Sửa đổi, bổ sung quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng

Theo Công văn số 18285/BXD-KHCNMT&VLXD ngày 12/11/2026, Bộ Xây dựng cho biết, đang xây dựng dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 41/2026/TT-BXD ngày 26/6/2026 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Sửa đổi, bổ sung quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng

Cơ sở pháp lý và sự cần thiết ban hành Thông tư 

Dự thảo Thông tư được nghiên cứu, xây dựng nhằm cụ thể hóa kịp thời các quy định về hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa theo Nghị định số 372/2026/NĐ-CP ngày 29/9/2026 của Chính phủ, bảo đảm sự đồng bộ trên cơ sở phân nhóm mức độ rủi ro đã được thiết lập tại Thông tư số 41/2026/TT-BXD. 

Qua rà soát thực tiễn thi hành, mặc dù Thông tư số 41/2026/TT-BXD đã xác lập cơ chế quản lý chất lượng sản phẩm,  hàng hóa vật liệu xây dựng theo mức độ rủi ro, song các quy định chuyên ngành về danh mục hàng hóa thuộc diện truy xuất nguồn gốc bắt buộc, đơn vị truy xuất, các sự kiện trọng yếu trong chuỗi cung ứng cũng như hệ thống giấy tờ, dữ liệu cần liên kết vẫn chưa được quy định cụ thể để đáp ứng yêu cầu quản lý theo cơ chế mới. 

Do đó, việc sửa đổi, bổ sung Thông tư nhằm tăng cường tính công khai, minh bạch thông tin; nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước trong hoạt động thanh tra, hậu kiểm, cảnh báo và thu hồi sản phẩm theo lô, mẻ; đồng thời khai thác, tận dụng tối đa hạ tầng dữ liệu sẵn có, hạn chế phát sinh thủ tục hành chính và tránh tình trạng kê khai trùng lặp cho tổ chức, cá nhân. 

Phạm vi điều chỉnh và các nội dung sửa đổi, bổ sung trọng tâm

Về kết cấu và nội dung quy phạm, dự thảo Thông tư tập trung sửa đổi khoản 2 Điều 4 và bổ sung Điều 5a quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng. Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung hai phụ lục quan trọng gồm: Phụ lục V quy định danh mục, đơn vị truy xuất và lộ trình áp dụng bắt buộc đối với 09 nhóm sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng có mức độ rủi ro cao; Phụ lục VI quy định về các sự kiện trọng yếu cùng danh mục giấy tờ, dữ liệu chuyên ngành cần thực hiện liên kết. 

Đối với nhóm sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng có mức độ rủi ro trung bình và thấp, dự thảo quy định theo hướng khuyến khích tổ chức, cá nhân tự nguyện áp dụng truy xuất nguồn gốc, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác. 

Dự thảo cũng khẳng định rõ nguyên tắc pháp lý: hoạt động truy xuất nguồn gốc không thay thế cho các nghĩa vụ về thử nghiệm, chứng nhận hợp quy, công bố hợp quy, kiểm tra chất lượng hoặc nghiệm thu công trình theo quy định của pháp luật có liên quan. Dữ liệu truy xuất đóng vai trò hỗ trợ nhận diện và kiểm soát nguồn gốc xuất xứ, không có giá trị thay thế giấy chứng nhận chất lượng sản phẩm. 

Quy định về đơn vị truy xuất, lộ trình áp dụng và nguyên tắc kết nối dữ liệu

Nhằm bảo đảm tính khả thi trong thực tiễn sản xuất và lưu thông hàng hóa, dự thảo xác định đơn vị truy xuất linh hoạt theo đặc thù kỹ thuật của từng loại sản phẩm như: lô, mẻ sản xuất, đợt xuất kho, chuyến hàng hoặc kiện sản phẩm, bảo đảm tương thích với cả nhóm vật liệu rời, phụ phẩm công nghiệp lẫn sản phẩm đóng kiện. Trong trường hợp phát sinh hoạt động chia tách, phối trộn hoặc chuyển giao hàng hóa, các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng phải bảo đảm khả năng nhận diện chính xác lô hàng gốc, chủ thể liên quan và phạm vi phân phối nhằm phục vụ công tác khoanh vùng, cảnh báo và thu hồi khi cần thiết. 

Về lộ trình triển khai, hồ sơ dự thảo đề xuất phân kỳ áp dụng bắt buộc theo các mốc thời gian từ năm 2028 đến năm 2029 tùy thuộc vào từng nhóm sản phẩm. Các mốc lộ trình này tiếp tục được cơ quan soạn thảo rà soát kỹ lưỡng dựa trên mức độ sẵn sàng hạ tầng kết nối dữ liệu, năng lực thực thi và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp trước khi trình ban hành chính thức. 

Đáng chú ý, dự thảo quán triệt nguyên tắc cải cách thủ tục hành chính thông qua quy định sử dụng, kế thừa thông tin, hồ sơ chất lượng, hệ thống truy xuất và mã định danh đã được tạo lập hợp pháp; không yêu cầu doanh nghiệp kê khai lại các dữ liệu đã được kết nối, chia sẻ hợp pháp. Đặc biệt, dự thảo không thiết lập thủ tục hành chính riêng về việc đăng ký, cấp hoặc xác nhận mã truy xuất nguồn gốc. Các tài liệu chuyên ngành như giấy chứng nhận hợp quy, phiếu kết quả thử nghiệm, hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu và hồ sơ môi trường chỉ thực hiện liên kết dữ liệu khi pháp luật hiện hành có quy định tương ứng. 

Quy định chuyển tiếp và tổ chức lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo

Bảo đảm tính ổn định và không gây xáo trộn hoạt động sản xuất, kinh doanh, điều khoản chuyển tiếp của dự thảo cho phép kế thừa toàn bộ dữ liệu truy xuất, hệ thống vận hành và mã số, mã vạch đã được tạo lập hợp pháp trước thời điểm Thông tư có hiệu lực thi hành. Đối với các sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng đã được sản xuất hoặc nhập khẩu hợp pháp trước thời điểm bắt buộc áp dụng quy định truy xuất nguồn gốc, dự thảo không đặt ra nghĩa vụ khai báo bổ sung theo hướng hồi tố. 

Mặc dù việc số hóa và kết nối dữ liệu được dự báo có thể làm phát sinh một phần chi phí tuân thủ ban đầu, nhất là đối với các doanh nghiệp quy mô nhỏ và nhóm vật liệu rời, song về tổng thể, việc ban hành Thông tư sẽ tạo hành lang pháp lý minh bạch, hỗ trợ đắc lực cho cơ quan quản lý nhà nước trong công tác thanh tra, hậu kiểm, đồng thời bảo vệ quyền tiếp cận thông tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng. 

Hiện nay, dự thảo Thông tư đang được đăng tải công khai để lấy ý kiến đóng góp; mọi ý kiến phản hồi thông qua Cổng thông tin điện tử sẽ được chuyển đến Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng để nghiên cứu, tổng hợp và hoàn thiện dự thảo trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành. 

Nguồn tham khảo: Baoxaydung

Build.Data