Định hình thị trường vật liệu xanh

474

09:27 - 19/01/2026

Sau khi quy định bắt buộc dán nhãn năng lượng đối với một số nhóm vật liệu xây dựng chính thức được áp dụng tại Việt Nam từ ngày 01/01/2026, thị trường vật liệu xanh đang bước vào giai đoạn định hình rõ nét hơn, cả về tiêu chuẩn kỹ thuật lẫn hành vi lựa chọn của chủ đầu tư và người tiêu dùng.

Sau quy định bắt buộc dán nhãn năng lượng đối với một số nhóm vật liệu xây dựng chính thức được áp dụng tại Việt Nam, thị trường vật liệu xanh sẽ được định hình và phát triển bền vững trong những năm tới…

Từ ngày 1/1/2026, quy định bắt buộc dán nhãn năng lượng đối với một số nhóm vật liệu xây dựng chính thức được áp dụng tại Việt Nam, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quản lý tiêu thụ năng lượng và phát thải của ngành xây dựng.

Không chỉ đơn thuần là yêu cầu pháp lý, chính sách này đang tạo ra lực đẩy mạnh mẽ buộc doanh nghiệp vật liệu xây dựng phải tái cấu trúc công nghệ, tối ưu quy trình sản xuất và từng bước chuyển sang mô hình phát triển xanh, bền vững.

Từ khuyến khích sang bắt buộc

Trước đây, vật liệu xanh chủ yếu phát triển dựa trên các chương trình khuyến khích tự nguyện hoặc các dự án công trình xanh mang tính thí điểm. Việc áp dụng nhãn năng lượng đã tạo ra một “ngưỡng kỹ thuật tối thiểu”, buộc các doanh nghiệp sản xuất phải minh bạch hơn về mức tiêu hao năng lượng, hiệu suất sử dụng và tác động môi trường của sản phẩm.

Điều này đồng nghĩa với việc thị trường sẽ dần loại bỏ các sản phẩm kém hiệu quả, tiêu hao năng lượng cao, đồng thời tạo dư địa cho các dòng vật liệu cải tiến công nghệ, tối ưu vòng đời sử dụng.

Tiêu chuẩn kỹ thuật trở thành “ngưỡng vào thị trường”

Việc dán nhãn năng lượng buộc các nhà sản xuất phải lượng hóa được mức tiêu hao năng lượng, phát thải và hiệu quả sử dụng tài nguyên trong toàn bộ vòng đời sản phẩm. Với ngành xi măng và vật liệu xây dựng, đây là bước chuyển quan trọng từ đánh giá cảm tính sang đánh giá dựa trên dữ liệu.

Những sản phẩm không đáp ứng ngưỡng tối thiểu sẽ dần mất lợi thế cạnh tranh, đặc biệt trong các dự án đầu tư công, nhà ở xã hội và công trình có yêu cầu tiêu chuẩn xanh.

Tác động đến cung – cầu thị trường

Ở phía cung, các nhà sản xuất vật liệu xây dựng, đặc biệt trong các nhóm tiêu thụ nhiều năng lượng như xi măng, kính xây dựng, vật liệu bao che…, sẽ phải tái cấu trúc dây chuyền, đầu tư công nghệ và quản trị năng lượng bài bản hơn.

Ở phía cầu, chủ đầu tư và người sử dụng cuối cùng có thêm công cụ so sánh trực quan, thay vì chỉ dựa vào giá bán hoặc thói quen sử dụng truyền thống.

Trong trung hạn, vật liệu xanh có thể có chi phí đầu tư ban đầu cao hơn, nhưng lợi ích về tiết kiệm năng lượng, chi phí vận hành và độ bền công trình sẽ ngày càng được nhìn nhận rõ ràng hơn.

Định hình lại cạnh tranh trong ngành

Quy định dán nhãn năng lượng không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn trở thành tiêu chí cạnh tranh mới. Doanh nghiệp nào thích ứng sớm, xây dựng được danh mục sản phẩm đạt chuẩn và truyền thông rõ ràng về hiệu quả sử dụng sẽ có lợi thế lớn khi thị trường bước vào giai đoạn sàng lọc.

Về dài hạn, thị trường vật liệu xây dựng Việt Nam được kỳ vọng sẽ dịch chuyển từ “cạnh tranh về giá” sang cạnh tranh về hiệu suất, độ bền và giá trị bền vững, phù hợp với xu thế phát triển xanh và mục tiêu giảm phát thải của ngành xây dựng.

Áp lực và cơ hội với doanh nghiệp sản xuất

Đối với doanh nghiệp vật liệu xây dựng, dán nhãn năng lượng vừa là áp lực, vừa là cơ hội. Áp lực đến từ yêu cầu phải đầu tư cải tiến công nghệ, kiểm soát tiêu hao năng lượng, chuẩn hóa dữ liệu đo đạc và công bố thông tin minh bạch. Những dây chuyền cũ, tiêu tốn nhiều năng lượng sẽ khó duy trì lợi thế cạnh tranh khi sản phẩm bị xếp hạng năng lượng thấp.

Ngược lại, các doanh nghiệp chủ động chuyển đổi sang công nghệ tiết kiệm năng lượng, sử dụng nhiên liệu thay thế, nguyên liệu thay thế hoặc tối ưu hóa quy trình sản xuất sẽ có lợi thế rõ rệt.

Sản phẩm đạt nhãn năng lượng cao không chỉ dễ tiếp cận các dự án yêu cầu tiêu chuẩn xanh, mà còn nâng cao hình ảnh thương hiệu, mở rộng cơ hội xuất khẩu sang các thị trường ngày càng khắt khe về môi trường.

Triển vọng những năm tới

Trong bối cảnh đầu tư công, nhà ở và hạ tầng tiếp tục được đẩy mạnh, quy định về nhãn năng lượng sẽ đóng vai trò như bệ đỡ chính sách, giúp vật liệu xanh không còn là phân khúc ngách mà từng bước trở thành lựa chọn phổ biến trên thị trường.

Sự định hình này được xem là tiền đề quan trọng để ngành vật liệu xây dựng phát triển theo hướng hiệu quả hơn, minh bạch hơn và bền vững hơn trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh các mục tiêu giảm phát thải, sử dụng năng lượng hiệu quả và tăng trưởng xanh ngày càng được nhấn mạnh trong định hướng phát triển quốc gia, dán nhãn năng lượng được xem là công cụ thị trường quan trọng.

Thông qua cơ chế minh bạch hóa mức tiêu hao năng lượng, chính sách này góp phần định hình lại hành vi lựa chọn vật liệu của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn – thiết kế cũng như người tiêu dùng cuối cùng.

Nhãn vật liệu xanh là gì?

Nhãn vật liệu xanh là dấu hiệu/chứng nhận cho biết một sản phẩm vật liệu xây dựng đáp ứng các tiêu chí thân thiện môi trường trong suốt vòng đời: từ khai thác nguyên liệu – sản xuất – vận chuyển – sử dụng – đến thải bỏ/tái chế. Nhãn giúp chủ đầu tư, tư vấn, nhà thầu nhanh chóng nhận diện vật liệu có tác động môi trường thấp và phù hợp định hướng phát triển bền vững.