Không phải ngẫu nhiên mà giá vật liệu xây dựng năm 2026 liên tiếp lập mặt bằng giá mới (tính đến hết quý II/2026). Rõ ràng thị trường đang chịu tác động đồng thời từ nhiều yếu tố trong và ngoài nước, khiến hầu hết các nhóm vật liệu từ thép, xi măng, cát, đá đến vật liệu hoàn thiện đều tăng giá.
Các chuyên gia đánh giá có 4 nguyên nhân cốt lõi tạo nên làn sóng tăng giá mạnh trong năm 2026 gồm: biến động thị trường quốc tế, chi phí logistics tăng cao, việc siết chặt khai thác tài nguyên và sự phục hồi mạnh mẽ của thị trường bất động sản cùng đầu tư công.
Các chuyên gia dự báo giá vật liệu xây dựng nhiều khả năng vẫn duy trì ở mặt bằng cao trong nửa cuối năm 2026 nếu nhu cầu từ đầu tư công và bất động sản tiếp tục tăng
4 nguyên nhân cốt lõi tạo nên cú tăng giá mạnh
Biến động thị trường quốc tế
Việt Nam vẫn phụ thuộc vào việc nhập khẩu nhiều nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất vật liệu xây dựng như quặng sắt, phôi thép, than luyện cốc, hóa chất và nhiều loại phụ gia công nghiệp. Khi kinh tế toàn cầu dần phục hồi, nhu cầu sản xuất tại nhiều quốc gia tăng trở lại, kéo theo giá nguyên liệu trên thị trường thế giới liên tục đi lên.
Bên cạnh đó, những bất ổn địa chính trị, biến động tỷ giá và chính sách thương mại của nhiều quốc gia cũng khiến chi phí nhập khẩu tăng cao. Điều này tác động trực tiếp đến giá thành sản xuất của các doanh nghiệp trong nước.
Chi phí logistics "phi mã"
Chi phí vận chuyển tiếp tục là áp lực lớn đối với ngành vật liệu xây dựng. Giá nhiên liệu trong năm 2026 biến động mạnh khiến chi phí vận tải đường bộ, đường thủy và lưu kho đều tăng đáng kể.
Do đặc thù là những mặt hàng có khối lượng lớn, giá trị trên mỗi đơn vị vận chuyển không cao nên chi phí logistics thường chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành cuối cùng. Chỉ cần cước vận tải tăng vài phần trăm cũng đủ làm giá bán vật liệu xây dựng tăng tương ứng.
Kiểm soát nguồn tài nguyên
Chính sách phát triển bền vững và bảo vệ môi trường ngày càng được siết chặt khiến việc cấp phép khai thác cát, đá và đất san lấp trở nên nghiêm ngặt hơn.
Nhiều mỏ khai thác hết thời hạn cấp phép hoặc không đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường phải tạm dừng hoạt động để hoàn thiện thủ tục pháp lý. Điều này làm nguồn cung tại nhiều địa phương sụt giảm, đặc biệt là cát xây dựng và đá xây dựng, trong khi nhu cầu vẫn tăng mạnh.
Sự phục hồi mạnh mẽ của bất động sản và đầu tư công
Sau giai đoạn trầm lắng, thị trường bất động sản năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Nhiều dự án nhà ở, khu đô thị, khu công nghiệp được tái khởi động sau thời gian dài đình trệ.
Song song với đó, hàng loạt công trình trọng điểm quốc gia như cao tốc, sân bay, cảng biển, đường vành đai cùng các dự án hạ tầng giao thông đồng loạt được triển khai, tạo ra nhu cầu tiêu thụ vật liệu xây dựng ở mức rất lớn. Khi nhu cầu tăng nhanh hơn tốc độ bổ sung nguồn cung, giá vật liệu xây dựng gần như tất yếu bị đẩy lên cao.
Các nhóm vật liệu xây dựng tăng giảm khác nhau
Thép xây dựng – "Đầu tàu" kéo theo cơn lốc tăng giá
Thép chiếm khoảng 20–30% tổng chi phí phần thô của một công trình dân dụng. Vì vậy, mỗi khi giá thép biến động, tổng chi phí xây dựng cũng thay đổi đáng kể. Khác với những giai đoạn tăng giá ngắn hạn trước đây, giá thép trong năm 2026 tăng theo từng đợt nhỏ nhưng liên tục. Nguyên nhân chủ yếu đến từ giá quặng sắt, thép phế liệu và than luyện cốc trên thị trường quốc tế tăng cao. Đồng thời, các tiêu chuẩn sản xuất xanh, giảm phát thải carbon cũng làm chi phí vận hành của nhiều nhà máy thép gia tăng. Cụ thể, ngày 09/3/2026, Công ty Thép Hòa Phát Hưng Yên tại Bình Dương thông báo tăng 300.000 đồng/tấn đối với thép cuộn và thép dây tại khu vực miền Nam. Đến ngày 23/3/2026, doanh nghiệp tiếp tục điều chỉnh tăng thêm 300.000 đồng/tấn đối với thép cây và 200.000 đồng/tấn đối với thép cuộn. Như vậy, chỉ trong tháng 3/2026, giá thép đã được điều chỉnh tăng hai lần liên tiếp, phản ánh xu hướng tăng giá kéo dài của thị trường.
