Trong bối cảnh
thép Trung Quốc dư cung lớn và liên tục hạ giá, nhiều nền kinh tế đã đưa ra biện pháp phòng vệ để bảo vệ ngành thép trong nước. Việc thép giá rẻ tràn sang các thị trường châu Á, châu Âu và Mỹ khiến áp lực lên các nhà sản xuất nội địa ngày càng tăng, kéo theo nguy cơ đóng cửa lò và mất việc làm trong ngành công nghiệp thép toàn cầu.
Sản lượng thép của Trung Quốc đang ở mức cao nhất thế giới, trong khi nhu cầu nội địa tăng chậm khiến lượng lớn thép thành phẩm và bán thành phẩm được đẩy sang nước ngoài với mức giá thấp. Điều này tạo ra sự cạnh tranh gay gắt, khiến giá thép quốc tế liên tục giảm và làm biến động thị trường xây dựng nhiều khu vực.
Các đại biểu tham dự cuộc họp của Ủy ban Thép thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) tổ chức tại Paris trong tháng này cho biết quan chức từ các chính phủ phương Tây đã nhất trí phối hợp thực hiện “các hành động đồng bộ” nhằm ngăn
ngành thép trong nước bị tổn hại bởi tình trạng dư thừa công suất trên quy mô toàn cầu - Theo Financial Times.
Theo dự báo của OECD, công suất thép toàn cầu sẽ vượt nhu cầu 38%, tương đương 721 triệu tấn, vào năm 2027.
Một phần đáng kể của lượng dư thừa này đến từ Trung Quốc – quốc gia chiếm hơn 50% nguồn cung thép toàn cầu – sau khi thị trường bất động sản suy yếu làm giảm nhu cầu nội địa. Theo tính toán của OECD, Trung Quốc trợ cấp sản xuất thép ở mức cao gấp 10 lần trung bình của các nước OECD.
Trong tuyên bố sau cuộc họp, Ủy ban Thép gồm 25 thành viên cảnh báo công suất dư thừa đang tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009, gây nguy cơ “xáo trộn thương mại nghiêm trọng và dẫn đến rủi ro đối với an ninh quốc gia và kinh tế”.
Áp lực hành động đồng loạt cũng đến từ Washington, nơi đã áp thuế 50% lên thép nhập khẩu - động thái được Liên minh châu Âu “đi theo” hồi tháng trước khi tuyên bố kế hoạch tăng gấp đôi thuế thép của khối từ 25% lên 50% và cắt giảm hạn ngạch.
Canada hồi tháng 6 cũng áp hạn ngạch chặt chẽ và thuế 50% đối với các sản phẩm thép dư thừa từ những nước không có hiệp định thương mại tự do. Nước này trước đó từng bày tỏ lo ngại về thép được trợ giá từ các quốc gia châu Á khác, bao gồm Việt Nam và Hàn Quốc.
“Rõ ràng là thương mại tự do trong ngành thép đã chấm dứt. Các chính phủ buộc phải bảo vệ ngành công nghiệp của họ trước các khoản trợ cấp bóp méo thị trường và tình trạng sản xuất vượt mức khổng lồ của Trung Quốc”, ông Peter Brennan - Giám đốc chính sách của UK Steel – nhóm vận động hành lang của Anh, người cũng có mặt tại cuộc họp OECD – nhận định.
Bộ Thương mại Trung Quốc không phản hồi đề nghị bình luận về các biện pháp bảo hộ nhằm vào xuất khẩu thép của nước này. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói với Financial Times rằng “lập luận về dư thừa công suất thực chất là sự hiểu sai về cung – cầu trong bối cảnh toàn cầu hóa và đang bị dùng làm cái cớ cho các biện pháp bảo hộ”.
Dù giới chức phủ nhận tình trạng dư thừa công suất, các tập đoàn thép lớn của Trung Quốc gần đây đã phản hồi lời kêu gọi của Bắc Kinh nhằm giảm cạnh tranh giá quá gay gắt bằng cách cắt giảm sản lượng trong nửa đầu năm.
Ông Luo Tiejun, Phó chủ tịch Hiệp hội Sắt thép Trung Quốc, cho biết sản lượng thép thô của nước này đã đạt đỉnh. “Trong bối cảnh nhu cầu suy yếu, việc cắt giảm sản xuất đã trở thành đồng thuận trong ngành, dù đồng thuận này vẫn chưa được chuyển hóa thành hành động phối hợp,” ông nói.
Tốc độ phản ứng của các chính phủ phương Tây trước khủng hoảng thép vẫn chưa đủ nhanh theo kỳ vọng của chính quyền Tổng thống Donald Trump, dù Mỹ đã tăng gấp 5 lần số vụ điều tra chống bán phá giá liên quan tới thép trong năm 2024 - 80% trong số đó nhắm vào các nhà sản xuất châu Á.
Diễn đàn Toàn cầu về Công suất Thép Dư thừa gồm 28 thành viên, được thành lập từ cuộc khủng hoảng thép năm 2016, thông báo hồi tháng 10 rằng diễn đàn sẽ xây dựng “các yếu tố then chốt” của một “khuôn khổ toàn diện” nhằm giải quyết tình trạng dư cung trước tháng 6/2026.
Trong thời gian tới, xu hướng bảo hộ thương mại với thép nhập khẩu từ Trung Quốc nhiều khả năng sẽ gia tăng, đặc biệt tại các thị trường đang chịu áp lực dư cung. Tuy nhiên, dòng chảy thép giá rẻ có thể tiếp tục chuyển hướng sang các quốc gia chưa có biện pháp phòng vệ mạnh, tạo thêm biến động cho thị trường khu vực.
BÀI CÙNG CHỦ ĐỀ:
>> Nhu cầu thép toàn cầu được dự báo sẽ tăng trong năm 2026
>> Tổng nguồn cung thép toàn cầu giảm so với cùng kỳ năm trước
>> Nhu cầu thép toàn cầu dự báo tăng 1,2% trong năm 2025
>> Ngành sản xuất thép toàn cầu gặp khó vì giá nguyên liệu tăng cao
>> Năm 2022: Dự báo giá thép toàn cầu có thể giảm