Độ sụt bê tông tại vị trí đổ theo TCVN 4453:1995 là 50-80 mm cho cột, dầm, bản mỏng đầm máy và 120-200 mm cho kết cấu đổ bằng bơm. Khi đặt bê tông thương phẩm, kỹ sư cần ghi độ sụt mục tiêu sao cho cả biên dung sai của TCVN 9340:2012 vẫn nằm trong khoảng này.
Bài này trả lời hai câu hỏi trước mỗi lần đổ: móng, cột, dầm sàn và bê tông bơm cần độ sụt bao nhiêu, và nên ghi con số nào trên phiếu đặt hàng.
Bảng tra độ sụt bê tông theo 5 nhóm kết cấu
Mục 6.1.2 của TCVN 4453:1995 về kết cấu bê tông toàn khối cho phép tham khảo Bảng 11 khi chọn độ sụt; tiêu chuẩn yêu cầu tính thêm tổn thất độ sụt trong lúc lưu giữ và vận chuyển. Giá trị trong bảng là độ sụt đo tại chỗ đổ, không phải tại trạm trộn.
| Loại kết cấu | Đầm máy (mm) | Đầm tay (mm) |
| Lớp lót dưới móng, nền nhà, nền đường | 0-10 | không quy định |
| Mặt đường, nền nhà, khối lớn không hoặc ít cốt thép (tường chắn, móng khối) | 0-20 | 20-40 |
| Khối lớn tiết diện lớn hoặc trung bình | 20-40 | 40-60 |
| Cột, dầm, bản tiết diện bé, tường mỏng, cốt thép dày đặc | 50-80 | 80-120 |
| Kết cấu đổ bằng bê tông bơm | 120-200 | không quy định |

Khoảng độ sụt tại vị trí đổ theo TCVN 4453:1995, Bảng 11. Đồ họa: Build.Data
Ở cùng nhóm kết cấu, đầm tay cần độ sụt cao hơn đầm máy 20-40 mm. Khi sàn, dầm hay cột được đổ bằng máy bơm, khoảng áp dụng là dòng cuối của bảng thay cho dòng thứ tư.
Đặt hàng bê tông thương phẩm: ghi bao nhiêu mm?
TCVN 9340:2012 về hỗn hợp bê tông trộn sẵn chia mác hỗn hợp dẻo thành D1 (10-40 mm), D2 (45-95 mm), D3 (100-150 mm) và D4 (160-220 mm). Độ lệch cho phép so với giá trị đặt là -10 mm đến +20 mm với D1, D2 và -20 mm đến +30 mm với D3, D4.
Build.Data ước tính độ sụt đặt hàng bằng cách cộng biên dung sai vào giá trị mục tiêu rồi buộc kết quả nằm trong Bảng 11:
• Cột, dầm đầm máy (50-80 mm), mác D2: chỉ mục tiêu 60 mm cho khoảng nghiệm thu 50-80 mm.
• Cột, dầm đầm tay (80-120 mm), mác D2: mục tiêu 90-95 mm.
• Bê tông bơm (120-200 mm): mục tiêu 140-150 mm nếu đặt D3, hoặc 160-170 mm nếu đặt D4.
• Móng khối lớn, nền, lớp lót: dải dung sai 30 mm rộng hơn khoảng cho phép, nên phải đo độ sụt từng xe.
Kiểm tra độ sụt tại công trường theo TCVN 3106:2022
Phép thử hiện hành là TCVN 3106:2022 về phương pháp xác định độ sụt. Mẫu có cỡ hạt lớn nhất đến 40 mm dùng côn N1, đổ 3 lớp, mỗi lớp chọc 25 lần; nhấc côn trong 5-10 giây và toàn bộ thao tác từ lúc đổ mẫu đến lúc nhấc côn không quá 3 phút.
Theo TCVN 9340:2012, việc thử phải làm trong 15 phút sau khi xả tại trạm và trong 20 phút sau khi xe tới nơi giao. Cách đo chi tiết từng bước có trong bài phương pháp kiểm tra độ sụt bê tông; còn cường độ đạt được sau khi đổ có thể tra ở bảng cường độ bê tông theo ngày tuổi.
Dự thảo TCVN 4453 mới thay đổi gì
Dự thảo TCVN 4453:202x do Viện Khoa học công nghệ xây dựng đăng tải chia bảng độ sụt theo cấu kiện: dầm, tường, cột có độ sụt tối đa 110-120 mm, bê tông bơm 120-140 mm tối thiểu và 170-190 mm tối đa, đầm tay cộng thêm 20-40 mm. Đến ngày 18/11/2026, Build.Data chưa tìm thấy quyết định công bố bản này, nên hồ sơ nghiệm thu vẫn dẫn TCVN 4453:1995. Công trình tự trộn tại chỗ có thể tham khảo giá xi măng theo vùng trên muaban.ximang.vn.
Theo TCVN 4453:1995, TCVN 9340:2012, TCVN 3106:2022 và dự thảo TCVN 4453:202x. Các khoảng độ sụt đặt hàng là ước tính của Build.Data từ Bảng 1, Bảng 3 TCVN 9340:2012 và Bảng 11 TCVN 4453:1995. Ảnh đại diện: Habib M’henni, CC BY 4.0, Wikimedia Commons.
Build.Data
#




