Việc triển khai thí điểm cấp phép hoạt động khoáng sản đối với cát xây dựng và đất san lấp về cấp xã được kỳ vọng giúp rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, tăng tính chủ động trong cung ứng vật liệu cho các công trình, dự án. Tuy nhiên, đến nay mới có 3/65 xã, phường trên địa bàn tỉnh Gia Lai triển khai bước khảo sát, đánh giá trữ lượng ban đầu đối với các mỏ khoáng sản dự kiến cấp phép. Thực tế này cho thấy việc phân cấp, ủy quyền đang đặt ra không ít yêu cầu mới đối với chính quyền cơ sở.
Tuy Phước Bắc (tỉnh Gia Lai) là một trong 65 xã, phường được triển khai thí điểm cấp phép hoạt động khoáng sản đối với cát xây dựng và đất san lấp. Đến nay, xã đã rà soát, xác định vị trí dự kiến cấp phép mỏ cát xây dựng tại khu vực bãi bồi sông Côn, thuộc địa phận thôn Thiện Nghĩa.
Việc ủy quyền cho cấp xã cấp phép hoạt động khoáng sản nhằm đưa trách nhiệm quản lý sát địa bàn hơn
Mỏ cát được quy hoạch nhằm đáp ứng nhu cầu vật liệu phục vụ các công trình, dự án đầu tư công trên địa bàn. Tuy nhiên, để một vị trí dự kiến trở thành mỏ được cấp phép còn phải trải qua nhiều bước về khảo sát, đánh giá trữ lượng, xác định phạm vi khai thác, hoàn thiện hồ sơ đất đai, môi trường và các thủ tục chuyên ngành khác. Đây là khó khăn đối với UBND xã Tuy Phước Bắc trong bước đầu triển khai cơ chế mới.
Theo đại diện UBND xã Tuy Phước Bắc, dù được UBND tỉnh ủy quyền nhưng quá trình cấp phép hoạt động khoáng sản liên quan đến nhiều sở, ngành và cơ quan chuyên môn. Đến nay, xã mới dừng ở bước rà soát, khảo sát vị trí dự kiến cấp phép mỏ; các hồ sơ, thủ tục liên quan vẫn chưa hoàn tất nên chưa thể tiến hành cấp phép.
Khó khăn không chỉ nằm ở việc hoàn thiện hồ sơ mà còn ở năng lực chuyên môn để thực hiện các nội dung mang tính kỹ thuật. Đối với một mỏ khoáng sản, việc xác định vị trí phù hợp mới chỉ là bước đầu. Cơ quan cấp phép còn phải xem xét nhiều yếu tố như trữ lượng, chất lượng khoáng sản, công suất khai thác, thời gian khai thác, phương án bảo vệ môi trường, hiện trạng sử dụng đất, sự phù hợp với quy hoạch và các điều kiện liên quan khác.
Tương tự, xã Phù Cát cũng được UBND tỉnh ủy quyền cấp phép hoạt động khoáng sản. Qua khảo sát, xã xác định có 2 vị trí dự kiến khai thác đất làm vật liệu san lấp. Để cấp phép khai thác khoáng sản, còn nhiều công việc liên quan đến thăm dò, đánh giá trữ lượng, xác định khu vực, công suất và thời gian khai thác; các điều kiện về đất đai, môi trường, rừng và nghĩa vụ tài chính. Những nội dung này đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu và cần có ý kiến của nhiều cơ quan chuyên môn cấp tỉnh.
Theo Phòng Địa chất và Khoáng sản (Sở Công Thương tỉnh Gia Lai), việc thí điểm cấp phép hoạt động khoáng sản chỉ áp dụng đối với những địa phương đáp ứng các điều kiện nhất định. Trong đó, địa phương phải có mỏ cát xây dựng hoặc đất san lấp; có năng lực chuyên môn, ban quản lý dự án cấp xã và có nhu cầu vật liệu phục vụ các dự án đầu tư công hoặc phát triển kinh tế - xã hội.
Việc lựa chọn những địa phương đáp ứng điều kiện để thực hiện thí điểm nhằm bảo đảm việc phân cấp gắn với khả năng tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy giữa việc được giao thẩm quyền và khả năng thực hiện đầy đủ các bước của quy trình vẫn còn một khoảng cách nhất định.
Đặc biệt, cấp phép hoạt động khoáng sản không chỉ là quyết định hành chính đơn thuần mà còn gắn với trách nhiệm quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và kiểm soát hoạt động khai thác sau cấp phép. Nếu thiếu năng lực chuyên môn hoặc cơ chế phối hợp chặt chẽ, việc giải quyết hồ sơ có thể kéo dài, thậm chí phát sinh rủi ro trong quản lý tài nguyên và môi trường.
Việc phân cấp, ủy quyền được kỳ vọng giúp rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, tăng tính chủ động trong cung ứng vật liệu cho các công trình, dự án. Đặc biệt, khi nhu cầu đất san lấp, cát xây dựng phục vụ đầu tư công ngày càng lớn, việc để địa phương chủ động hơn trong xác định và khai thác nguồn vật liệu tại chỗ có thể góp phần hạn chế tình trạng thiếu hoặc phải vận chuyển vật liệu từ xa.
Tuy nhiên, đến nay mới có 3/65 xã, phường triển khai bước khảo sát, đánh giá trữ lượng ban đầu đối với các mỏ khoáng sản dự kiến cấp phép. Kết quả này cho thấy quá trình chuyển giao thẩm quyền cần thêm thời gian để cấp xã thích ứng, đồng thời cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp.
Việc ủy quyền cho cấp xã cấp phép hoạt động khoáng sản nhằm đưa trách nhiệm quản lý sát địa bàn hơn, đồng thời tạo điều kiện để địa phương chủ động nguồn vật liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để cơ chế này vận hành hiệu quả, điều quan trọng là phải bảo đảm điều kiện thực hiện tương xứng với thẩm quyền được giao.
Trong giai đoạn đầu thí điểm, ngành chuyên môn cần tăng cường hướng dẫn, thống nhất quy trình, thành phần hồ sơ và biểu mẫu để cấp xã dễ áp dụng. Đối với những hồ sơ phức tạp, cần có cơ chế hỗ trợ trong các nội dung công việc liên quan đến địa chất, trữ lượng, môi trường, đất đai và lâm nghiệp.
Bên cạnh đó, cần làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa cấp xã với các sở, ngành trong từng khâu; quy định cụ thể cơ quan đầu mối hướng dẫn, thời gian phối hợp và phương thức xử lý đối với những nội dung vượt quá năng lực chuyên môn của cấp xã. Đây là yếu tố quan trọng để tránh tình trạng địa phương “vừa làm vừa dò đường”, đồng thời hạn chế việc hồ sơ phải bổ sung, chỉnh sửa nhiều lần.
Build.Data