Xi măng – Tăng theo giá năng lượng
Dù công suất sản xuất xi măng trong nước vẫn đáp ứng nhu cầu, các doanh nghiệp vẫn phải điều chỉnh giá bán để bù đắp chi phí đầu vào. Điện, than và nhiên liệu là ba yếu tố chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản xuất xi măng. Khi giá điện và giá than duy trì ở mức cao trong thời gian dài, chi phí sản xuất mỗi tấn xi măng đều tăng lên. Ngoài ra, nhiều nhà máy còn phải đầu tư thêm hệ thống xử lý khí thải, tiết kiệm năng lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường mới, khiến chi phí sản xuất tiếp tục gia tăng.
Cát và đá – Khan hiếm nguồn cung cục bộ
So với các loại vật liệu khác, cát và đá chịu tác động trực tiếp từ chính sách quản lý tài nguyên. Việc tăng cường xử lý khai thác cát trái phép, siết chặt cấp phép khai thác mới và kiểm soát hoạt động của các mỏ đá khiến nguồn cung tại nhiều địa phương giảm đáng kể. Trong khi đó, nhu cầu phục vụ các dự án giao thông trọng điểm và san lấp mặt bằng tăng rất mạnh, dẫn đến tình trạng khan hiếm cục bộ tại nhiều khu vực, đặc biệt là Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Long An và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long.
Vật liệu hoàn thiện – Tăng theo chuỗi chi phí
Nhóm vật liệu hoàn thiện thường có tốc độ tăng chậm hơn vật liệu phần thô nhưng lại duy trì xu hướng tăng trong thời gian dài. Đối với gạch ốp lát và gốm sứ, chi phí khí đốt, điện và vận chuyển đều tăng khiến giá thành sản xuất cao hơn. Sơn nước, keo xây dựng và các loại hóa chất phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu hóa dầu nhập khẩu nên chịu tác động trực tiếp từ giá dầu thế giới. Trong khi đó, các thiết bị vệ sinh, thiết bị nhà bếp và phụ kiện hoàn thiện cũng được nhiều thương hiệu điều chỉnh tăng giá từ 5–10% ngay từ đầu năm 2026 nhằm bù đắp chi phí nguyên vật liệu và logistics.
Hệ quả của những đợt tăng giá vật liệu xây dựng
Việc giá vật liệu xây dựng liên tục leo thang đã tạo ra áp lực lớn đối với toàn bộ chuỗi cung ứng xây dựng, từ chủ đầu tư, nhà thầu đến người dân. Nhiều doanh nghiệp xây dựng phải rà soát lại dự toán, cắt giảm biên lợi nhuận hoặc thương lượng điều chỉnh giá hợp đồng nhằm hạn chế rủi ro thua lỗ. Không ít nhà thầu buộc phải thay đổi kế hoạch mua vật tư, chia nhỏ tiến độ thi công hoặc tìm kiếm nguồn cung thay thế để đảm bảo tiến độ công trình.
Tại Hà Nội, giá cát vàng có thời điểm chạm mức cao kỷ lục, khiến nhiều công trình phải chờ vật liệu hoặc sử dụng nguồn cung từ các địa phương lân cận với chi phí vận chuyển cao hơn. Không chỉ Hà Nội, nhiều địa phương như TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thanh Hóa và Nghệ An cũng ghi nhận tình trạng khan hiếm cục bộ đối với cát xây dựng, đá xây dựng hoặc đất san lấp trong từng thời điểm, ảnh hưởng đến tiến độ nhiều dự án hạ tầng và dân dụng.
Đối với các công trình sử dụng hợp đồng trọn gói hoặc hợp đồng có đơn giá cố định, việc giá vật liệu tăng liên tục khiến nhiều nhà thầu đứng trước nguy cơ thua lỗ nếu không được điều chỉnh giá. Một số doanh nghiệp phải tạm dừng thi công, giãn tiến độ hoặc đàm phán lại hợp đồng để cân đối chi phí.
Đối với người dân có nhu cầu xây nhà, tổng chi phí xây dựng tăng thêm từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng tùy quy mô công trình. Điều này khiến nhiều gia đình phải điều chỉnh thiết kế, chia nhỏ giai đoạn thi công hoặc lùi kế hoạch xây dựng để chờ thị trường ổn định hơn.
Buildata
