Theo các quy định mới về chất lượng sản phẩm, hàng hóa chính thức có hiệu lực từ 01/01/2026, hoạt động kiểm tra chất lượng
VLXD nhập khẩu phải được điều chỉnh toàn diện, từ phạm vi kiểm tra, phương thức đánh giá sự phù hợp đến trách nhiệm của các bên liên quan. Tuy nhiên, trong bối cảnh các văn bản hướng dẫn chi tiết chưa được ban hành đầy đủ, việc áp dụng trên thực tế đang phát sinh nhiều cách hiểu khác nhau giữa các địa phương, đặc biệt trong việc xác định danh mục VLXD phải kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu; Áp dụng hình thức kiểm tra trước hay sau thông quan; Công nhận kết quả chứng nhận hợp quy, hợp chuẩn của nước xuất khẩu; Phân định rõ trách nhiệm giữa hải quan – cơ quan chuyên ngành – doanh nghiệp.
Sự thiếu thống nhất này không chỉ gây lúng túng trong tổ chức thực hiện, mà còn làm gia tăng thời gian thông quan, chi phí tuân thủ, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp
nhập khẩu VLXD.
Trước thực trạng đó, Cục Hải quan vừa có công văn gửi Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) đề nghị xem xét, báo cáo Bộ Xây dựng sớm có hướng dẫn thống nhất về việc kiểm tra chất lượng vật liệu xây dựng nhập khẩu. Nội dung công văn nêu rõ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 78/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 18/06/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 05/2007/QH12 ban hành ngày 21/11/2007.
Theo Cục Hải quan, thời gian qua đơn vị đã nhận được ý kiến phản ánh từ nhiều cơ quan quản lý địa phương liên quan đến việc thực hiện kiểm tra chất lượng vật liệu xây dựng nhập khẩu. Trong đó, Sở Xây dựng thành phố Hà Nội đã có văn bản đề nghị cơ quan hải quan hướng dẫn việc tiếp tục hoặc tạm dừng áp dụng các quy định về kiểm tra chất lượng theo Thông tư số 10/2024/TT-BXD ban hành ngày 15/10/2024, do một số nội dung không còn phù hợp với các quy định mới của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa đã được sửa đổi.
Không chỉ tại Hà Nội, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cũng đã thông báo tạm ngưng tiếp nhận hồ sơ đăng ký kiểm tra Nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng nhập khẩu trên địa bàn. Trong khi đó, qua rà soát của Cục Hải quan, các Sở Xây dựng tại Hải Phòng, Lạng Sơn và Hưng Yên vẫn đang tiếp nhận hồ sơ đăng ký kiểm tra chất lượng hàng hóa nhập khẩu theo quy định tại Thông tư số 10/2024/TT-BXD của Bộ Xây dựng.
Việc các địa phương triển khai không đồng nhất trong cùng một thời điểm khiến cơ quan hải quan gặp khó khăn trong việc giải quyết thủ tục thông quan, đồng thời doanh nghiệp nhập khẩu vật liệu xây dựng lúng túng trong việc xác định nghĩa vụ kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa.
Cục Hải quan cho biết, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 78/2025/QH15 đã sửa đổi, bổ sung Điều 34 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 05/2007/QH12, kéo theo sự thay đổi trong phương thức và nội dung kiểm tra chất lượng hàng hóa nhập khẩu. Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển tiếp, khi nghị định quy định chi tiết và các văn bản hướng dẫn thi hành luật chưa được ban hành đầy đủ, việc tổ chức thực hiện tại các địa phương còn phát sinh những cách áp dụng khác nhau.
Từ thực tế đó, Cục Hải quan đề nghị Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng báo cáo Bộ Xây dựng với vai trò là cơ quan quản lý Nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng nhập khẩu, sớm có hướng dẫn và chỉ đạo thống nhất đối với các cơ quan kiểm tra chất lượng trên phạm vi cả nước. Đây được xem là cơ sở quan trọng để cơ quan hải quan giải quyết thủ tục hải quan theo đúng quy định, đồng thời hạn chế nguy cơ ách tắc hàng hóa tại cửa khẩu.
Liên quan đến việc triển khai thực hiện Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi, trước đó Bộ Tài chính đã có Công văn số 698 ngày 19/01/2026 gửi Bộ Khoa học và Công nghệ, đề nghị sớm có hướng dẫn về việc tổ chức thi hành các quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, bảo đảm tính đồng bộ trong quá trình thực hiện.
Trong bối cảnh thị trường VLXD đang chịu áp lực cạnh tranh lớn, đặc biệt với các sản phẩm nhập khẩu giá rẻ, việc sớm ban hành hướng dẫn kiểm tra chất lượng thống nhất là yêu cầu cấp thiết để vừa đảm bảo hiệu lực quản lý Nhà nước, vừa không tạo rào cản không cần thiết cho doanh nghiệp.