Các chuyên gia ngành
vật liệu xây dựng nhận định năm 2026 được dự báo là giai đoạn bản lề của quá trình chuyển dịch sang vật liệu xây dựng bền vững, khi các yêu cầu về phát thải, hiệu quả năng lượng và vòng đời công trình không còn mang tính khuyến nghị mà dần trở thành tiêu chuẩn bắt buộc.
Xu hướng thể hiện rõ trên cả ba phương diện chính sách – thị trường – công nghệ
Thứ nhất, động lực chính đến từ khung chính sách và
tiêu chuẩn xây dựng xanh. Các cam kết giảm phát thải ròng, lộ trình áp thuế carbon, cơ chế tín chỉ phát thải và việc siết chặt tiêu chuẩn công trình xanh sẽ buộc chủ đầu tư và nhà thầu phải ưu tiên vật liệu phát thải thấp. Tại Việt Nam, quá trình hoàn thiện quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật theo hướng tiết kiệm tài nguyên, sử dụng vật liệu thân thiện môi trường sẽ tạo sức ép trực tiếp lên các ngành xi măng, thép, gạch, kính và bê tông.
Thứ hai, thị trường tiêu thụ thay đổi rõ rệt về “chất” chứ không chỉ “lượng”. Giai đoạn 2026–2030, nhu cầu không chỉ tập trung vào tổng khối lượng vật liệu mà chuyển sang yêu cầu cao hơn về xi măng ít clinker, xi măng hỗn hợp, xi măng phát thải thấp; Bê tông xanh, bê tông sử dụng phụ gia khoáng, tro xỉ, xỉ lò cao; Vật liệu tái chế, vật liệu thay thế tài nguyên tự nhiên (cát nhân tạo, cát tái chế, gạch không nung), và vật liệu có khả năng tái sử dụng, tuổi thọ cao, giảm chi phí vận hành công trình. Điều này khiến các doanh nghiệp chỉ cạnh tranh bằng giá sẽ gặp khó, trong khi doanh nghiệp đầu tư sớm vào công nghệ và chứng chỉ môi trường sẽ chiếm lợi thế.
Thứ ba, công nghệ sản xuất và mô hình kinh doanh của ngành xi măng – vật liệu xây dựng buộc phải tái cấu trúc. Chính vì vậy, từ năm 2026, xu hướng “chuyển đổi xanh” trong ngành xi măng sẽ rõ nét hơn với việc giảm hệ số clinker, tối ưu phối liệu và nhiên liệu thay thế; Đẩy mạnh đồng xử lý chất thải, tận dụng phế thải công nghiệp làm nguyên liệu; Đầu tư hệ thống quản lý năng lượng, đo đếm và báo cáo phát thải; Phát triển các dòng sản phẩm chuyên biệt cho công trình xanh, hạ tầng bền vững, nhà ở xã hội.
Thời điểm chuyển từ xu hướng sang tiêu chuẩn bắt buộc
Năm 2026 được dự báo là thời điểm then chốt khi các loại vật liệu xây dựng bền vững và phát thải thấp chuyển từ xu hướng sang tiêu chuẩn bắt buộc nhằm đáp ứng các quy định nghiêm ngặt về xây dựng xanh.
Quy định và tiêu chuẩn khắt khe hơn
Dán nhãn năng lượng bắt buộc: Tại Việt Nam, từ năm 2026, vật liệu xây dựng lưu hành trên thị trường dự kiến sẽ phải dán nhãn năng lượng để kiểm soát phát thải ngay từ khâu thiết kế và cung ứng.
Thị trường Carbon nội địa: Việt Nam đặt mục tiêu thiết lập và vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon vào năm 2026, tạo áp lực kinh tế buộc các doanh nghiệp sản xuất vật liệu phải giảm phát thải.
Chứng chỉ xanh toàn cầu: Các tiêu chuẩn như LEED, LOTUS hay EDGE sẽ không còn là lợi thế cạnh tranh mà trở thành yêu cầu cơ bản để tiếp cận nguồn tài chính bền vững và các dự án cao cấp.
Sự trỗi dậy của các loại vật liệu mới
Bê tông ít carbon: Sử dụng các phụ gia như tro bay, xỉ lò cao hoặc bê tông polyme địa kỹ thuật (geopolymer) để giảm thiểu dấu chân carbon từ xi măng truyền thống.
Vật liệu sinh học (Bio-based): Các vật liệu từ gai dầu (hempcrete), nấm (mycelium) và tre gỗ kỹ thuật (mass timber) sẽ được ứng dụng rộng rãi hơn nhờ khả năng hấp thụ carbon và tính tái chế cao.
Vật liệu thông minh và tự phục hồi: Các loại bê tông có khả năng tự chữa lành vết nứt hoặc tích hợp cảm biến theo dõi độ bền sẽ giúp kéo dài tuổi thọ công trình, giảm nhu cầu thay thế và bảo trì.
Sự khởi đầu của chu kỳ phát triển mới
Năm 2026 không đơn thuần là một xu hướng ngắn hạn mà là điểm khởi đầu của chu kỳ phát triển mới dựa trên chất lượng, hiệu quả và bền vững của ngành vật liệu xây dựng. Với ngành xi măng, đây vừa là thách thức về chi phí và công nghệ, vừa là cơ hội tái định vị sản phẩm, nâng cao giá trị và vai trò trong chuỗi cung ứng xây dựng xanh.
Song song đó, thị trường vật liệu xây dựng sẽ chứng kiến sự phân hóa mạnh: doanh nghiệp chậm thích ứng sẽ bị thu hẹp thị phần, trong khi các đơn vị đi trước trong vật liệu bền vững có thể mở rộng sang xuất khẩu và các dự án quy mô lớn.
Sự khởi đầu của chu kỳ phát triển mới vật liệu xanh đánh dấu giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi cam kết Net Zero toàn cầu, nhận thức môi trường tăng cao và các chính sách hỗ trợ từ chính phủ, biến thị trường từ xu hướng thành tất yếu, với mục tiêu đến 2030 Việt Nam có nhiều công trình xanh, sử dụng vật liệu không nung, kính tiết kiệm năng lượng và các sản phẩm thân thiện môi trường để giảm thiểu tác động môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế.
BÀI CÙNG CHỦ ĐỀ:
>> Vật liệu xanh sẽ chiếm bao nhiêu phần trăm tổng giá trị vật liệu xây dựng trong 10 năm tới?
>> Quy mô phát triển của thị trường vật liệu xanh đến năm 2030
>> Đặc điểm bền vững của vật liệu xanh so với vật liệu thông thường
>> Xu hướng dịch chuyển từ vật liệu truyền thống sang vật liệu thông minh
>> Sử dụng vật liệu xanh trong kiến trúc hiện đại