Hiện nay, chưa có văn bản quy phạm pháp luật quy định thống nhất danh mục vật liệu xây dựng phải thực hiện dán nhãn năng lượng. Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong công trình xây dựng ngày càng được chú trọng, Bộ Xây dựng đang xây dựng Dự thảo Thông tư quy định việc dán nhãn năng lượng đối với vật liệu xây dựng thuộc phạm vi quản lý của Bộ nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý, đánh giá và công bố hiệu quả năng lượng của các loại vật liệu xây dựng.
Theo dự thảo, việc dán nhãn năng lượng được triển khai theo lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế của thị trường, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và khả năng đáp ứng của doanh nghiệp. Danh mục vật liệu xây dựng phải thực hiện dán nhãn năng lượng sẽ được xác định trên cơ sở mức độ ảnh hưởng của sản phẩm đến hiệu quả sử dụng năng lượng của công trình, mức độ phổ biến trên thị trường, khả năng thử nghiệm, đánh giá và hạ tầng kỹ thuật phục vụ công tác chứng nhận. Việc thực hiện theo từng giai đoạn cũng góp phần giảm áp lực chuyển đổi, hạn chế tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Ảnh minh họa Internet
Dự thảo Thông tư cũng quy định cụ thể các chỉ tiêu hiệu quả năng lượng phải công bố đối với từng nhóm vật liệu xây dựng, như hệ số dẫn nhiệt, hệ số truyền nhiệt (U-value), hệ số thu nhiệt mặt trời (Solar Heat Gain Coefficient - SHGC), hệ số phát xạ, chỉ số phản xạ bức xạ mặt trời (Solar Reflectance Index - SRI) và các chỉ tiêu kỹ thuật khác tùy theo từng loại sản phẩm. Đồng thời, dự thảo quy định phương pháp thử, tiêu chuẩn thử nghiệm và yêu cầu đối với phòng thử nghiệm nhằm bảo đảm kết quả đánh giá có độ tin cậy, thống nhất và có khả năng so sánh giữa các sản phẩm cùng loại. Đây sẽ là cơ sở để chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế và người tiêu dùng lựa chọn vật liệu phù hợp với mục tiêu tiết kiệm năng lượng và phát triển công trình xanh.
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là áp dụng cơ chế tự công bố kết quả dán nhãn năng lượng kết hợp hậu kiểm. Theo đó, doanh nghiệp được tự công bố nhãn năng lượng trên cơ sở kết quả thử nghiệm do tổ chức thử nghiệm đáp ứng điều kiện theo quy định thực hiện. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ, kết quả thử nghiệm và các thông tin đã công bố. Cơ quan quản lý nhà nước sẽ thực hiện hậu kiểm thông qua kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất, lấy mẫu để kiểm tra chất lượng khi cần thiết và xử lý nghiêm các trường hợp công bố sai hoặc không duy trì chất lượng sản phẩm theo mức đã công bố.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định việc công khai thông tin về nhãn năng lượng thông qua mã QR hoặc hệ thống tra cứu điện tử, cho phép người sử dụng dễ dàng tiếp cận thông tin về đặc tính năng lượng của sản phẩm. Các thông tin công bố sẽ được đăng tải trên cổng thông tin điện tử của cơ quan quản lý nhằm tăng cường tính minh bạch, tạo điều kiện cho việc tra cứu, giám sát và so sánh sản phẩm trên thị trường.
Dự thảo đồng thời làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân tham gia thực hiện, bao gồm Bộ Xây dựng, Sở Xây dựng, các tổ chức thử nghiệm, tổ chức chứng nhận (nếu có), doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và các đơn vị liên quan. Ngoài quy định về chế độ báo cáo định kỳ, dự thảo còn quy định việc công bố lại khi sản phẩm có thay đổi ảnh hưởng đến chỉ tiêu năng lượng, cũng như các trường hợp đình chỉ hoặc thu hồi hiệu lực công bố khi phát hiện hành vi vi phạm hoặc kết quả hậu kiểm không phù hợp với nội dung đã công bố.
Việc ban hành Thông tư được kỳ vọng sẽ tạo lập hành lang pháp lý đồng bộ cho hoạt động dán nhãn năng lượng đối với vật liệu xây dựng, góp phần thúc đẩy sử dụng vật liệu có hiệu suất năng lượng cao, giảm tiêu thụ năng lượng trong công trình và giảm phát thải khí nhà kính theo các cam kết của Việt Nam về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Đồng thời, hệ thống nhãn năng lượng sẽ hỗ trợ quá trình áp dụng các quy chuẩn, tiêu chuẩn về công trình sử dụng năng lượng hiệu quả, công trình xanh và công trình phát thải các-bon thấp trong thời gian tới.
Đối với doanh nghiệp, việc áp dụng cơ chế tự công bố kết hợp hậu kiểm sẽ góp phần cắt giảm thủ tục hành chính, giảm thời gian và chi phí tuân thủ so với cơ chế tiền kiểm; đồng thời tạo động lực đầu tư đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Việc minh bạch hóa các chỉ tiêu hiệu quả năng lượng cũng giúp doanh nghiệp tăng khả năng cạnh tranh, mở rộng cơ hội tham gia các dự án công trình xanh, công trình sử dụng năng lượng hiệu quả cũng như đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.
Về lâu dài, việc triển khai dán nhãn năng lượng đối với vật liệu xây dựng không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn giúp người tiêu dùng, chủ đầu tư và đơn vị tư vấn có thêm cơ sở khoa học để lựa chọn sản phẩm phù hợp, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng của công trình trong suốt vòng đời khai thác, tiết kiệm chi phí vận hành và hướng tới phát triển ngành xây dựng theo hướng xanh, bền vững và phát thải thấp.
BuilData
