Ngành xi măng Việt Nam bước vào chu kỳ khai thác công suất hiệu quả hơn

Ngành xi măng Việt Nam đang bước sang một giai đoạn vận hành thực chất hơn sau thời kỳ dư cung kéo dài. Dữ liệu giai đoạn 2023–2025 cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt từ “mở rộng công suất thiết kế” sang “tối ưu hóa khai thác công suất thực tế”.

Năm 2025 ghi nhận tổng năng lực sản xuất clinker đạt 341.050 tấn/ngày, tăng thêm 7.000 tấn so với năm trước. Nếu nhìn lại mốc 328.050 tấn năm 2023, quy mô sản xuất clinker đã mở rộng thêm gần 13.000 tấn/ngày chỉ sau 2 năm, cho thấy nhịp gia tăng năng lực sản xuất diễn ra liên tục và ổn định.
 

Chu kỳ hiện tại có thể được xem là giai đoạn “hấp thụ công suất” sau nhiều năm đầu tư mạnh. Nếu xu hướng tiêu thụ tiếp tục cải thiện và đầu tư công duy trì ở mức cao, ngành xi măng có thể bước vào trạng thái cân bằng cung – cầu bền vững hơn từ sau 2025.

Tổng công suất thiết kế toàn ngành đạt 128,44 triệu tấn vào năm 2025. So với mức 123,34 triệu tấn năm 2023, quy mô thiết kế đã tăng thêm hơn 5 triệu tấn, trong đó riêng năm 2025 bổ sung gần 2,8 triệu tấn so với năm 2024. Điều này cho thấy năng lực nền tảng của ngành vẫn tiếp tục được củng cố theo hướng dài hạn.

Cùng với việc mở rộng công suất, quy mô dân số tính đến năm 2025 tăng khoảng 2 triệu người so với năm 2023 khoảng 102,3 triệu người. Tuy nhiên tốc độ tăng tiêu dùng xi măng bình quân đầu người cao hơn nhiều so với tốc độ tăng dân số. Chỉ tiêu sản xuất xi măng bình quân đầu người khoảng 1.256kg trong năm 2025, tăng 16kg so với năm 2024 và cao hơn 26kg so với năm 2023. Điều này cho thấy mức độ sử dụng xi măng trong nền kinh tế hiện đang tăng nhanh hơn so với quy mô dân số.

Tình đến năm 2025, số lượng dây chuyền lò quay của Việt Nam khoảng 91 dây chuyền, tăng thêm 2 dây chuyền so với năm 2023. Mức tăng không lớn về số lượng nhưng năng lực sản xuất bình quân mỗi dây chuyền lại tăng rõ rệt khoảng hơn 1,41 triệu tấn/năm, cao hơn khoảng 25.500 tấn so với năm 2023. Điều này phản ánh xu hướng nâng cấp hiệu suất vận hành thay vì mở rộng ồ ạt.

Một số chỉ tiêu cơ bản về công suất của ngành xi măng trong năm 2025.

Chỉ tiêu thể hiện rõ nhất mức độ vận hành của hệ thống là hệ số huy động chung. Từ mức 70% vào năm 2023, chỉ số này tăng lên 80% cho năm tiếp theo và đạt 91% trong năm 2025. Đây là bước nhảy đáng chú ý, cho thấy công suất thiết kế đang được khai thác ngày càng cao, phản ánh khả năng hấp thụ của thị trường được cải thiện rõ rệt và mức độ sử dụng năng lực sản xuất tiến gần ngưỡng vận hành tối ưu.

Xu hướng tiêu thụ cũng thể hiện rõ qua mức tiêu thụ xi măng bình quân đầu người năm 2025 vừa qua đạt 728kg, cao hơn 103kg so với năm 2024 và tăng 155kg so với năm 2023. Mức tăng tích lũy trong 2 năm liên tiếp tương đương hơn một phần tư so với nền năm 2023, cho thấy thị trường tiêu dùng đang mở rộng nhanh hơn nhiều so với tốc độ mở rộng công suất sản xuất.

Tổng thể, năm 2025 cho thấy một bức tranh ngành xi măng vận hành với cường độ cao hơn, hiệu quả sử dụng thiết bị tốt hơn và nhu cầu tiêu dùng tăng nhanh hơn tốc độ tăng dân số. So với giai đoạn 2023 - 2024 chủ yếu là quá trình mở rộng ổn định, năm 2025 thể hiện rõ sự chuyển sang giai đoạn khai thác công suất sâu và gia tăng mạnh mẽ tiêu thụ thực tế của thị trường xi măng.

Đà vận hành này cho thấy ngành xi măng Việt Nam đã tiến gần hơn tới ngưỡng khai thác công suất cao thay vì chỉ dừng ở mở rộng năng lực thiết kế. Khi mức huy động tăng nhanh và tiêu thụ bình quân đầu người tiếp tục mở rộng, dư địa công suất dự phòng đang dần thu hẹp, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về điều tiết sản lượng và tối ưu hiệu suất vận hành.

Trong bối cảnh đó, giai đoạn tiếp theo của ngành nhiều khả năng sẽ không còn xoay quanh việc bổ sung công suất mới, mà chuyển trọng tâm sang nâng hiệu quả khai thác, kiểm soát chi phí và duy trì cân bằng cung cầu trong điều kiện nhu cầu thị trường tăng với cường độ ngày càng rõ nét.

Để cập nhật đầy đủ bức tranh toàn diện của ngành xi măng Việt Nam, từ khung chính sách điều hành, năng lực sản xuất, diễn biến tiêu thụ trong nước, tình hình xuất khẩu và các xu hướng, dự báo trong thời gian tới, độc giả có thể tham khảo Báo cáo ngành xi măng Việt Nam 2025.

Buildata