Thị trường vật liệu xây dựng tái chế ra đời khi nào?
Sự ra đời và phát triển của một "thị trường"
vật liệu tái chế chính thức có thể được chia thành các giai đoạn chính sau:
Giai đoạn sơ khai (trước những năm 1970): Trong lịch sử, con người luôn có ý thức tận dụng vật liệu sẵn có. Gỗ, đá, và gạch thường được tái sử dụng từ các công trình cũ. Tuy nhiên, các hoạt động này không được coi là một ngành công nghiệp hay thị trường có tổ chức mà chỉ là hoạt động tiết kiệm tài nguyên cục bộ.
Sự thúc đẩy từ những năm 1970: Thị trường vật liệu xây dựng tái chế thực sự bắt đầu hình thành khi các chương trình tái chế hàng loạt sau Chiến tranh thế giới thứ hai xuất hiện, đặc biệt là ở Hoa Kỳ.
Các yếu tố chính thúc đẩy sự phát triển trong giai đoạn này bao gồm: Các chương trình thu gom kim loại, thủy tinh để tái chế thành các sản phẩm khác, bao gồm cả thép gia cố cho xây dựng, đã được triển khai. Đạo luật đặt cọc container Oregon năm 1971 (Oregon Bottle Bill) là một trong những đạo luật đầu tiên thúc đẩy việc tái chế có hệ thống, tạo tiền đề cho các quy định về quản lý chất thải rắn sau này. Những năm 1970 cũng chứng kiến sự ra đời của các trung tâm tái chế chuyên biệt cho các vật liệu như nhựa và gỗ.
Giai đoạn phát triển mạnh mẽ (cuối thế kỷ 20 đến nay): Trong những thập kỷ gần đây, thị trường vật liệu tái chế đã bùng nổ, đặc biệt do những lo ngại về môi trường và các cam kết về phát triển bền vững. Các yếu tố thúc đẩy hiện tại bao gồm:
- Quy định môi trường chặt chẽ hơn. Nhiều quốc gia đã ban hành các quy định nghiêm ngặt về quản lý chất thải xây dựng và phá dỡ (C&D waste), buộc các công ty phải tái chế thay vì chôn lấp.
- Xu hướng xây dựng xanh: Nhu cầu toàn cầu về các tòa nhà "xanh" và bền vững đã thúc đẩy việc sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường, bao gồm vật liệu tái chế, để đạt được các chứng nhận như LEED hoặc Green Building.
- Hiệu quả kinh tế: Sử dụng vật liệu tái chế giúp giảm chi phí sản xuất và tiết kiệm năng lượng so với vật liệu nguyên chất, làm cho chúng trở nên hấp dẫn về mặt kinh tế.
Xu hướng phát triển vật liệu xây dựng tái chế
Xu hướng phát triển mạnh của thị trường vật liệu xây dựng tái chế (recycled building materials) không xuất hiện ngay từ đầu công nghiệp xây dựng mà là kết quả của nhiều sự thay đổi trong tư duy, nhu cầu xã hội và chính sách môi trường, đặc biệt từ cuối thế kỷ 20 đến nay.
Xu hướng phát triển vật liệu xây dựng tái chế là tất yếu, tập trung vào tái chế chất thải phá dỡ (bê tông, gạch, kim loại) thành vật liệu mới (cốt liệu tái chế, cát nhân tạo) để giảm khai thác tài nguyên, giảm phát thải carbon và chi phí, đồng thời áp dụng công nghệ hiện đại (in 3D, vật liệu sinh học từ tre, rơm rạ) để tạo ra vật liệu xanh, tiết kiệm năng lượng, đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững và đạt các chứng chỉ công trình xanh như LEED, Lotus.
Xu hướng phát triển vật liệu xây dựng tái chế đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu và tại Việt Nam, nhằm hướng tới phát triển bền vững, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải CO2.
Nhiều quốc gia, bao gồm Việt Nam, đã ban hành các chiến lược và quy hoạch phát triển vật liệu xây dựng (VLXD) trong đó nhấn mạnh việc thúc đẩy tái sử dụng và tái chế chất thải. Các địa phương và quốc gia đang đặt ra các mục tiêu rõ ràng, ví dụ như 100% công trình công tại Hà Nội tiến tới sử dụng vật liệu tái chế từ chất thải rắn xây dựng.
Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam thời kỳ 2021 - 2030, định hướng đến năm 2050. Theo đó, mục tiêu cụ thể là sản xuất vật liệu xây dựng đạt trình độ tiên tiến hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế, tiết kiệm năng lượng, vật liệu có sức cạnh tranh cao, loại bỏ các công nghệ cũ, lạc hậu tiêu tốn nhiều tài nguyên… Trong đó, việc tận dụng phế liệu, phế thải làm nguyên liệu thay thế trong sản xuất vật liệu xây dựng là một trong những giải pháp để giảm thiểu ô nhiễm môi trường, đảm bảo sự phát triển bền vững trong xây dựng.
Theo nhiều chuyên gia, vấn đề cốt lõi của vật liệu tái chế không nằm ở công nghệ hay ý thức người dân, mà ở cơ chế và tiêu chuẩn kỹ thuật. Các doanh nghiệp hiện lo ngại việc vật liệu tái chế sẽ không được nghiệm thu do chưa có bộ tiêu chuẩn đầy đủ cho bê tông hay cấu kiện tái chế. Vì vậy, dù có công nghệ, doanh nghiệp vẫn ngần ngại đầu tư quy mô lớn.
Giải pháp đầu tiên được đề xuất là phải có tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng, thậm chí là tiêu chuẩn riêng cho từng loại vật liệu tái chế, tạo nền tảng pháp lý cho doanh nghiệp. Khi có cơ sở đánh giá chất lượng, nhà thầu và chủ đầu tư mới mạnh dạn sử dụng.
BÀI CÙNG CHỦ ĐỀ:
>> Những loại vật liệu xây dựng nào có thể tái chế để xây nhà?
>> Phát triển vật liệu xây dựng tái chế là yêu cầu cấp thiết
>> Những loại rác thải nào có thể tái chế thành vật liệu xây dựng?
>> 12 giải pháp tái sử dụng phế liệu xây dựng
>> 7 loại vật liệu xây dựng thay thế trong tương lai