Anh Phạm Mạnh Đình (sinh năm 1998, ở tỉnh Đắk Lắk) - người sáng lập dự án "Làm
gạch từ rác thải" - cho biết sản phẩm không chỉ giúp giảm áp lực lên các bãi rác mà còn mang đến vòng đời thứ hai cho rác thải nhựa - dài hơn, bền hơn và có giá trị sử dụng thực tế.
Quy trình sản xuất được thiết kế tối ưu cho mục tiêu xanh: Nhựa thải được rửa sạch, nghiền nhỏ, phối trộn với cát và phụ gia, sau đó ép thành viên với nhiệt độ kiểm soát dưới 200 độ C để tránh phát sinh khí độc. Gạch được định hình bằng máy ép thủy lực và làm nguội tự nhiên, tạo ra những
viên gạch vừa bền, vừa thân thiện.
Hiện nay, tuy chưa có bộ tiêu chuẩn riêng cho loại gạch tái chế nhựa này, nhóm đã tiến hành so sánh và thử nghiệm theo các tiêu chuẩn hiện hành. Kết quả cho thấy sản phẩm đạt độ bền gấp 3 - 4,5 lần các dòng gạch lát thông thường.
Dưới đây là những nguyên lý, công nghệ sản xuất, đặc tính kỹ thuật, lợi ích sử dụng cũng như các mô hình sản xuất trên thế giới.
1. Nguyên lý và công nghệ sản xuất
Nguyên liệu chính: Nhựa thải (PE, PP, PET, LDPE…) từ bao bì, túi nilon, chai lọ… được thu gom, phân loại và làm sạch; Phụ gia khoáng: cát, bụi đá, tro bay, xi măng hoặc tro xỉ nhiệt điện.
Quy trình cơ bản: Làm sạch và nghiền nhỏ nhựa phế thải; Nung chảy nhựa ở nhiệt độ 150–250 độ C; Sau đó trộn với cốt liệu (cát, bột đá) theo tỷ lệ thiết kế; Tiếp đến là ép khuôn ở áp lực cao, sau đó làm nguội tự nhiên hoặc bằng nước.
Công nghệ nổi bật: Công nghệ ép nóng: nhựa nóng chảy đóng vai trò chất kết dính; Công nghệ polymer–cát: không dùng xi măng, thay thế hoàn toàn chất kết dính bằng nhựa tái chế; Công nghệ composite nhựa–xi măng: kết hợp xi măng và nhựa để tăng độ bền, chịu nhiệt.
2. Đặc tính kỹ thuật
Ưu điểm: Nhẹ hơn gạch đất nung 20–40%, giảm tải trọng công trình; Khả năng chống thấm và chống mối mọt cao do nhựa không hút nước; Độ bền nén đạt 8–20 MPa, đủ tiêu chuẩn cho xây tường, lát nền; Cách âm và cách nhiệt tốt hơn gạch nung truyền thống.
Hạn chế: Khả năng chịu nhiệt thấp hơn gạch đất nung (dễ biến dạng > 100 độ C); Khó tái chế tiếp khi công trình hết vòng đời; Chưa có bộ tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) chính thức, chủ yếu áp dụng tiêu chuẩn nội bộ hoặc tiêu chuẩn quốc tế như ASTM, IS.
3. Lợi ích môi trường và kinh tế
Môi trường: giảm lượng rác thải nhựa ra bãi chôn lấp hoặc đại dương; giảm khai thác đất sét, cát.
Kinh tế: chi phí sản xuất thấp (tận dụng rác thải giá rẻ), tiêu hao năng lượng ít hơn gạch nung vì không cần nung ở nhiệt độ cao 900–1.000 độ C.
Xã hội: tạo thêm công việc trong khâu thu gom, phân loại rác; nâng cao nhận thức tái chế.
4. Tình hình ứng dụng
Trên thế giới: Các nước Ấn Độ, Nam Phi, Kenya đã thương mại hóa gạch nhựa–cát để xây nhà giá rẻ và đường giao thông. Trong khi đó, Úc, Canada thử nghiệm gạch nhựa composite có khả năng hấp thụ CO₂.
Tại Việt Nam, một số start-up và doanh nghiệp vật liệu xây dựng (VLXD) đã thử nghiệm (ví dụ: gạch nhựa–cát, tấm ốp nhựa tái chế). Tuy nhiên chưa phổ biến do vướng tiêu chuẩn kỹ thuật và tâm lý người tiêu dùng nên loại gạch này khó tiếp cận thị trường.
5. Triển vọng tại Việt Nam
Cơ hội: Nhu cầu vật liệu nhẹ, bền, chống thấm tăng cùng đô thị hóa; Chính phủ đẩy mạnh kinh tế tuần hoàn và giảm rác thải nhựa (Quyết định 1316/QĐ-TTg).
Thách thức: Thiếu tiêu chuẩn kỹ thuật chính thức để đấu thầu công trình công; Tâm lý e ngại của thị trường về độ bền và khả năng chịu nhiệt; Chi phí đầu tư dây chuyền ép–trộn ban đầu khá cao.
Kết luận
Biến rác thải nhựa thành gạch xây dựng là một hướng đi mới trong lĩnh vực vật liệu xây dựng bền vững, vừa giúp xử lý chất thải, vừa tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế.
Tóm lại, việc biến rác thải nhựa thành gạch xây dựng là một hướng đi đúng đắn, mang lại nhiều lợi ích cho cả môi trường và kinh tế. Tuy nhiên, để đạt được thành công, cần có sự chung tay của các doanh nghiệp, nhà nước và người dân trong việc giải quyết các thách thức và tận dụng cơ hội.
BÀI CÙNG CHỦ ĐỀ:
>> Các loại gạch được làm từ chất thải tái chế và vật liệu sinh học
>> Làm gạch sinh thái từ xỉ than, vôi sống và rác thải nhựa
>> Biến rác thải nhựa thành gạch nhẹ
>> Biến rác thải nhựa thành gạch lát đường
>> Công nghệ biến rác thải thành vật liệu xây dựng