Cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng
Ngày 13/01/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 14/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của 26 nghị định hiện hành nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong các hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng.
Theo nội dung nghị định, nhiều thủ tục liên quan đến đầu tư xây dựng, quản lý dự án, vật liệu xây dựng, nhà ở và thị trường bất động sản được rà soát, lược bỏ các khâu trung gian, giảm thành phần hồ sơ và rút ngắn thời gian giải quyết. Việc sửa đổi tập trung vào các thủ tục có tần suất thực hiện lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí tuân thủ của doanh nghiệp.
Cụ thể, Nghị định số 14/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của 26 Nghị định: 87/2009/NĐ-CP; 62/2016/NĐ-CP; 06/2021/NĐ-CP; 175/2024/NĐ-CP; 58/2017/NĐ-CP; 70/2016/NĐ-CP; 78/2016/NĐ-CP; 160/2016/NĐ-CP; 171/2016/NĐ-CP; 05/2017/NĐ-CP, 29/2017/NĐ-CP; 37/2017/NĐ-CP; 143/2017/NĐ-CP; 16/2018/NĐ-CP; 82/2019/NĐ-CP; 76/2021/NĐ-CP; 57/2024/NĐ-CP; 111/2016/NĐ-CP; 60/2023/NĐ-CP; 116/2017/NĐ-CP; 85/2020/NĐ-CP; 30/2013/NĐ-CP; 96/2021/NĐ-CP; 125/2015/NĐ-CP; 05/2021/NĐ-CP; 92/2016/NĐ-CP.
Nghị định số 14/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung các Nghị định theo hướng cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục hành chính; chuyển một số thành phần hồ sơ phải nộp từ bản giấy sang bản điện tử; bổ sung phương thức nộp hồ sơ; phân cấp thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính; bãi bỏ hoặc sửa đổi điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết, không hợp pháp được áp dụng theo hình thức giấy phép, giấy chứng nhận...
Cụ thể, đối với Nghị định 62/2016/NĐ-CP về điều kiện hoạt động giám định tư pháp xây dựng và thí nghiệm chuyên ngành xây dựng (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 35/2023/NĐ-CP), Nghị định số 14/2026/NĐ-CP đã điều chỉnh phạm vi và đối tượng áp dụng; sửa đổi về điều kiện đối với tổ chức hoạt động thí nghiệm chuyên ngành xây dựng và quy định về phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng và trạm thí nghiệm hiện trường; đồng thời bổ sung thêm quy định về công bố công khai thông tin về năng lực hoạt động thí nghiệm chuyên ngành xây dựng.
Theo quy định mới, tổ chức hoạt động thí nghiệm chuyên ngành xây dựng quy định tại Nghị định này là tổ chức kinh doanh dịch vụ thí nghiệm chuyên ngành xây dựng, quan trắc công trình xây dựng đáp ứng các điều kiện năng lực.
Đối với Nghị định số 58/2017/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Bộ Luật Hàng hải Việt Nam về quản lý hoạt động hàng hải, Nghị định số 14/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung về thủ tục công bố mở cảng biển, cảng dầu khí ngoài khơi và công bố đưa luồng hàng hải vào sử dụng; sửa đổi quy định về đóng bến cảng, cầu cảng, bến phao và khu nước, vùng nước...
Trước khi dừng khai thác bến cảng, cầu cảng, bến phao, khu nước, vùng nước, chủ sở hữu có trách nhiệm thông báo bằng văn bản tới Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, Cảng vụ hàng hải hoặc Cảng vụ đường thủy nội địa (trực thuộc Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam) quản lý tại khu vực để phục vụ công tác quản lý.
Nghị định số 160/2016/NĐ-CP về điều kiện kinh doanh vận tải biển, kinh doanh dịch vụ đại lý tàu biển và dịch vụ lai dắt tàu biển quy định doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển quốc tế phải đáp ứng các điều kiện sau: Doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp, hợp tác xã kinh doanh vận tải biển được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật về hợp tác xã (sau đây viết tắt là doanh nghiệp). Được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh vận tải biển khi đáp ứng điều kiện quy định.
Nay, Nghị định số 14/2026/NĐ-CP quy định cắt bỏ điều kiện kinh doanh về tàu thuyền, về tổ chức bộ máy, về nhân lực. Theo đó, doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển quốc tế phải đáp ứng các điều kiện sau: Doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp, hợp tác xã kinh doanh vận tải biển được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật về hợp tác xã (sau đây viết tắt là doanh nghiệp); được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh vận tải biển khi đáp ứng điều kiện quy định. Đồng thời, doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển quốc tế còn phải có bảo lãnh theo quy định của pháp luật với mức tối thiểu là 05 tỷ đồng Việt Nam hoặc mua bảo hiểm để bảo đảm nghĩa vụ của chủ tàu đối với thuyền viên theo quy định.
