm chi phí chung, thu nhập chịu thuế tính trước, thuế giá trị gia tăng (VAT), vận chuyển nguyên liệu và sản phẩm, cũng như thí nghiệm, kiểm tra chất lượng.

Dự thảo đồng thời quy định việc xác định riêng chi phí đối với các công việc ngoài phạm vi sản xuất tại bãi. Trong đó, chi phí vận chuyển phế thải đến nơi tập kết, phân loại nguyên liệu, đập nhỏ phế thải có kích thước lớn hơn 600 mm, xúc và vận chuyển sản phẩm, thí nghiệm chất lượng sẽ được tính riêng nếu phát sinh.

Cách tính này nhằm phân định rõ chi phí sản xuất tại bãi với các khoản chi phí phụ trợ, vận chuyển và kiểm soát chất lượng, qua đó tạo cơ sở xác định giá vật liệu phù hợp với điều kiện thực tế của từng dự án.

Kiểm soát nguyên liệu và chất lượng sản phẩm tái chế

Theo dự thảo, phế thải đưa vào tái chế phải được phân loại, có kích thước lớn nhất dưới 600 mm, không lẫn chất thải nguy hại hoặc rác thải sinh hoạt. Khi thay đổi nguồn nguyên liệu hoặc có nghi ngờ lẫn chất thải nguy hại, đơn vị thực hiện phải kiểm tra thành phần các chất nguy hại vô cơ.

Sản phẩm sau tái chế phải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật tương ứng và được thí nghiệm, kiểm tra chất lượng trước khi sử dụng trong công trình. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm vật liệu tái chế phù hợp với mục đích sử dụng, đặc biệt đối với cấp phối làm móng đường và cốt liệu dùng cho bê tông.

Đối với hai định mức sản xuất cấp phối tái chế làm móng đường và cốt liệu lớn cho bê tông, Sở Xây dựng đề xuất giới hạn áp dụng đối với khối lượng sản xuất dưới 30 m³/ngày và tổ chức đánh giá sau hai năm.

Lý do là trong quá trình khảo sát, mắt sàng của thiết bị chỉ rộng 10 mm, khiến các hạt có kích thước lớn hơn phải quay lại nghiền. Điều này làm năng suất thực tế không đạt công suất thiết kế. Một số lần khảo sát ghi nhận chênh lệch năng suất giữa giá trị nhỏ nhất và lớn nhất vượt 20%, cho thấy cần tiếp tục theo dõi, đánh giá trước khi áp dụng rộng rãi.

Sẽ hướng dẫn áp dụng và điều chỉnh theo điều kiện thực tế

Theo dự thảo, Sở Xây dựng Hà Nội có trách nhiệm hướng dẫn áp dụng các định mức và công bố giá ca máy nghiền, sàng di động. Trường hợp công nghệ, thiết bị hoặc điều kiện sản xuất thực tế khác với các giả thiết trong phụ lục, chủ đầu tư tổ chức điều chỉnh định mức theo quy định.

Nếu được ban hành, ba định mức sẽ bổ sung cơ sở pháp lý và kỹ thuật để tính toán chi phí sản xuất vật liệu tái chế từ phế thải phá dỡ công trình, tạo điều kiện đưa các sản phẩm này vào dự toán xây dựng. Tuy nhiên, chi phí sản xuất không đồng nghĩa với giá vật liệu đến công trình; các khoản vận chuyển, thí nghiệm và chi phí liên quan vẫn cần được tính toán đầy đủ.

Build.Data