Xuất khẩu thép và xu hướng cạnh tranh mới của doanh nghiệp thép Việt Nam

Hiện trạng xuất khẩu thép của Việt Nam

Ngành thép Việt Nam đã có sự hồi phục ấn tượng sau đại dịch COVID-19, với mức tăng trưởng mạnh mẽ trong giai đoạn 2021–2022. Việc xuất khẩu thép tăng mạnh, đặc biệt trong năm 2021, đã phản ánh nhu cầu gia tăng từ các thị trường quốc tế, nhất là trong bối cảnh các nền kinh tế bắt đầu phục hồi sau đại dịch.
 

Ngành thép Việt Nam đã có sự hồi phục ấn tượng sau đại dịch COVID-19 và tăng trưởng mạnh giai đoạn 2022 - 2024, tuy nhiên giai đoạn hiện nay nhiều thị trường xuất khẩu trọng điểm đã và đang áp dụng thuế chống bán phá giá hoặc hạn ngạch nhập khẩu đối với sản phẩm thép của Việt Nam.

Theo báo cáo thống kê, mức tăng trưởng 123% trong xuất khẩu thép so với năm 2020 là một thành tựu lớn, và điều này đã phần nào giúp ngành thép Việt Nam duy trì được vị thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Ngoài ra, nhu cầu trong nước, đặc biệt là từ các dự án xây dựng và đầu tư công, đã tạo ra động lực tích cực cho sản xuất và tiêu thụ thép.

Ngành thép Việt Nam cũng đã nhanh chóng điều chỉnh chiến lược và nâng cao năng lực sản xuất để đáp ứng nhu cầu tăng cao. Đặc biệt, với sự phát triển của cơ sở hạ tầng và các dự án xây dựng lớn, ngành thép vẫn giữ được mức tăng trưởng ổn định trong giai đoạn 2022–2023.

Năm 2023, các doanh nghiệp thép Việt Nam mở rộng sang hơn 30 thị trường xuất khẩu trên thế giới với chênh lệch cơ cấu hàng hoá, trong đó EU chiếm khoảng 25–30% tổng lượng thép xuất sang EU, nhưng bắt đầu gặp nhiều rào cản kỹ thuật và thương mại (như cơ chế carbon border, biện pháp phòng vệ thương mại).

Tuy nhiên, trong giai đoạn 2024–2025, xuất khẩu thép của Việt Nam đối mặt với nhiều khó khăn. Kim ngạch xuất khẩu giảm cả về sản lượng lẫn giá trị, chủ yếu do giá thép thế giới sụt giảm và nhu cầu tiêu thụ yếu tại các thị trường xuất khẩu chính.

Dữ liệu cho thấy xuất khẩu thép không phục hồi mạnh như giai đoạn tăng trưởng cao trước đó. Sau đà tăng lên khoảng 12–13 triệu tấn xuất khẩu năm 2024 (giá trị thu về khoảng gần 9 tỷ USD), nhưng vẫn thấp hơn mức đỉnh trước đó. Các doanh nghiệp thép lớn như Hòa Phát ghi nhận phần doanh thu từ xuất khẩu giảm, dù vẫn đóng góp đáng kể vào tổng doanh thu.

Theo số liệu từ Hiệp hội Thép Việt Nam và các báo cáo tổng hợp cho thấy tính đến tháng 11/2025, lượng xuất khẩu thép đạt khoảng 9.2 triệu tấn, tương đương 6.1 tỷ USD, giảm 26% về lượng và 29% về giá trị so với cùng kỳ trước đó. Điều này phản ánh rõ nét những thách thức mà ngành thép đang phải đối mặt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu phục hồi chậm.

Áp lực từ các biện pháp bảo hộ thương mại

Tần suất điều tra và số lượng biện pháp nhắm vào thép Việt Nam tăng cao trong những năm gần đây. Trong năm 2025, sản phẩm thép là một trong các nhóm bị khởi xướng điều tra nhiều nhất với ít nhất 9 vụ việc mới trong tổng số 21 vụ phòng vệ thương mại về hàng Việt Nam từ 11 thị trường nhập khẩu lớn.

