Trong bối cảnh thị trường vật liệu xây dựng thường xuyên biến động về giá cả và chịu tác động từ cung – cầu, chi phí vận chuyển cũng như các yếu tố đầu vào, việc nghiên cứu thành lập quỹ vật liệu xây dựng là cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn cao. Quỹ này có thể đóng vai trò như một công cụ điều tiết vĩ mô, góp phần bảo đảm nguồn cung ổn định, hạn chế tình trạng khan hiếm cục bộ và kiểm soát biến động giá bất hợp lý trên thị trường.
Chiều 21/04/2026, Quốc hội thảo luận tại hội trường về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030; kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2026 - 2030; kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026 - 2030 và phê chuẩn quyết toán ngân sách Nhà nước năm 2024. Đại biểu Nguyễn Trúc Sơn (Đoàn Vĩnh Long) cho rằng, cần sớm xây dựng chiến lược tổng thể về vật liệu xây dựng. Trong bối cảnh hàng loạt dự án quy mô quốc gia và dự án lớn tại địa phương được triển khai đồng loạt, áp lực lên nguồn cung vật liệu sẽ rất lớn, dễ dẫn đến tình trạng khan hiếm và biến động giá mạnh, ảnh hưởng trực tiếp tiến độ và hiệu quả đầu tư.
Khi thị trường có dấu hiệu thiếu hụt hoặc giá tăng đột biến, quỹ có thể thực hiện giải phóng nguồn dự trữ nhằm bình ổn giá
Từ đó, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn đề xuất cần thiết lập cơ chế điều tiết nguồn cung vật liệu giữa các địa phương; nghiên cứu hình thành "Quỹ vật liệu xây dựng" như một công cụ điều tiết thị trường, góp phần bình ổn giá, đảm bảo nguồn cung và khắc phục tình trạng địa phương có tài nguyên nhưng không thể chủ động phục vụ các dự án trên địa bàn.
Quỹ vật liệu xây dựng được đề xuất hoạt động theo cơ chế dự trữ, điều phối và hỗ trợ lưu thông các loại vật liệu thiết yếu như xi măng, cát, đá, thép và một số vật liệu quan trọng khác phục vụ đầu tư xây dựng cơ bản. Khi thị trường có dấu hiệu thiếu hụt hoặc giá tăng đột biến, quỹ có thể thực hiện giải phóng nguồn dự trữ nhằm bình ổn giá; ngược lại, trong giai đoạn nguồn cung dồi dào, quỹ tiến hành thu mua để hình thành dự trữ chiến lược.
Bên cạnh chức năng bình ổn thị trường, quỹ còn có thể hỗ trợ các dự án hạ tầng trọng điểm, các chương trình nhà ở xã hội hoặc khu vực vùng sâu, vùng xa – nơi việc tiếp cận vật liệu xây dựng gặp nhiều khó khăn về logistics và chi phí. Điều này góp phần giảm chi phí đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách và thúc đẩy tiến độ các công trình quan trọng.
Để quỹ vận hành hiệu quả, cần xây dựng cơ chế quản lý minh bạch, có sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp sản xuất – phân phối vật liệu xây dựng và các hiệp hội ngành nghề. Đồng thời, việc ứng dụng hệ thống dữ liệu số hóa trong theo dõi cung – cầu và giá cả thị trường sẽ giúp quỹ phản ứng kịp thời, chính xác hơn trước các biến động.
Việc thành lập quỹ vật liệu xây dựng không chỉ góp phần ổn định thị trường mà còn tạo nền tảng quan trọng cho phát triển bền vững ngành xây dựng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội trong dài hạn.
Buildata
