Tiêu chí xác định các dự án xanh trong lĩnh vực xây dựng

Theo Quyết định 46/2026/QĐ-TTg, một dự án được xác định là  dự án xanh khi đồng thời đáp ứng 2 yêu cầu: thuộc loại hình dự án, có mục tiêu phù hợp và đáp ứng các yêu cầu cụ thể tại Phụ lục I ban hành kèm theo Quyết định.

Ảnh minh họa: Internet

Phụ lục I đưa ra tiêu chí cho nhiều nhóm dự án thuộc các lĩnh vực khác nhau. Trong lĩnh vực năng lượng có 10 loại hình, trong đó có sản xuất điện mặt trời, điện gió, sản xuất khí đốt từ nguồn sinh khối, sản xuất pin và ắc quy công nghệ cao, thân thiện với môi trường.

Ở lĩnh vực giao thông vận tải có 3 loại hình dự án, trong đó có dự án đầu tư phương tiện giao thông không phát thải hoặc phát thải carbon thấp phục vụ vận tải.

Lĩnh vực xây dựng có 2 loại hình, gồm xây dựng mới, cải tạo nhà đạt mục tiêu công trình xanh, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; xây dựng mới, cải tạo công trình công ích thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng.

Ngoài ra, tiêu chí còn được quy định cho các dự án về tài nguyên nước; nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học; công nghiệp chế biến, chế tạo và dịch vụ môi trường.

Không còn đơn giản là chỉ căn cứ vào tên gọi của dự án, việc nhận diện dự án xanh được đặt trong một khung tiêu chí thống nhất, có thể kiểm chứng.

Quyết định 46/2026/QĐ-TTg quy định tổ chức đánh giá độc lập phải có tư cách pháp nhân, được đăng ký hoạt động tại Việt Nam hoặc được thành lập theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền; đồng thời phải thuộc loại hình kinh doanh dịch vụ đánh giá sự phù hợp, có chức năng đánh giá sự phù hợp hoặc kinh doanh dịch vụ kiểm toán.

Các tổ chức này còn phải có hệ thống quản lý và năng lực hoạt động đáp ứng các tiêu chuẩn, chuẩn mực được quy định, trong đó có TCVN ISO/IEC 17029:2020, ISO/IEC 17029:2019 hoặc các chuẩn mực tương ứng được pháp luật Việt Nam công nhận.

Quyết định mới cũng phân biệt dự án xanh với dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn. Theo đó, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn phải thuộc các nhóm dự án và đồng thời đáp ứng yêu cầu đối với loại hình dự án, ngành, lĩnh vực hoặc sản phẩm được quy định tại Phụ lục II của Quyết định.

Các dự án tuần hoàn hướng tới việc sử dụng hiệu quả nguyên liệu, vật liệu, năng lượng và tài nguyên; kéo dài vòng đời của vật liệu, linh kiện, thiết bị, sản phẩm và hàng hóa; hạn chế phát sinh chất thải và giảm tác động xấu đến môi trường.

Quy định cũng bao quát những dự án thiết kế, sản xuất theo hướng tuần hoàn, sử dụng tuần hoàn, phục hồi tài nguyên và cộng sinh công nghiệp, liên kết tuần hoàn.

Ý nghĩa đối với các dự án xây dựng

Đối với chủ đầu tư và doanh nghiệp xây dựng, Quyết định 46/2026/QĐ-TTg tạo ra một cách tiếp cận rõ hơn trong việc nhận diện và chứng minh tính "xanh" của dự án. Thay vì chỉ sử dụng các khái niệm như công trình xanh, phát triển bền vững hay thân thiện môi trường ở cấp độ định tính, dự án cần được đối chiếu với loại hình và yêu cầu cụ thể tại Phụ lục I, đồng thời trải qua cơ chế đánh giá độc lập theo quy định.

Vì vậy, ngay từ giai đoạn chuẩn bị và thiết kế dự án, chủ đầu tư cần xác định rõ dự án có thuộc một trong hai loại hình dự án xanh của lĩnh vực xây dựng hay không; rà soát các yêu cầu tương ứng tại Phụ lục I; chuẩn bị hồ sơ, dữ liệu kỹ thuật và tài liệu chứng minh việc đáp ứng tiêu chí; đồng thời tính đến yêu cầu duy trì các tiêu chí trong quá trình thực hiện và vận hành.

Đặc biệt, đối với các dự án xây dựng có yếu tố sử dụng vật liệu tái chế, tái sử dụng cấu kiện, phục hồi vật liệu, giảm chất thải xây dựng hoặc tổ chức dòng nguyên vật liệu theo mô hình tuần hoàn, chủ đầu tư có thể cần xem xét cả hai hướng tiếp cận: dự án xanh và dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn, bởi đây là hai cơ chế được Quyết định quy định riêng với các tiêu chí và phụ lục tương ứng.

Build.Data