Ngành thép bước vào ngưỡng cửa của một chu kỳ tăng trưởng mới

Giai đoạn khó khăn (2020 – 2023)

Giai đoạn 2020 – 2023, ngành thép Việt Nam trải qua những biến động cực lớn, đi từ đỉnh cao lợi nhuận năm 2021 đến khủng hoảng trầm trọng trong năm 2022 và bắt đầu phục hồi chậm vào cuối năm 2023
.
Các khó khăn chính trong giai đoạn này bao gồm:

Tác động của đại dịch COVID-19 (2020): Trong nửa đầu năm 2020, các hoạt động kinh tế bị đình trệ khiến sản lượng tiêu thụ thép dài nội địa giảm mạnh. Tuy nhiên, cuối năm 2020 giá thép bắt đầu tăng từ mức 11.000đ/kg lên 15.000đ/kg do đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thị trường bất động sản đóng băng (2022 – 2023): Sự trầm lắng của thị trường bất động sản trong nước là nguyên nhân cốt lõi khiến nhu cầu thép xây dựng sụt giảm mạnh. Năm 2022, sản lượng sản xuất và tiêu thụ thép lần lượt giảm 11,9% và 7,2% so với năm 2021.

Giá nguyên liệu đầu vào biến động cao: Ngành thép phải đối mặt với tình trạng giá quặng sắt, than cốc và thép phế liệu tăng cao trong khi giá thép thành phẩm lại lao dốc từ đỉnh tháng 4/2022 (giảm từ khoảng 1.000 USD/tấn xuống còn 450 USD/tấn vào tháng 9/2022).

Áp lực cạnh tranh và bảo hộ thương mại: Thép giá rẻ từ Trung Quốc (thường thấp hơn giá Việt Nam từ 6-10%) gây áp lực lớn cho các doanh nghiệp nội địa. Đồng thời, các rào cản xanh như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU bắt đầu thí điểm từ tháng 10/2023, buộc doanh nghiệp phải chuyển đổi xanh để giữ thị phần xuất khẩu.

Chính sách tiền tệ thắt chặt: Việc tăng lãi suất và tỷ giá biến động trong năm 2022-2023 làm tăng chi phí tài chính cho các doanh nghiệp thép vốn có dư nợ vay lớn.

Giai đoạn bứt phá (2025 – 2026)

Ngành thép Việt Nam đã trải qua giai đoạn "khủng hoảng kép" đầy thách thức trong những năm đầu thập niên 2020 và đang bước vào giai đoạn phục hồi mạnh mẽ trong năm 2025.

Thứ nhất, động lực cầu đang chuyển từ phục hồi sang tăng trưởng thực chất. Đầu tư công tiếp tục được duy trì ở quy mô lớn, tập trung vào hạ tầng giao thông, đô thị, logistics và năng lượng – những lĩnh vực tiêu thụ thép dài và thép kết cấu ổn định, dài hạn. Song song, thị trường bất động sản, sau giai đoạn thanh lọc mạnh, đang tái cấu trúc theo hướng bền vững hơn: giảm đầu cơ, tăng tỷ trọng nhà ở thực, nhà ở xã hội, khu công nghiệp và hạ tầng phụ trợ. Đây là nhóm dự án có vòng đời dài và nhu cầu thép đều, khác hẳn với các chu kỳ “sốt nóng – đóng băng” trước đây.

Thứ hai, nguồn cung ngành thép đang được tái cân bằng. Giai đoạn suy giảm vừa qua đã buộc nhiều doanh nghiệp nhỏ, công nghệ lạc hậu hoặc đòn bẩy tài chính cao phải thu hẹp sản xuất, thậm chí rút khỏi thị trường. Điều này giúp ngành thép bước sang chu kỳ mới với mặt bằng công suất hiệu quả hơn, mức độ cạnh tranh lành mạnh hơn và dư địa cải thiện biên lợi nhuận rõ nét hơn so với giai đoạn tăng trưởng nóng trước 2020.

Thứ ba, cấu trúc sản phẩm và thị trường xuất khẩu đang thay đổi theo hướng tích cực. Doanh nghiệp thép Việt Nam không còn phụ thuộc tuyệt đối vào thép xây dựng phổ thông mà đang dịch chuyển dần sang thép cuộn cán nóng (HRC), thép chất lượng cao, thép cho công nghiệp chế tạo, hạ tầng và xuất khẩu sang các thị trường có yêu cầu kỹ thuật cao hơn. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc, Việt Nam vẫn là điểm đến sản xuất có lợi thế về chi phí, vị trí và năng lực công nghiệp nền tảng.

Cuối cùng, yếu tố “chu kỳ xanh” sẽ đóng vai trò kích hoạt tăng trưởng dài hạn. Các yêu cầu về giảm phát thải, sử dụng năng lượng hiệu quả, kinh tế tuần hoàn buộc ngành thép phải đầu tư công nghệ mới. Dù làm tăng chi phí ngắn hạn, nhưng về dài hạn, đây chính là hàng rào kỹ thuật giúp sàng lọc doanh nghiệp và tạo lợi thế cho những đơn vị có tầm nhìn dài hơi, qua đó nâng chất lượng toàn ngành trong chu kỳ mới.

Tổng hòa các yếu tố trên cho thấy, 2025–2026 nhiều khả năng là pha đầu của chu kỳ tăng trưởng mới, với đặc trưng không phải là tăng trưởng nóng về sản lượng, mà là tăng trưởng có chọn lọc, bền vững hơn về cầu, chất lượng sản phẩm và hiệu quả tài chính. Đây cũng là điểm khác biệt căn bản giữa chu kỳ sắp tới và các chu kỳ tăng trưởng của ngành thép trong quá khứ.

BÀI CÙNG CHỦ ĐỀ:
>> Ngành thép Việt Nam nằm trong TOP đầu thế giới
>> Thị trường xây dựng thép trong nước và dự báo những tháng cuối năm 2025
>> Thị trường thép trong nước duy trì ổn định
>> Sản lượng tiêu thụ thép tăng trưởng tích cực 
>> Hình thành thị trường nguyên liệu thép lành mạnh

Buildata