Theo số liệu tổng hợp, ngành thép chiếm trên 30% tổng số vụ kiện phòng vệ thương mại liên quan hàng Việt Nam từ năm 2004 đến 2025, tức là một trong những nhóm sản phẩm chịu sức ép lớn nhất. Ở các thị trường như Mỹ, EU, Canada, Thái Lan và Ấn Độ, thép Việt Nam bị điều tra hoặc bị áp thuế chống bán phá giá với mức đáng kể (ví dụ Mỹ áp biện pháp sơ bộ tới 40–88% đối với thép phủ từ Việt Nam).

Trong bối cảnh các quốc gia ngày càng gia tăng các biện pháp bảo hộ thương mại như chống bán phá giá, chống trợ cấp, tự vệ và áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe, doanh nghiệp thép Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều áp lực lớn và mang tính đa chiều. 

Nhiều thị trường xuất khẩu trọng điểm như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Canada, Úc và Ấn Độ đã và đang áp dụng thuế chống bán phá giá hoặc hạn ngạch nhập khẩu đối với sản phẩm thép của Việt Nam. Điều này khiến thép Việt Nam gặp khó khăn trong việc tiếp cận thị trường hoặc mất lợi thế cạnh tranh về giá, dẫn đến sụt giảm đơn hàng và kim ngạch xuất khẩu.

Xu hướng xuất khẩu thép trong bối cảnh cạnh tranh mới

Trong thời gian tới, dù thị trường thép được kỳ vọng có thể hồi phục nhẹ, song áp lực từ các biện pháp bảo hộ thương mại gia tăng cùng với việc nhu cầu tại các nền kinh tế lớn chưa phục hồi mạnh sẽ tiếp tục là những thách thức chủ đạo đối với hoạt động xuất khẩu thép.

Việc các quốc gia nhập khẩu tiếp tục thắt chặt các công cụ bảo hộ thương mại được dự báo sẽ kìm hãm tăng trưởng xuất khẩu thép của Việt Nam trong ngắn và trung hạn (giai đoạn 2026–2028). Trước bối cảnh đó, doanh nghiệp thép Việt Nam buộc phải điều chỉnh chiến lược cạnh tranh và định hướng thị trường xuất khẩu.

Trước áp lực này, các doanh nghiệp buộc phải chuyển hướng sang những thị trường có quy mô nhỏ hơn, tuy nhiên dung lượng thị trường hạn chế và biên lợi nhuận thấp khiến hiệu quả xuất khẩu không cao. Đặc biệt, các mặt hàng chủ lực như thép cán nóng (HRC) và thép mạ chịu tác động mạnh từ các biện pháp phòng vệ thương mại tại các thị trường lớn như Mỹ, EU và Ấn Độ.

Để giảm thiểu tác động tiêu cực từ các rào cản thương mại, các doanh nghiệp và hiệp hội ngành thép đang đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đồng thời đầu tư nâng cao công nghệ sản xuất và cải thiện chất lượng sản phẩm nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của những thị trường khó tính như EU và Mỹ.

Bên cạnh đó, ngoài việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, các doanh nghiệp cần phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật và môi trường ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế; đồng thời đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ xanh, giảm phát thải carbon nhằm phù hợp với xu hướng phát triển bền vững toàn cầu, hướng tới các khu vực tiềm năng như ASEAN, Ấn Độ và Trung Đông sẽ giúp giảm sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống và tăng khả năng thích ứng trước biến động thương mại quốc tế.

BÀI CÙNG CHỦ ĐỀ:
>> Sản lượng xuất khẩu thép của Việt Nam tăng 4 tháng liên tiếp
>> Ngành thép Việt Nam nằm trong TOP đầu thế giới
>> Xuất khẩu thép sang Mỹ thu về hơn 200 triệu USD trong quý 1/2025
>> Tổng nguồn cung thép toàn cầu giảm so với cùng kỳ năm trước
>> Tháng 1: Kim ngạch xuất khẩu sắt thép đạt 611 triệu USD

Buildata