Đối với thủ tục cấp Giấy phép nhập khẩu pháo hiệu hàng hải tại Nghị định số 70/2016/NĐ-CP về điều kiện cung cấp dịch vụ bảo đảm an toàn hàng hải, Nghị định số 14/2026/NĐ-CP quy định trình tự cấp giấy phép như sau: Tổ chức, cá nhân gửi hồ sơ đề nghị theo quy định trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tiếp đến UBND cấp tỉnh nơi cư trú của cá nhân hoặc nơi đặt trụ sở giao dịch của tổ chức, doanh nghiệp đề nghị cấp giấy phép (Ủy ban nhân dân cấp tỉnh);
Trường hợp hồ sơ nộp trực tiếp, nếu hồ sơ đầy đủ thì UBND cấp tỉnh cấp giấy biên nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả theo thời hạn quy định; trường hợp hồ sơ không đầy đủ theo quy định thì trả lại ngay và hướng dẫn tổ chức, cá nhân hoàn thiện lại hồ sơ;
Trường hợp nhận trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc qua dịch vụ bưu chính, nếu hồ sơ không đầy đủ theo quy định, trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ, UBND cấp tỉnh có văn bản gửi tổ chức, cá nhân nêu rõ lý do và yêu cầu bổ sung, hoàn thiện hồ sơ;
Trong thời hạn 09 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ, UBND cấp tỉnh cấp giấy phép; trường hợp không cấp giấy phép, UBND cấp tỉnh phải có văn bản trả lời và nêu rõ lý do.
UBND cấp tỉnh không cấp Giấy phép nhập khẩu pháo hiệu hàng hải trong trường hợp pháo hiệu hàng hải đã hết thời hạn sử dụng hoặc có nguồn gốc xuất xứ không rõ ràng.
Như vậy, Nghị định số 14/2026/NĐ-CP đã bổ sung hình thức nộp hồ sơ qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến, giảm thời gian giải quyết thủ tục hành chính từ 12 ngày xuống còn 09 ngày; phân cấp thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính từ Bộ Xây dựng về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Ngoài ra, Nghị định số 14/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi, bổ sung Nghị định số 82/2019/NĐ-CP theo hướng phân cấp thẩm quyền giải quyết 3 thủ tục hành chính (quyết định đưa cơ sở phá dỡ tàu biển vào hoạt động; quyết định dừng ngay và dừng hoạt động của cơ sở phá dỡ tàu biển) từ Cục Hàng hải Việt Nam về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Cụ thể, đối với thủ tục quyết định đưa cơ sở phá dỡ tàu biển vào hoạt động, Nghị định số 14/2026/NĐ-CP quy định, UBND cấp tỉnh tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra phù hợp của hồ sơ đề nghị đưa cơ sở phá dỡ tàu biển vào hoạt động. Trong thời hạn 03 ngày làm việc (quy định cũ 5 ngày) kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, UBND cấp tỉnh quyết định đưa cơ sở phá dỡ tàu biển vào hoạt động.
Đối với quyết định dừng ngay và dừng hoạt động cơ sở phá dỡ tàu biển, Nghị định số 14/2026/NĐ-CP quy định UBND cấp tỉnh quyết định dừng ngay hoạt động của cơ sở trong trường hợp cơ sở phá dỡ tàu biển để xảy ra tai nạn, sự cố gây hậu quả nghiêm trọng đối với con người, môi trường trên cơ sở đề nghị của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
UBND cấp tỉnh quyết định dừng hoạt động của cơ sở phá dỡ tàu biển trong các trường hợp sau trên cơ sở đề nghị của cơ quan nhà nước có thẩm quyền: Cơ sở phá dỡ tàu biển không đáp ứng điều kiện hoạt động; vì lý do bảo đảm quốc phòng, an ninh; khi có dịch bệnh, thiên tai, thảm họa và các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
Động thái này được kỳ vọng sẽ giảm gánh nặng hành chính, tạo môi trường đầu tư – kinh doanh thông thoáng hơn cho doanh nghiệp xây dựng, sản xuất vật liệu xây dựng và các chủ thể tham gia thị trường. Đồng thời, nghị định cũng góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, thúc đẩy tiến độ triển khai dự án và hỗ trợ quá trình phục hồi, tăng trưởng ổn định của ngành xây dựng trong giai đoạn tới.
Buildata
