Có hiệu lực kể từ ngày 15/6/2026, Quyết định số 2574/QĐ-UBND của UBND tỉnh Gia Lai ủy quyền cho Chủ tịch UBND 65 xã, phường thí điểm cấp phép khai thác cát xây dựng và đất san lấp trong thời hạn 5 năm. Đây là lần đầu tiên một địa phương thực hiện phân cấp mạnh thẩm quyền cấp phép khoáng sản xuống cấp xã, đánh dấu bước chuyển trong cải cách thủ tục hành chính và đổi mới phương thức quản lý tài nguyên.
Theo quyết định, việc thí điểm chỉ áp dụng đối với các xã, phường đáp ứng đồng thời ba điều kiện: có mỏ cát xây dựng hoặc đất san lấp trên địa bàn; có đội ngũ chuyên môn và Ban Quản lý dự án cấp xã đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ; đồng thời có nhu cầu sử dụng vật liệu phục vụ các công trình đầu tư công hoặc phát triển kinh tế - xã hội.
Trong khi đó, đối với khoáng sản nhóm III là đá xây dựng, thẩm quyền cấp phép vẫn thuộc Chủ tịch UBND tỉnh. Đây là loại khoáng sản có đặc thù về địa chất, quy mô đầu tư lớn, thời gian khai thác dài và thường sử dụng vật liệu nổ công nghiệp, đòi hỏi công tác quản lý chặt chẽ và yêu cầu kỹ thuật cao.
Theo UBND tỉnh Gia Lai, việc phân cấp không chỉ nhằm rút ngắn quy trình giải quyết hồ sơ mà còn góp phần tháo gỡ tình trạng thiếu nguồn vật liệu san lấp, cát xây dựng cho các dự án đầu tư công; giảm thời gian chờ đợi doanh nghiệp hoàn tất thủ tục, qua đó đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình hạ tầng, giao thông và dân sinh trên địa bàn.
Tuy nhiên, mở rộng thẩm quyền cũng đồng nghĩa với trách nhiệm lớn hơn đối với chính quyền cấp xã. Chủ tịch UBND các xã, phường phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và Chủ tịch UBND tỉnh về từng giấy phép được cấp; không được ủy quyền lại cho tổ chức, cá nhân khác; đồng thời phải thực hiện đầy đủ việc công khai thông tin, báo cáo định kỳ và kịp thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai.
Để bảo đảm việc thực hiện thống nhất, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao hướng dẫn chuyên môn, tổ chức tập huấn nghiệp vụ, kiểm tra và hậu kiểm đối với các địa phương được phân cấp. Văn phòng UBND tỉnh phối hợp tích hợp các thủ tục hành chính liên quan lên Cổng Dịch vụ công Quốc gia, góp phần số hóa quy trình giải quyết hồ sơ và nâng cao tính minh bạch.
Việc phân cấp lần này cũng xuất phát từ yêu cầu tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác khoáng sản. Qua rà soát, ngành chuyên môn ghi nhận một số doanh nghiệp được cấp phép khai thác phục vụ dự án đầu tư công nhưng chưa hoàn thiện đầy đủ các thủ tục theo quy định; có trường hợp khai thác vượt khối lượng được cấp phép hoặc kê khai nghĩa vụ tài chính, thuế chưa sát với sản lượng thực tế. Những tồn tại này đặt ra yêu cầu phải nâng cao trách nhiệm của cơ quan cấp phép cũng như tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và hậu kiểm.
Ngay sau khi tiếp nhận quyết định ủy quyền, nhiều địa phương đã chủ động chuẩn bị các điều kiện để triển khai. Tại xã Ân Hảo, nơi có nhu cầu lớn về vật liệu xây dựng phục vụ các công trình hạ tầng, Chủ tịch UBND xã Võ Duy Tín cho biết, trước đây việc chờ cấp tỉnh cấp phép khiến nhiều dự án phải kéo dài thời gian do thiếu nguồn vật liệu. Với cơ chế mới, địa phương có thể chủ động tiếp nhận hồ sơ, tổ chức thẩm định, cấp phép theo đúng quy định, đồng thời tăng cường kiểm tra hiện trường, tuyên truyền pháp luật về khoáng sản và rà soát quy hoạch các khu vực mỏ để quản lý hiệu quả hơn.
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 181 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực. Trên cơ sở đó, Sở sẽ tiến hành rà soát tổng thể, phân loại từng nhóm giấy phép, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm siết chặt công tác quản lý tài nguyên. Đồng thời, cơ quan chuyên môn sẽ phối hợp chặt chẽ với 65 xã, phường trong suốt quá trình thực hiện cơ chế ủy quyền; tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ, kiểm tra định kỳ và hậu kiểm để bảo đảm việc cấp phép được thực hiện thống nhất, đúng quy định pháp luật và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản.
Theo các chuyên gia, nếu được triển khai đồng bộ cùng với cơ chế giám sát chặt chẽ, mô hình phân cấp này không chỉ góp phần cải cách thủ tục hành chính mà còn nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong quản lý tài nguyên, hạn chế tình trạng khai thác trái phép và tạo điều kiện chủ động nguồn vật liệu phục vụ phát triển hạ tầng.
Thời gian thí điểm 5 năm sẽ là cơ sở để tỉnh Gia Lai đánh giá toàn diện hiệu quả của mô hình ủy quyền trong lĩnh vực khoáng sản. Kết quả thực hiện sẽ cung cấp thực tiễn quan trọng để hoàn thiện cơ chế quản lý, đồng thời có thể trở thành kinh nghiệm tham khảo cho các địa phương khác trong quá trình đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với tài nguyên khoáng sản.
Buildata
