Hàng triệu mét khối đất đá thải mỏ, phụ phẩm công nghiệp tại Thái Nguyên đang được nghiên cứu, thu hồi và tái sử dụng làm vật liệu xây dựng. Có thể thấy, việc thu hồi đất đá thải mỏ Khánh Hòa, Tiến Bộ và nghiên cứu tận dụng cát thải từ chế biến quặng titan đang mở ra hướng bổ sung nguồn vật liệu xây dựng tại Thái Nguyên.
Xác nhận đủ điều kiện thu hồi mới được đưa trở lại phục vụ các công trình xây dựng
Trên công trường gói thầu XL01 thuộc dự án khu dân cư Bách Quang, phường Bách Quang, tỉnh Thái Nguyên, khối lượng lớn đất đá thải từ bãi thải mỏ than Khánh Hòa đã được vận chuyển đến phục vụ san nền, đắp nền đường. Nguồn đất đá từng được tập kết tại bãi thải, sau khi được cơ quan có thẩm quyền xác nhận đủ điều kiện thu hồi, nay được đưa trở lại phục vụ các công trình xây dựng. Tại dự án này, nhà thầu đã ký hợp đồng tiếp nhận 100.000 m³ đất đá thải mỏ làm vật liệu san lấp.

Tỉnh Thái Nguyên đang nghiên cứu thu hồi đất đá thải mỏ, phụ phẩm công nghiệp để làm vật liệu xây dựng
Theo ông Nguyễn Công Huân, Phó giám đốc Công ty cổ phần Dịch vụ đầu tư Việt Hàn Group, toàn bộ nguồn vật liệu được thu hồi từ bãi thải mỏ than Khánh Hòa, thuộc Tổng công ty Công nghiệp mỏ Việt Bắc - TKV - CTCP. Không dừng ở khu dân cư Bách Quang, doanh nghiệp dự kiến tiếp tục cung ứng vật liệu cho khu dân cư số 2 Bách Quang, khu tái định cư Tân Tiến (phường Bách Quang) và khu tái định cư số 2 Tân Hòa (xã Tân Thành), với tổng khối lượng khoảng 1 triệu m³.
Ông Ma Văn Thủy, Phó giám đốc Công ty Than Khánh Hòa, cho biết khu vực được phép thu hồi có diện tích gần 47,7 ha, khối lượng đất đá thải hơn 13,3 triệu m³ ở trạng thái nở rời, thời gian thực hiện 5 năm. Đến nay, doanh nghiệp đã ký hợp đồng với 6 đơn vị có nhu cầu, tổng khối lượng khoảng 1,1 triệu m³. Trong đó, ba khách hàng đã triển khai tiếp nhận, với khối lượng khoảng 42.000 m³.
Đáng chú ý, toàn mỏ hiện có hơn 100 triệu m³ đất đá thải, chiếm diện tích trên 200 ha. Việc từng bước thu hồi, tái sử dụng nguồn vật liệu này không chỉ bổ sung đất san lấp cho các dự án mà còn góp phần giảm áp lực lưu chứa, hạn chế nhu cầu mở rộng bãi thải. Đối với doanh nghiệp khai thác, đây cũng là hướng gia tăng giá trị từ nguồn vật liệu phát sinh trong quá trình sản xuất.
Cùng với Khánh Hòa, bãi thải mỏ sắt Tiến Bộ, thuộc Chi nhánh Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên, cũng đã được cấp phép thu hồi hơn 5,1 triệu m³ đất đá thải trong thời gian 5 năm. Sản lượng dự kiến khoảng 1 triệu m³/năm, có thể đóng góp khoảng 5 - 6 tỷ đồng mỗi năm cho ngân sách nhà nước.
Ông Nguyễn Ngọc Dương, Giám đốc điều hành mỏ, cho biết từ đầu năm 2026 đến nay, lượng đất đá thải được tiêu thụ đạt hơn 100.000 m³, phục vụ san lấp hạ tầng các khu dân cư, khu công nghiệp và cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh. Để kiểm soát hoạt động thu hồi, vận chuyển, mỏ sắt Tiến Bộ bố trí lực lượng bảo vệ, lắp đặt hơn chục camera tại các tuyến đường và khu vực mỏ; tổ chức chấm chuyến từng xe, định kỳ đo đạc địa hình để đối chiếu khối lượng thực tế.
Việc nghiệm thu, thanh quyết toán được thực hiện căn cứ vào số liệu vận chuyển và kết quả đo đạc, nhằm hạn chế thất thoát, ngăn chặn tình trạng trà trộn khoáng sản khác vào đất đá thải. Các đơn vị vận chuyển cũng phải cung cấp hồ sơ chứng minh địa điểm tiếp nhận vật liệu, qua đó kiểm soát nguồn gốc, hành trình và mục đích sử dụng sau thu hồi.
Mở rộng nghiên cứu tận dụng phụ phẩm công nghiệp
Không chỉ có đất đá thải từ hoạt động khai thác than, quặng sắt, Thái Nguyên còn có tiềm năng tận dụng nhiều loại phụ phẩm phát sinh trong quá trình chế biến khoáng sản và sản xuất công nghiệp. Trong đó, cát thải từ quá trình tuyển, luyện quặng titan đang được doanh nghiệp đề xuất nghiên cứu sử dụng làm vật liệu san lấp.
Tại Nhà máy luyện xỉ titan Phú Lương của Công ty TNHH và Phát triển nông thôn miền núi, nguồn nguyên liệu được khai thác từ mỏ titan Cây Châm và mỏ titan Nahoe trên địa bàn tỉnh. Bên cạnh việc thu hồi quặng tinh và phụ gia xi măng, quá trình sản xuất còn phát sinh khoảng 50.000 tấn cát thải mỗi năm.
Doanh nghiệp mong muốn cơ quan chức năng xem xét, hướng dẫn và phê duyệt phương án tận dụng nguồn cát thải này làm vật liệu xây dựng. Nếu được đánh giá và chấp thuận, nguồn phụ phẩm sẽ có thêm đầu ra, góp phần giảm lượng chất thải phải lưu chứa, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
Theo ông Nguyễn Bá Chính, Giám đốc Sở Công thương Thái Nguyên, hiện tỉnh có hai nguồn đất đá thải đã được cấp phép thu hồi làm vật liệu san lấp, gồm bãi thải mỏ than Khánh Hòa với khối lượng hơn 13 triệu m³ và bãi thải mỏ sắt Tiến Bộ với hơn 5 triệu m³. Kết quả phân tích, đánh giá của cơ quan có thẩm quyền cho thấy các nguồn vật liệu này đáp ứng yêu cầu sử dụng làm vật liệu san lấp.
Ngoài hai nguồn đã được cấp phép, tiềm năng vật liệu thứ cấp của tỉnh còn đến từ hoạt động khai thác than, quặng sắt và một số loại khoáng sản khác. Tuy nhiên, việc thu hồi, tái sử dụng phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu về chất lượng, bảo vệ môi trường, nhu cầu sử dụng thực tế và điều kiện hạ tầng vận chuyển. Cơ quan quản lý cũng cần kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc, khối lượng và mục đích sử dụng, tránh lợi dụng hoạt động thu hồi để khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép.
Nguồn tham khảo: Baoxaydung
Build.Data




